Mục lục
Lời tựa
Lời tựa tiếng Việt
Lặng nghĩ và tọa thiền
Khái lược về thiền định
Thiền định và Y học
Tĩnh tâm và lặng nghĩ
Làm sao tâm sự với thế hệ trẻ
Lời tựa

HT. Thích Huệ Mẫn
Nội dung của cuốn sách này chủ yếu là chỉnh lý lại những bài giảng, mà sau khi tôi du học Nhật Bản về nước, từ những năm 1992 đến 1997, được sở giáo dục và các đơn vị khác mời tôi chia sẻ liên quan đến “thiền định”. Đối tượng nghe giảng chủ yếu là thầy cô giáo và các sinh viên mới bắt đầu học Phật. Hy vọng, thính chúng qua đó có được sự nhận thức chính xác về thiền định, rồi đem nó dung hòa ứng dụng vào cuộc sống thường nhật, tiến đến làm lợi ích cho những người bên cạnh. Toàn bộ cuốn sách gồm 5 chương (sắp đặt theo thứ tự thời gian diễn giảng)
1 – “Lặng nghĩ và tọa thiền – làm thế nào để đưa ngồi thiền vào hỗ trợ cho công tác giảng dạy” giảng ở khóa học về thiền dành cho các hiệu trưởng, thầy cô chủ nhiệm Trung học do Sở Giáo Dục Đào Tạo tổ chức. Mục đích chính, là cho học viên hiểu được lặng nghĩ và tọa thiền, phương pháp ứng dụng vào cuộc sống cao hơn nữa là hỗ trợ cho công tác giảng dạy.
2 – “Khái lược về thiền định” vốn có tiêu đề khác là “Thiền định và Y học” do tạp chí “Pháp Quang” phỏng vấn, trong đó nói rộng về sự giống và khác nhau của phương pháp tu thiền Tây Bắc Ấn Độ, Nam truyền, Bắc truyền, công năng của thiền định trong y học, nét đặc sắc của các phương pháp tu tập thiền định và tam muội phổ biến trong hiện nay, phương pháp quán bất tịnh v.v..
3 – “Thiền Định và Y học” Giảng tại viện nghiên cứu Phật học Trung Hoa, khóa học Phật mùa hè cho thanh niên, với mong muốn thông qua kiến thức về bệnh tật, hiểu được rõ ràng hơn thân tâm của mình, phát huy công năng to lớn của thiền định, làm cho thân tâm được điều tiết tốt nhất.
4 – “Tĩnh tâm và lặng nghĩ” giảng tại Đại học sư phạm Chương Hoa, trong hội thảo về hành chính quản lý, hy vọng thầy cô giáo thông qua thiền định và thiền quán đi vào cuộc sống và kinh nghiệm giảng dạy của chính mình; Ngoài ra giới thiệu về tứ niệm trú và bốn giai đoạn, mười sáu bước tu tập, từ đó quán chiếu thân tâm, khiến cho thân tâm tự tại.
5 – “Làm thế nào để tâm sự với thế hệ trẻ” giảng tại diễn đàn nghiên cứu học tập của Tăng đoàn thời hiện đại, trong đó nói đến cách thức đối diện với “thời kỳ tuổi trẻ” trong suy nghĩ của mình, cách nào để nắm bắt và tâm sự với tâm; Ngoài ra còn thảo luận về các nguyên tắc giao tiếp với người khác. Các bài diễn giảng ở trên do pháp sư Huệ Nhiên, Huệ Cẩn, Huệ Mộ và cư sĩ Tâm Tham ghi chép, pháp sư Huệ Mộ chỉnh lý vi tính, xếp bản in, pháp sư Huệ Quán, Huệ Vận chỉnh sửa, sau đó xuất bản sách; Phần thu âm sau khi chỉnh lý, tháng 8 năm nay đã xuất bản, (bài giảng ở Thư viện tỉnh tại Đài Trung chất lượng không được lý tưởng, cho nên thay vào đó là bài giảng cho khóa tu mùa hè cho thanh niên đại học do Viện nghiên cứu Phật học Trung Hoa tổ chức), sách này lấy tên là “Thiền định và cuộc sống”, xuất bản lưu hành.
Cầu nguyện Tam bảo gia hộ, lợi ích người hữu duyên. A Di Đà Phật.
Trung Hoa Dân Quốc, ngày 6 tháng 9 năm 1997, Thích Huệ Mẫn viết lời tựa ở Tây Liên Tịnh Uyển.
Lời tựa tiếng Việt
Nội dung của cuốn sách “Thiền định và cuộc sống” chủ yếu là chỉnh lý lại những bài giảng, mà sau khi tôi du học Nhật Bản về nước, từ những năm 1992 đến 1997, được sở giáo dục và các đơn vị khác mời tôi chia sẻ liên quan đến “thiền định”. Đối tượng nghe giảng chủ yếu là thầy cô giáo và các sinh viên mới bắt đầu học Phật, hy vọng thính chúng có được sự nhận thức chính xác về “tứ niệm xứ”, “Chánh niệm” v.v.., sau đó đem điều này dung hòa vào cuộc sống thường nhật, tiến đến làm lợi ích cho mọi người.
Năm 1997,
tiến sĩ Jon Kabat-Zinn mở phòng
điều trị áp lực ở
trung tâm y học thuộc
đại học Massachusetts, có hơn 18.000 người
tham gia và
chương trình hoàn thành trong 8 tuần “chánh niệm
điều trị áp lực” (MBSR:mindfulness-based stress reduction). Vào năm 1995 ông
thành lập “trung tâm
chánh niệm trị liệu” (The Center for Mindfulness in Medicine, Health Care and Society, viết tắt là CFM), ông đã toàn tâm toàn ý
thực hiện chương trình này. Năm 2008, Ông cùng
tiến sĩ y học David S. Ludwig
phát biểu bài báo khoa học “Chánh niệm trong y học” (Mindfulness in Medicine) trong tạp chí y học JAMA (Journal of American Medical Association) của Mỹ, trong đó nói về: “Chánh niệm (Mindfulness) là chỉ cho một loại
bồi dưỡng “năng lực
quán sát nhận thức hiện tại (present moment awareness)” do
từ huấn luyện trong
thiền định (meditation practice) mang đến”. Trong 30 năm qua, vận dụng “Tu thiền chánh niệm” trong việc
trị liệu không ngừng phát triển, vào năm 2007, có hơn 70 bài báo khoa học
liên quan chủ đề “Tu thiền chánh niệm” được
phát biểu trên các tạp chí, điều này cho thấy
vấn đề trên rất được chú trọng trong
giới học thuật quốc tế.
Những năm
gần đây,
thế giới ngày càng chú trọng đến
vấn đề “Thiền định chánh niệm”, như: ở Mỹ tạp chí
Thời Đại (TIME) ngày 04 tháng 8 năm 2003 trên bìa ghi
tiêu đề “The Science of Meditation” (
Thiền định khoa học), và ngày 03 tháng 02 năm 2014 phát hành với
tiêu đề “The Mindful Revolution” (sự thay đổi từ
chánh niệm), gây
ảnh hưởng đến rất nhiều tờ báo, như tờ Wall Street v.v.. đã
tiếp tục viết
báo cáo về
vấn đề này.
Căn cứ vào báo cáo, toàn nước Mỹ có khoảng 10 triệu người ở độ tuổi
thành niên tự cho mình là có định kỳ luyện tập
ngồi thiền, chiếm khoảng 5% dân số nước Mỹ, số lượng tăng gấp 2 lần trong thập niên trước.
Hiện tại thành viên của các lớp
ngồi thiền ở Mỹ không còn
giới hạn chỉ có những
tu sĩ của
tôn giáo truyền thống nữa, mà
phổ biến đến tất cả các ngành nghề khác, trong đó
ít nhất có hơn 10.000
bác sĩ.
Hiện tại, khoa học
nghiên cứu cho thấy: (1) các
phương pháp ngồi thiền khác nhau, sẽ có sóng ở não bộ thay đổi khác nhau. Như họ
nghiên cứu về
ngồi thiền cách “quán chiếu” sẽ sản sinh tần sóng gama γ, cách “chuyên chú” sẽ sản sinh tần sóng theta θ. (2)
Thường xuyên ngồi thiền sẽ thay đổi được sự
vận hành của não bộ, tức là tổ chức lại hệ
thần kinh (neuroplasticity,
reorganization), sẽ nảy sinh “tính cách hoặc hướng về hiệu quả” (trait effect)
Cuốn sách này được dịch sang tiếng Việt và xuất bản, là do cư sĩ Đài Loan Lại Kim Quang nhiệt tình xúc tiến, mời các thầy cô Vạn Lợi, Lệ Trúc, Hạnh Tín và Vạn Nghĩa phụ trách phiên dịch, hiệp thương với Đài Loan Phật đà giáo dục cơ kim hội ấn hành. Tôi rất cảm ơn nhân duyên quý báu này đã đem tác phẩm của tôi giới thiệu chia sẻ đến độc giả Việt Nam, tôi cũng vô cùng kính phục quý thầy cô đã nỗ lực cống hiến cho xã hội.
Tôi chân thành chúc phúc: nhân dân Việt Nam, tâm tịnh quốc độ tịnh.
Thích Huệ Mẫn
Tiến sĩ văn học đại học Đông Kinh Nhật Bản
Trụ trì Tây Liên Tịnh Uyển Đài Loan, hiệu trưởng viện Văn Lí Pháp Cổ
Giáo sư danh dự của đại học Quốc Lập Nghệ Thuật Đài Bắc.