Đại Thế Chí Bồ Tát Niệm Phật Viên Thông Giảng Giải

0
14

ĐẠI THẾ CHÍ BỐ TÁT NIỆM PHẬT VIÊN THÔNG GIẢNG GIẢI
Lê Sỹ Minh Tùng

TỨC LÀ VIÊN THÔNG VỀ KIẾN ĐẠI

daithechibotatdaithechibotat

Ngài Đại Thế Chí Pháp Vương Tử cùng với 52 vị
Bồ-tát đồng tu một pháp môn cùng đứng dậy cung kính chấp tay bạch Phật :

– Tôi nhớ hằng sa kiếp trướcĐức Phật ra đời
hiệu Vô Lượng Quang. Thời đó có 12 Đức Phật ra đời trong một kiếp. Đức Phật sau
hết hiệu là Siêu Nhật Nguyệt Quang dạy cho tôi phép niệm Phật tam muội : Rằng
thập phương Như Lai thương nhớ chúng sinh như mẹ nhớ con. Nếu con cũng đồng nhớ
mẹ như mẹ nhớ con thì đời đời mẹ con không xa cách. Tâm chúng sinh nhớ tưởng
Phật thì tâm ấy là Phật. Nhất định thấy Phật, không cần phương tiện nào khác.
Ví như người ướp hương thì toàn thân thể sẽ thành thơm, ấy gị là hương quang
trang nghiêm
. Chính tôi nhờ niệm Phật mà được vô sanh nhẫn. Nay ở cõi Ta bà,
tôi nguyện hướng dẫn người niệm Phật để có được tịnh độ. Phật hỏi nhân duyên
nào được viên thông, xin thưa: Tôi thu nhiếp tất cả sáu căn không vọng niệm. Do
chánh niệm tương tục mà được Tam-ma-đề. Đối với tôi đấy là pháp môn thù thắng
nhất.

Đại là
ngại
tức là chẳng có gì lớn hơn, bao trùm tận hư không và gồm hết pháp giới. Do
đó kiến đại tác động vào con mắt tạo thành tánh thấy bao trùm khắp cả. Nếu nói theo thứ tự thì kiến đại phải đứng
trước thức đại, nhưng ở đây lối trình bày của kinh là muốn giới thiệu kiến đại
của Ngài Đại Thế ChíNhĩ căn viên thông của Đức Quán Thế Âm liên tục với
nhau
để hành giả có cơ hội dễ dàng đối chiếu, tu học. Khi Ngài Đại Thế Chí làm một động tác như đưa
tay lên hay bước đi một bước thì thập phương thế giới đều rúng động vì thế danh
hiệu
Đại Thế Chí Bồ Tát là do oai thế của Ngài mà kiến lập. So với tất cả các
vị Bồ Tát thì Ngài là người có oai thần, trí lực cao nhất nên mới gọi là “Chí”.
Trong Tây phương Tam Thánh nghĩa là những bậc thánh nhân xuất thế gian còn
Khổng Tử hay Lão Tửthánh nhân của thế gian thì Ngài Đại Thế Chí tượng trưng
cho trí tuệ viên mãn rốt ráo, còn Quán Thế Âm Đại Sĩ tượng trưng cho đức đại từ
đại bi
. Các họa sĩ người Trung Hoa vì giàu óc tưởng tượng đã vẽ hình tướng hai
Ngài Bồ Tát là hai mỹ nữ người Tàu, vóc dáng và xiêm y chẳng khác Tây Thi,
Trịnh Đán ngày xưa. Đại Thế ChíQuán Thế Âm là hai vị Đẳng giác Bồ Tát tức
là sự giác ngộ gần đồng như Phật. Xiêm y của hai Ngài là y phục của người Tàu
vào thời phong kiến giống như cải lương hát bội. Không lẽ mấy ngàn năm Bồ Tát
hiện thân thành một người nữ chỉ có một lần và cả cái địa cầu rộng lớn bao la này tại sao Bồ Tát không ứng
hiện
tại Thái Lan, Miến Điện, Tích Lan, Ấn Độ hay ngay cả Việt Namduy nhất
ở Trung Hoa? Không lẽ những quốc gia này không có chúng sinh cần độ hay sao?
Ngày nay y phục này đã lỗi thời đâu còn ai mặc như thế nữa. Tại sao không phải
là chiếc áo bà ba đơn giản hay chiếc áo dài thanh thoát của người Việt Nam?
Không riêng gì Phật giáo có sự lầm lẫn, cuồng tín tạo sự tin tưởng sai lầm cho
người Phật tử, đạo Thiên Chúa giáo cũng thế. Vào thời đế quốc La Mã thiết lập
tòa thánh Vatican thì hình tướng của Chúa Giê-Su đã thay đổi không biết bao
nhiêu lần. Có họa sĩ vẽ Ngài có tóc rất dài, mặt không có râu. Họa sĩ khác lại
vẽ Ngài có tóc ngắn, mặt có râu. Có người vẽ nét mặt thon dài, lại có người
khác vẽ mặt Ngài hơi đầy đặn. Vậy hình nào là hình thật? Chẳng có hình nào là
thật vì chẳng có ông bà họa sĩ nào thấy được mặt thật của Chúa cả. Ở đây các vị
Bồ Tát là những người khuất mặt siêu hình thì làm sao phàm nhân thấy được mà vẽ
hình này, tướng nọ. Trong thế gian vũ trụ, hễ có sinh tất có diệt cho dù đó là
thế giới cực lạc của Phật A Di Đà. Do đó sau khi Phật A Di Đà nhập diệt, Quán
Thế Âm
ngay lập tức thành Phật để tiếp nối và khi Quán Thế Âm nhập diệt, Đại
Thế Chí
liền tiếp nối thành Phật.

Đức Phật
Thích Ca trong cõi Ta bà, Phật A Di Đà trong thế giới Tây phương cực lạc, Phật
Dược sư trong cõi Đông phương hay các Chư Phật trong mười phương pháp giới đều
ba thân là :

1) Pháp thân (Dharmakaya) là pháp giới thanh tịnh của
các Đức Như Lai lan tỏa trong khắp không gian làm sở y bình đẳng cho Báo thân
Ứng thân. Pháp thân thì luôn thường trụ, bất sinh bất diệt cũng được gọi là
Pháp giới tánh, Như Lai Tạng…Phật lấy Pháp Tánh Chân Như làm thân nên gọi là
Pháp thân. Pháp thân là chỗ sở y chứa tất cả công đức trong Pháp giới. Vì Pháp
thân
thường trụ nên Pháp thân ở khắp mọi nơi. Cho dù Phật nhập thế cứu độ
chúng sinh thì Pháp thân cũng không tăng hay Phật có xuất thế thì nó cũng không
giảm, lúc nào cũng vậy mà thôi. Cái Pháp thân nầy Phật và chúng sinh đều có như
nhau, nhưng ở Phật thì nó sáng suốt chiếu soi rực rỡ còn ở chúng sinh thì nó bị
vô minh che mờ nên không hiển lộ. Pháp thân chính là cái mà con người sẽ trở về
sau khi diệt hết vô minh phiền não để phát huy trí tuệ sẳn có của mình. Vậy
Pháp thân chính là cội nguồn, là Bản Thể của tất cả muôn sinh vạn vật. Đây
chính là Bản Lai Diện Mục, là Phật tánh có sẳn trong tất cả mọi người.

2) Báo thân (Sambhogakaya) là thân tốt đẹp do công
phu
tu hành trải qua bao nhiêu đời bao nhiêu kiếp mà có. Vì thế mà Đức Phật
Thích Ca có 32 tướng tốt và 80 vẻ đẹp rực rỡ là vậy. Báo thân còn được gọi là “tự
thọ dụng thân”
.

Nếu chúng sinh đoạn trừ mọi vô minh phiền não thì tâm được hoàn toàn thanh
tịnh
. Cái thanh tịnh an lạc tự tại nầy chỉ có người đó biết và hưởng được còn
người khác không hề cảm nhận hay san sẻ được thì cái quả thanh tịnh an nhàn nầy
là tự thọ dụng thân. Cũng như uống một tách trà thơm ngon thì chỉ người uống
trà mới biết được hương vị thơm ngon như thế nào mà thôi. Do đó nếu chúng ta
bớt được một phần vô minh phiền não thì có được một phần thanh tịnh tức là có
được một phần tự thọ dụng thân.

Còn Báo thân của chúng sinh thì gọi là Karmakaya
tức là thân nầy là do quả nghiệp của tiền kiếp tạo thành. Muốn có thân thể khỏe
mạnh sống lâu thì đừng bao giờ sát sinh. Muốn có giọng nói thanh tao trong trẻo
thì đừng nên vọng ngữ. Muốn thân hình được đoan trang, đẹp đẻ thì đừng nghĩ tới
tà dâm. Muốn gia đình được ấm no hạnh phúc thì đừng trộm cướp gian tham.

3) Ứng thân hay biến hóa thân (Nirmanakaya) Chư Phật do trí thành sở
tác
biến hóa ra thành vô lượng thân, ứng theo căn cơ của chúng sinhhóa
độ
. Phật A Di Đàứng thân của Phật trong cõi cực lạcĐức Phật Thích Ca
Mâu Ni
ứng thân của Phật trong cõi Ta bà nầy. Vì Ứng thân là thân thị hiện
nên phải ảnh hưởng bởi luật vô thường là sinh, lão, bệnh, tử. Ứng thân cũng
được gọi là “tha thọ dụng thân”.

Đối với Phật giáo thì báo thân hay tự thọ dụng thângiá trị tuyệt đối
vì chỉ có người được thức tỉnh giác ngộ mới hưởng được cái hương vị thanh tịnh
an vui tự tại của giải thoát giác ngộ mà không một người nào khác có thể biết
được. Khi chư Phật hay Bồ-tát thị hiện để hoằng dương đạo pháp thì chúng sinh
có cơ hội học hỏi, tu sửa và sống theo Chân lý để tự mình có được giải thoát
giác ngộ thì ứng thân để cứu độ chúng sinh ra khỏi bể khổ sông mê gọi là tha
thọ dụng thân
.

Tóm lại ba thân của Đức Phật là : Pháp thân là Thể, Báo thân là Tướng và
Ứng thân là Dụng. Tuy nói ba mà là một, tuy một mà ba tức là một là tất cả và
tất cả là một.

Ngài Xuyên
Lão
Thiền Sư có viết rằng :

“Ứng Phật, Hóa Phật đều không thật

Bóng hình muôn thử thảy là quyền

Cái gì có tướng đều hư vọng

Chân Phật không hình vốn tự nhiên”.

Chữ “52” vị
Bồ Tát đồng tu là ám chỉ cho 52 đẳng cấp từ Thập Tín, Thập Trụ, Thập Hạnh, Thập
Hồi Hướng
, Thập Địa, Đẳng Giác và sau cùng là Diệu Giác. Đây là tiến trình từ
sơ phát tâm thẳng đến khi thành Phật. Pháp Vương Tử là con của đấng Pháp Vương
và là những vị Bồ Tátđịa vị Đẳng giác tức là gần ngang bằng với Phật. Ngoài
Đại Thế Chí, Văn Thù Sư Lợi cũng là Pháp Vương Tử.

1) Thập Tín : Có khi nào chúng ta tự hỏi
tại sao mình lại phải học Phật? Tại sao phải tu thành Phật? Phật là chơn tâm,
là bổn tánh của con người cho nên thành Phậtthành tựu trí tuệ viên mãn của
tánh đức. Nhưng Phật chính là tự tâm, là bản lai diện mục, vốn sẵn có đủ vạn
đức
, vạn năng nên tu Phậthồi đầu thị ngạn tức là quay thuyền trở lại bến
xưa mà thấy và sống được với Phật tâm, Phật tánh của chính mình. Muốn thành tựu
những điều này, chúng sinh phải có lòng tin để đánh tan tà kiến mà tiến thẳng
vào Bồ Tát đạo. Con người sau khi tu viên mãn địa vị Thập Tín sẽ nhập vào
Trụ
tức là bước đầu của Đại Thừa.

2) Thập Trụ : là luôn trụ trong tam muội
nghĩa là trụ trong thanh tịnh, sống trong chơn tâm thường trú và thể tánh tịnh
minh, chẳng còn bị thoái chuyển.

3) Thập Hạnh : là thực hành pháp môn niệm
Phật
. Niệm Phật cũng ví như nấu nước sôi, cho dù là lửa lớn tức là công phu
nhiều nhưng không liên tục thì nước không sôi. Ngược lại người niệm Phật phải
kiên trì cũng như lửa tuy yếu, nhưng tiếp tục nấu hoài thì nước sẽ sôi.

4) Thập Hồi Hướng : Xoay niệm hướng về tâm
Phật
hồi hướng tất cả công đức mình đã tích lũy về Phật tâm và cho tất cả
chúng sinh tức là phá Ngã chấp.

5) Thập Địa : Hồi hướng viên mãn liền nhập
Phật
địa. Quả vị này rất gần với Phật.

Sau đó đi qua
Đẳng giác rồi sau cùng tiến qua Diệu giác tức là thành Phật.

Trong
lượng kiếp
trước, có một vị Phật xuất thế tên là Vô Lượng Quang và sau đó có 12
vị Phật nối tiếp nhau xuất hiện trong một kiếp, dạy cho Ngài Đại Thế Chí phép
Niệm Phật tam muội.

1) Vô Lượng Quang Phật còn có tên Vô Lượng
Thọ Phật
tức là Phật A Di Đà. Vô Lượng Quang là chỉ cho ánh sáng chiếu sáng
rộng rãi khắp không gian vô cùng vô tận. Nói cách khác ánh sáng chiếu tới đâu
không gian tới đó hay không gian tới đâu thì ánh sáng tới đó. Do đó Vô Lượng
Quang
là chỉ cho về mặt không gian. Còn Vô Lượng Thọbiểu tượng cho thời
gian
. Vô Lượng Thọ là sống lâu vô lượng nghĩa là suốt trong chiều dài của quá
khứ
mãi mãi cho vị lai mà Phật A Di Đà vẫn còn sống. Nói cách khác có thời
gian
là có Phật A Di Đà. Vậy Phật A Di Đà là Phật biểu tượng cho cả không gian
thời gian. Nhưng trong thế gian cái gì
biểu tượng cho không gian và thời gian? Đó chính là vũ trụ. Thế thì Phật A
Di Đà
biểu tượng của vũ trụ. Nói cách khác Phật A Di Đàám chỉ cho không
gian thanh tịnh trùm khắp mười phươngthời gian thanh tịnh suốt ba đời. Do
đó Phật A Di Đàtự tánh thanh tịnh bản nhiên trùm khắp không gian và cái
tánh thanh tịnh bản nhiên này cũng suốt cả chiều dài của quá khứ, hiện tại
vị lai. Vậy chúng sinh hiện giờ là đang ở trong pháp thân thanh tịnh của Phật A
Di Đà
bởi vì con người đang ở trong không gianthời gian.

2)
Biên Quang Phật
là Phật tiêu biểu cho giải thoát bình đẳng nhất như.

3)
Ngại Quang Phật
tiêu biểu cho “Thể tịch, dụng diệu”. Thể tịch là thể
tánh
thanh tịch, tịch tĩnh. Còn dụng diệu là khởi tác dụng nhiệm mầu tự tại.
Nói cách khác thể tịch là chơn không còn dụng diệu là diệu hữu tức là bất biến
tùy duyên.

4)
Đẳng
Quang Phật
là do tâm đại bi kiến lập để cứu giúp chúng sinh diệt hết
nỗi khổ không ai có thể sánh bằng.

5) Trí
Huệ Quang Phật
là trừ bụi nhơ vô minh để có lợi ích chân thật vì chỉ có trí
tuệ
chân chánh mới phá được vô minh tăm tối.

6)
Thường Chiếu Quang Phật
: Chư Phật phóng quang, chiếu khắp thế giới. Tịch
tâm thanh tịnh, chiếu là tâm bình đẳng.

7) Thanh
Tịnh
Quang Phật
: là giữ tam nghiệp thân, khẩu, ý thật thanh tịnh.

8) Hoan
Hỷ Quang Phật
: là làm cho tất cả chúng sinh an lạc.

9) Giải
thoát
Quang Phật
: là muôn vàn gút mắc trong tâm đều tháo gở cả. Muốn có
giải thoát giác ngộ thì người tu Tiểu thừa phải phá tan Kiến hoặc, Tư Hoặc, Vi
tế
hoặc và sau đó phá thêm Trần Sa HoặcVô Minh Hoặc thì viên thành Đại Thừa
Phật đạo.

10) An
Ổn
Quang Phật
: Có sinh diệt là không được an ổn cho nên chúng sinh nên
quay về với chơn tâm, với bổn tánh bất sinh bất diệt của mình thì cuộc sống sẽ
có an vui tự tại.

11) Bất
Tư Nghì Quang Phật
: Công đứctrí tuệ Phật là bất khả tư nghì, không thể
nghĩ bàn.

12) Siêu
Nhật Nguyệt Quang
Phật
: là quang minh của Phật vượt xa mặt trời, mặt
trăng
.

Đây là những vị cổ PhậtĐức Phật A Di
Đà
thành Phật mới vừa mười kiếp. Chính Siêu Nhật Nguyệt Quang Như Lai đã dạy
Ngài Đại Thế Chí phép niệm Phật tam muội. Vậy có bao nhiêu phương pháp niệm
Phật
và thế nào là niệm Phật tam muội?

Niệm Phật tức là niệm tâm và có bốn phương
pháp
:

1) Trì Danh Niệm Phật : là thường xuyên
chuyên niệm sáu tiếng “Nam Mô A Di Đà Phật”. Người niệm Phật nên nhất tâm chấp
trì danh hiệu
, chẳng hoài nghi, chẳng xen tạp và không gián đoạn. Mỗi ngày từ
khi mới thức dậy cho đến lúc đi ngủ, hành giả phải nhớ niệm Phật luôn, không
cho xen hở, gián đoạn. Khi đi, đứng, nằm, ngồi ngay cả khi ăn và trước khi đi
ngủ hành giả đừng bao giờ quên niệm Phật. Ngoài ra, muốn cho có hiệu quả hơn,
hành giả cần phải theo phương pháp “kinh hành niệm Phật” hay “tọa thiền niệm
Phật”. Mỗi khi niệm xong, hành giả đều hồi hướng cầu sinh về tịnh độ. Pháp môn
niệm Phật
là một pháp môn giúp chúng sinh phá trừ vọng tưởng, mê lầm, chấp
trước
. Pháp môn này không đòi hỏi hành giả hiểu biết nhiều về Phật pháp nên
người già, người trẻ, thượng căn, trung căn, hạ căn đều có thể niệm Phật, người
khỏe mạnh cũng như kẻ đau yếu đều có thể niệm Phật.

2) Quán Tượng Niệm Phật : là thỉnh một
bức tượng A Di Đà, rồi vừa niệm Phật vừa quán tưởng tướng hảo trang nghiêm của
Phật A Di Đà đặc biệt là ánh hào quang, tướng bạch hào giữa hai mắt. Hành giả
quán tưởng cho đến khi dù không có tượng, lúc mở mắt nhắm mắt đều thấy hình
tượng
Phật hiện rõ nơi trước mặt. Phương pháp này tương đối hơi khó vì cần phải
tinh lực mạnh, ký ức sâu và phương tiện khéo. Nếu hành giả không khéo dùng
phương tiện thay đổi, bị hư hỏa xông lên mang chứng bệnh nhức đầu khó trị. Tuy
hơi khó, nhưng phương pháp này giúp người niệm Phật dễ đắc Niệm Phật tam muội
và sau cùng đạt tới Nhất tâm bất loạn.

3) Quán Tưởng Niệm Phật : Phương pháp
này chỉ đơn thuần quán tưởng, không cần phảitượng Phật trước mặt. Trong
mười sáu phép quán, mười hai phép quán đầu đều là quán tưởng, phép quán thứ
mười ba là quán tượng và phép quán thứ mười sáu là trì danh niệm Phật. Vậy
chúng sinh quán tưởng cái gì?

Hành giả dựa theo kinh Quán Vô Lượng Thọ
để quán tưởng y báo, chánh báo nơi cõi Cực lạc. Kinh dạy có mười sáu phép quán,
nếu hành giả quán thuần thục thì lúc mở mắt hay nhắm mắt đều thấy cảnh Cực lạc
hiện tiền, tâm thần dạo chơi nơi cõi tịnh và khi chết chắc chắn sẽ được vãng
sinh
. Công đức của pháp này lớn lao không thể nghĩ bàn, nhưng vì cảnh quán quá
vi tế nhiệm mầu sâu thẳm nên ít người hành trì được thành tựu. Trong Khế Kinh
có dạy : ”Nếu người quán tưởng Pháp thân Chân như của Đức Phật A Di Đà, thường
tinh
tấn tu hành, cuối cùng được vãng sinh, đạt được chánh định (tam muội)
.

Quán rằng :

A Di Đà thân kim sắc

Tướng hảo quang minh vô đẳng luân

Bạch hào uyển chuyển ngũ Tu Di

Cám mục trừng thanh tứ đại hải

Quang trung hóa Phật vô số ức

Hóa Bồ Tát chúng diệc vô biên

Tứ thập bát nguyện độ chúng sinh

Cửu phẩm hàm linh đăng bỉ ngạn.

Chúng sinh quán tưởng bài kệ tán thán Phật
này cũng có thể đắc Niệm Phật tam muội.

4) Thực Tướng Niệm Phật là niệm Đức
Phật
nơi tự tánh, là niệm tánh Phật bản lai của chính mình. Đây là quán pháp
thân thật tướng của Phật, kết quả sẽ chứng được Chân Như tam muội. Phương pháp
này là thuộc về Thiền, nhưng cảnh giới do tâm Thiền hiển lộ lại là Tịnh độ nên
cũng nhiếp về Tịnh độ. Pháp môn này không gồm thâu bậc trung, hạ cănnếu
không
phải là bậc thượng thượng căn tất không thể ngộ nhập. Vì thế pháp môn này
ít được đề xướng trong Tịnh độ tông. Nói cách khác thực tướng niệm Phật tức
niệm mà không niệm, không niệm mà niệm thì thời điểm đó hành giả đi vào tham
thiền
. Cho nên người hiểu rõ niệm Phật chân chính không phản đối tham thiền
ngược lại người hiểu rõ thiền thì không chống đối người niệm Phật.

Thật Tướng, Quán TưởngQuán Tượng
niệm Phật
tương đối hơi khó cho người niệm Phật, nên Ấn Quang Đại Sư dạy rằng :

Chỉ duy trì danh mà chứng thật tướng,

Không cần quán tưởng cũng thấy Tây
phương
”.

Pháp môn Trì Danh Niệm Phậtphương pháp
niệm Phật phổ thông nhất hiện nay, nhưng cũng được áp dụng với nhiều cách thức
khác nhau tùy theo căn tánh của mỗi người.

1) Phản Văn Trì Danh : Đây là phương
pháp
mà miệng vừa niệm Phật, tai vừa nghe tiếng niệm vào trong và kiểm soát
từng chữ từng câu thật rành rẽ rõ ràng. Nghe có hai cách, hoặc dùng lỗ tai
nghe, hoặc dùng tâm để nghe. Tuy nói là nghe vào trong, nhưng không trụ nơi đâu
rồi lần lần quên hết trong ngoài, cho đến quên cả thân tâm cảnh giới, thời gian
không gian, sau cùng chỉ còn một câu Phật hiệu. Đây là phương cách dễ gạn trừ
vọng tưởng, mau đạt được nhất tâm.

2) Sổ Châu Trì Danh : Phương pháp này
thì miệng vừa niệm Phật mà tay vừa lần chuỗi. Lúc đầu ý niệm còn ràng buộc nơi
tràng hạt, nhưng sau lần buông bỏ đi đến cảnh nhất tâm. Tu theo lối này khiến
cho niệm lực thêm mạnh mẽ, phát triển định tâm. Niệm như thế lâu ngày được
thuần thục, không niệm vẫn tự niệm.

3) Tùy Tức Trì Danh : Là niệm Phật
thầm, nương theo hơi thở. Mỗi hơi thở ra vào đều một câu Phật hiệu. Mạng sống
con người nương theo từng hơi thở nên biết nương theo đây mà niệm, lúc nào cũng
có Phật trong tâm.

4) Truy Đảnh Trì Danh : là cánh niệm
Phật
nhỏ nhỏ tiếng, mỗi chữ mỗi câu đều kế tiếp nhau liên tỏa chặt chẽ thành
hình
thế chữ sau đuổi theo chữ trước, câu nọ gối đầu câu kia. Nhờ sự kín đáo
bền chặt, trung gian không xen hở nên tạp niệm không có chỗ len vào làm cho tâm
miệng dũng tiến, oai lực của chánh niệm bao trùm tất cả khiến cho nghiệp tưởng
vô minh tạm thời chìm lắng và ánh mầu Tam Muội bộc phát chiếu xa. Đây là phương
cách
tốt nhất cho những ngời tu tịnh nghiệp trong lúc tình tưởng mênh mang rối
loạn
.

5) Giác Chiếu Trì Danh : là một mặt
niệm Phật, một mặt hồi quang soi trở lại chân tánh của mình. Do niệm như thế,
hành giả sẽ đi vào cảnh giới hư linh siêu tuyệt, chỉ còn cảm giác thân tâm của
mình hòa đồng vào chơn tâm của Phật, sáng tròn rực rỡ, đầy rộng mênh mang. Niệm
theo đây thì tuy báo thân chưa mãn đã chứng tịch quang, Phật hiệu vừa tuyên
liền vào Tam Muội. Đây là lối tu dành cho bậc thượng thượng căn mà thôi.

6) Lễ Bái Trì Danh : Phương thức này là
vừa lạy vừa niệm Phật. Hành giả niệm một câu, lạy một lạy cho thật nhẹ nhàng
chậm rãi, lễ niệm song hành, thân miệng hợp nhất. Nếu thêm vào đó ý thành khẩn
tha thiết thì thành ra ba nghiệp đều tập trung. Đây là phương pháp phá trừ hôn
trầm
, công đứchiệu lực rất to lớn vì hành giả phải vận dụng cả ba nghiệp để
trì niệm.

7) Ký thập Trì Danh : là cách niệm ký
số nghĩa là cứ lấy mỗi mười câu làm một đơn vị. Sau khi niệm đủ mười câu thì lần quan một hạt chuỗi. Niệm theo lối này
thì tâm đã niệm Phật lại còn phải ghi nhớ số cho nên không chuyên bắt buộc phải
chuyên bởi vì nếu không chuyên thì số mục liền sai lạc. Cách thức này rất công
dụng
cho người nhiều nhiều tạp niệm.

8) Liên Hoa Trì Danh : Lấy bốn sắc hoa
sen xanh
, vàng, đỏ, trắng vừa niệm vừa tưởng, luân lưu chuyển tiếp. Khi hành
giả
niệm câu Phật hiệu thứ nhất thì tưởng trước mặt mình hiện ra một dóa sen
xanh to lớn phóng ánh sáng xanh. Câu thứ hai, tưởng hoa sen vàng phóng ánh sáng
vàng. Cho đến câu thứ ba, thứ tư là hoa sen đỏ, trắng, màu nào phóng ánh sáng
ấy. Kế tiếp tục tưởng lại hoa sen màu xanh, cứ như thế luân lưu mãi.

9) Quang Trung Trì Danh : Đây là phương
pháp
vừa niệm Phật, vừa tưởng mình đang ngồi giữa vừng ánh sáng trong suốt to
rộng. Khi tâm đã an định trong vùng quang minh ấy, hành giả cảm thấy thần trí
sáng suốt mát mẻ, không còn những tạp tưởng và các tướng uế ác cũng tiêu tan.

10) Quán Phật Trì Danh : Đây là phương
thức lấy trì danh làm chánh, quán Phật làm phụ. Hành giả mỗi ngày sau khi niệm
Phật
nên để riêng một thời tịnh tâm quán tưởng sắc tướng quang minh của Phật A
Di Đà
. Tưởng Đức A Di Đà thân cao một trượng sáu, sắc vàng ròng, đứng bên bờ
thất bảo, lông trắng giữa đôi mày. Tướng bạch hào rỗng không trong suốt như
bạch ngọc.

Phương pháp niệm Phật thì nhiều không kể
hết được, nhưng mười lối trì danh ở trên là để đối trị với tâm bệnh của người
niệm Phật. Quý Phật tử có thể thử qua để thí nghiệm sự tác dụng của mỗi phương
pháp
và sau cùng đem ra áp dụng một lối niệm nào mà thích hợp với mình nhất.

sở thíchtúc căn của chúng sinh
sự sai khác nên con người mới phân chia ra thành Thiền, Giáo, Mật, Tịnh. Nhưng
Phật pháp không hề có sai khác, cứu cánh giải thoát giác ngộ cũng không sai
khác. Phương tiện tuy khác nhau, nhưng sau cùng cũng quy về một cứu cánh duy
nhất
giải thoát giác ngộ cũng như trăm sông cùng đổ về biển lớn.

Trong phần này, tuy là nói về niệm Phật,
nhưng hành giả cũng có thể cộng thêm thiền, giáo, mật vào để tăng thêm công lực
mà mau có nhất tâm.

1) Thiền Tịnh song tu : có những hành
giả
lấy niệm Phật làm chánh, tham thiền làm phụ, nhưng lại lấy sự vãng sinh
Tịnh độ làm yếu điểm chung cuộc còn việc thấy tánh ngộ đạo chỉ thuộc phần tùy
duyên
.

2) Giáo Tịnh song tu : Hành giả lấy
niệm Phật làm chánh, tụng kinh làm phụ. Về phần tụng kinh, có người thích tụng
Kinh
Kim Cương hay Di Đà, Hoa Nghiêm, Pháp Hoa hay phẩm Phổ MônPhổ Hiền
Hạnh. Trong Pháp Bảo Đàn kinhcâu chuyện nói về một vị tăng tên Pháp Đạt đến
tham vấn Lục Tổ với tâm niệm tự phụ vì đã tụng 3.000 lần bộ kinh Pháp Hoa. Khi
Lục Tổ hỏi về nghĩa kinh thì Pháp Đạt thú nhận là không hiểu ý cùng căn bổn của
kinh. Lục Tổ sau khi giảng về “tông” của kinh thì có nói thêm rằng:

– Người thế gian, ngoài mê thì dính tướng,
trong mê thì dính Không. Nếu đối với tướng mà lìa tướng, đối với Không mà lìa
Không thì trong ngoài chẳng mê. Nếu hiểu rõ pháp này, một niệm tâm mở sáng, ấy
là mở “Tri kiến Phật”.

Sau khi tỏ ngộ, Pháp Đạt có hỏi :

– Nếu vậy, hiểu được nghĩa, thì chẳng cần
tụng kinh?

Lục
Tổ
đáp :

– Kinh có lỗi gì, há có ngăn trở sự tụng
niệm
của ngươi đâu. Miệng tụng mà tâm làm theo nghĩa kinh, tức là mình chuyển
kinh
. Ngược lại, miệng tụng mà tâm chẳng làm theo kinh, tức là mình bị kinh
chuyển.

3) Mật Tịnh song tu : Hành giả lấy niệm
Phật
làm chánh, trì chú làm phụ. Trong việc trì chú, mỗi người có thể chọn
những chú như: Đại Bi, Chuẩn Đề, Vãng sanh, Công Đức Bảo Sơn, Văn Thù Ngũ Thanh
thần chú, Lục Tự Đại Minh chân ngôn hay Thủ Lăng Nghiêm thần chú.

4) Thuần Tịnh : Hành giả chỉ chuyên
niệm Phật
, không xen tạp môn nào khác.

Tuy sở
thích
túc căn của mỗi người có sai khác và mặc dù có tu theo những pháp môn
khác, hành giả Tịnh độ cũng cần lưu ý đến hai phần chánh và trợ cho được phân
minh
. Dĩ nhiên phần chánh luôn luôn nhiều hơn phần trợ. Có như thế thì đường tu
mới không mất mục tiêu và sự vãng sinh cũng không bị chướng ngại.

Tại
sao dễ niệm Phật mà kết quả khó thành
?

Người niệm Phật tuy miệng niệm nhưng tâm
lại lạc vào trạng thái mê mờ, nặng nề muốn ngủ, nhà Phật gọi là vọng chướng hôn
trầm
. Hoặc miệng thì niệm Phật, nhưng tâm lại vẩn vơ nghĩ chuyện đâu đâu tức là
vọng duyên tán loạn khiến cho hành giả không thể vào chánh định. Đôi khi có
những trường hợp hành giả lúc đang hành trì, vọng tưởng chìm lặng, câu niệm
Phật
vẫn nghe đều đều, tâm tư êm dịu quên cả hiện tượng ngoại giới như nóng bức
hay lạnh giá…Trạng thái này kéo dài từ nửa tiếng đến một giờ đồng hồ, có khi ra
mồ hôi ướt cả áo mà không hay đến khi chợt tỉnh mới cảm biết trong người nóng
bức
hay lạnh buốc khó chịu. Đây là trạng thái hôn trầm nhưng thuộc về phần vi tế
nhẹ nhàng chớ không phải tâm mình được an định.

Vọng tưởng cũng có hai phần là thô và tế.
Vọng tưởng thô thì dễ biết vì hành tưởng nó rất rõ ràng. Khi niệm Phật dụng
công
chặt chẻ kín đáo thì vọng tưởng thô cố nhiên phải lặng chìm, nhưng rất khó
nhận được tướng qua lại của phần vọng tưởng vi tế. Chỉ có những người niệm Phật
lâu, đến trình độ nước trong tâm lặng thì mới thấy biết được vọng tưởng vi tế.
Ngài Bạch Thánh pháp sư, một buổi sáng từ nơi giường bước lại ghế ngồi, trong
khoảng
chừng ba giây đồng hồ đã phát giác trong tâm mình nổi lên đến vài mươi
vọng niệm khác nhau. Đủ biết vọng tưởng vi tế nguy hiểm, tác hại biết bao.

Ngài Quang Huệ và Giới Diễn là hai vị
thiền sư đều ngộ đạo. Một hôm trong khi cùng ngồi thiền, nơi tiềm thức của Ngài
Giới Hiền chợt nổi lên một niệm sắc ái. Ngài liền diệt trừ, nhưng bên kia thiền
Quang Huệ đã hay biết. Sau khi xuất định, Ngài Quang Huệ làm bài kệ có ý
trêu cợt Ngài Giới Diễn. Thiền sư Giới Diễn buồn thẹn, liền thâu thần nhập
diệt
. Ngài Quang Huệ hối hận, cho gọi đệ tử đến phó chúc rằng:”Bạn ta trong khi thiền định có một niệm sắc
ái
, sau tất lụy về sắc, vì phiền ta mà thị tịch, sau sẽ phá hoại Tam Bảo. Lỗi
ấy một phần do ở nơi ta, nếu ta không theo hóa độ, tất sẽ mang lấy hậu quả
”.
Dặn dò xong, Ngài cũng viên tịch theo luôn. Sau Quang Huệ chuyển thân làm thiền
Phật Ấn còn Giới Diễn chuyển kiếp làm Tô Đông Pha. Vì Đông Pha kiếp trước
tu nên thi đổ Tiến Sĩ vào đời vua Tống Nhân Tông (1056 Tây lịch) làm quan đến
chức Hàn Lâm Học sĩ kiêm Binh Bộ Thượng Thơ tương đương với chức Bộ Trưởng Giáo
Dục
và Bộ Trưởng Quốc Phòng thời nay. Ông thông minh trí tuệ mà cũng đa tài đa
tình
, có đến bảy người vợ và thường đem sự thông minh bác lãm của mình mà vấn
nạn
các vị thiền sư. Về sau Ngài Phật Ấn chiết phục, ông mới quay về đường lối
tu
Phật. Bất cứ đi đâu, ông cũng mang theo bên mình một bức tượng tranh của
Phật A Di Đà và bảo cùng với mọi người rằng : ”Đây là quyển sổ Niệm Phật của tôi”. Đến khi tuổi già, nằm trên
giường bệnh, trong giờ phút tối hậu, có Thiện Tri Thức nhắc nhở niệm Phật, ông
phều phào trả lời rằng :

– Tôi vẫn biết niệm Phậtcông đức không
thể nghĩ bàn. Nhưng khổ nỗi, hiện giờ thân thể tôi đau nhức quá, không sao niệm
Phật
được.

Nói xong đoạn qua đời. Tiếc thay cho Ngài
Giới Diễn, một cao tăng ngộ đạo khi xưa mà kiếp này như thế! Chẳng biết kiếp
sau
sẽ lạc về đâu trong sáu nẻo luân hồi!

Vì thế vọng tưởng vi tế rất nguy hiểm ngay
cả những bậc chân tu còn phải e dè co nên cổ nhân cũng có câu :

Công phu không thiếu cũng không dư

Muôn kiếp tham si chữa dễ trừ”.

Khi loạn tưởng nhiều, hành giả nên ngồi
yên
nhiếp tâm niệm Phật. Lúc hôn trầm đến thì nên đứng lên vừa niệm vừa kinh
hành
. Cứ dùng hai oai nghi này thay đổi mãi, lâu ngày chướng duyên ấy sẽ tiêu
trừ
. Thêm nữa, hành giả lắng tai nghe rành rõ từ tiếng từ câu niệm Phật thì tâm
không
tán loạn.

Thế
nào là Niệm Phật tam muội?

Tam muội có nghĩa là chánh định hay chánh
thọ
. Vì thế niệm Phật khi có được chánh định thì gọi là niệm Phật tam muội.
Chánh thọ nghĩa là khi tâm đã thanh tịnh thì chánh thọ sẽ thành bất thọ tức là
không còn thọ cái gì cả. Hằng ngày, con người thọ biết bao thứ trên cõi đời,
nào là thọ vui, thọ buồn, thọ khổ, thọ mừng, thọ ghét, thọ yêu, thọ giận… Càng
thọ thì chúng sinh càng khổ, tâm càng bất tịnh. Vậy thọ chính là biểu tượng của
vô minh, là nhân của đau khổ cho nên nếu không thọ tức thì vô minh mất, khổ đau
tan biến. Không thọ thì không đặt niềm hy vọng mà không hy vọng thì không sợ bị
thất vọng nên không còn khổ. Khi những ma chướng như tham-sân-si dấy khởi làm
cho con người sống trong chập chồng đau khổ, bây giờ biết quay về niệm Phật.
Niệm cho đến khi vọng tưởng tan biến, tâm không còn giận, còn hờn, còn tham đắm
si mê thì con người đã dùng lửa tam muội đốt sạch vô phiền não rồi. Vậy lửa tam
muội
không gì khác hơn là năng lực niệm Phật hay tham thiền để xoay tâm trở về
với tự tánh bản nhiên thanh tịnh mà có an lạc Niết bàn.

Người niệm Phật khi đến chỗ tuyệt đỉnh tận
cùng khiến tâm rất định thì cái định thể này là Niệm Phật tam muội. Hành giả sẽ
cảm nhận cảnh hư linh sáng lặng, vọng giác tiêu tan và tâm chỉ còn trụ nơi
tướng hảo hoặc hồng danh của Phật. Tuy nói là trụ, nhưng thật ra là vô trụ
âm thanh sắc tướng đưởng thể như huyễn tức là không. Khi chúng sinh chuyên nhất
niệm Phật, luôn giữ chánh niệm, quên hết thân tâm ngoại cảnh, tuyệt cả không
gian
thời gian đến khi sức cực công thuần thì nơi đương niệm trần vọng bỗng
thoạt tiêu tan, tâm thể bừng sáng, chứng vào cảnh giới vô niệm vô bất niệm tức
là niệm mà không niệm, không niệm mà niệm nghĩa là không thấy biết mới là sự
thấy biết chân thật còn có thấy biết tức lạc theo ngoại trần. Đến đây thì tâm
thể hoàn toàn sáng suốt rỗng rang, tịch mà chiếu, chiếu mà tịch, đều còn đều
mất, tuyệt đãi viên dung.

Kinh
dạy Phật nhớ chúng sinh như mẹ nhớ con và
nếu con cũng nhớ mẹ thì đời đời không ngăn cách
nghĩa là tuy Phật vì lòng
từ
bi thương xót chúng sinh còn lặn hụp trong sông mê bể khổ, muốn đem giáo
pháp
nhiệm mầu để cứu vớt họ đến bờ giải thoát, nhưng nếu chúng sinh không hồi
đầu thị ngạn
quay về nương tựa nơi Phật pháp thì Phật cũng chẳng độ được tức là
mẹ con vẫn xa cách nghìn trùng. Trong tất cả mọi chúng sinh, ai ai cũng đều có
Phật tâm, Phật tánh như nhau, nhưng vì sống trong điên đảo, chạy theo vô minh
phiền não nên mới xa dần chơn tánh của mình. Do đó nếu bây giờ biết thức tỉnh
quay thuyền trở lại bến xưa, nương tựa nơi chánh pháp thì Phật tánh hiện tiền
tức là Phật và chúng sinh là một nghĩa là mẹ con tương ngộ tương phùng.

Kinh
lại dạy tiếp rằng : “Nếu tâm chúng sinh nhớ Phật thì tâm ấy là
tâm Phật, nhất định sẽ thấy Phật
”. Nhưng thấy Phật bằng cách nào? Thấy Phật
bằng tướng hay bằng định? Thấy tướng là còn thấy sinh diệt, còn thấy trong định
là tâm chẳng còn tán loạn. Ngày nay người niệm Phật thì nhiều, nhưng thành công
thì ít, nguyên nhân là do miệng niệm Phật nhưng tâm không niệm, niệm thứ nhất
vừa mới tinh thuần thì niệm thứ hai bèn xen tạp nên không có định, vọng tưởng
vẫn còn dấy khởi nên không có kết quả.

Con
người
vì chẳng thể đoạn tham cầu ái dục, các thứ hưởng thụ trong cuộc sống nên
lòng lưu luyến khó buông xả. Sợi dây ràng buộc càng to, càng rắn chắc thì càng
khó đứt. Nó chính là căn nguyên cội rễ phát sinh ra Kiến hoặc, Tư hoặc tạo ra
biết bao phiền não để cột chặt con người vào những hệ lụy của phiền não khổ
đau, vào vòng sinh tử trầm luân. Vì thế trong pháp “Như huyễn Tam-ma-đề” giúp
chúng sinh nhận thấu vạn pháp giai không, như huyển, không bền không chắc nên
dễ tháo gút mở dây.

Tất cả
phương cách niệm Phật trên thực tế chỉ là “Sự Niệm” vì tâm còn dựa theo sắc
tướng
âm thanh tức là còn lấy thức tâm sinh diệt làm nhân địa tu hành thì không
bao giờ thành giác. Nhưng sự diệu dụng nhiệm mầu của Phật phápban đầu hành
giả
tuy có nương theo âm thanh sắc tướng, nhưng dần theo thời gian âm thanh sắc
tướng
cũng tiêu tan, biến mất và sau cùng đạt được mục đích tối hậuniệm
Phật
đến chỗ vô niệm thì thấy được Pháp thân thanh tịnh của mình. Nhưng thế nào
là vô niệm? Niệm là ý niệm, là ý nghĩ. Vô là không. Dựa theo lời giải thích của
Lục Tổ Huệ Năng thì Vô là không vọng niệm, còn Niệm là thường niệm chơn như bổn
tánh. Nói thế “chơn như bổn tánh là thể và niệm là dụng”. Do đó nếu chơn như tự
tánh không
khởi niệm thì sáu căn cho dù có thấy nghe cũng không vì thế mà đắm
nhiễm với ngoại trần. Được như thế là vô niệm. Nói cách khác niệm Phật đến một
công phu nhất định, lúc ấy vọng thức không còn, tâm hằng thanh tịnh thì sẽ nhập
vào “Lý Niệm” tức là có thể thấy được Pháp thân thường trụ của mình, thấy Phật
nơi tự tánh, Phật tâm bình đẳng thanh tịnh.

Vì thế
Lục Tổ Huệ Năng cũng dạy rằng : ”Kẻ mê
thì niệm Phật hy vọng vãng sinh Tây phương, người ngộ cũng niệm Phật nhưng chỉ
cần thanh tịnh tâm mình
”. Tại sao? Người mê thì thấy mình và Phật là hai
thực thể khác nhau, cách biệt ngàn trùng nên mới cầu đến phương Tây để gặp
Phật, ngược lại kẻ thức tỉnh giác ngộ biết rằng tâm mình chính là tâm Phật nên
chỉ sống với tâm thanh tịnh an lạc thanh nhàn mà không cần cầu Phật ở đâu
xa.

Đối với người sơ cơ thì Phật Thích Ca dạy
có Phật A Di Đà ở cõi Tây phương cách xa trái đất mười vạn ức cõi Phật, nhưng
đây chỉ là phương tiện, là Phật nói quyền giúp chúng sinh tin theo đó mà niệm
Phật
để giải trừ vô minh, vọng chấp. Cũng ví như câu chuyện tham tiền niệm Phật
vậy. Ban đầutham tiềnniệm Phật, càng niệm thì càng có nhiều tiền. Nhưng
niệm đến khi vô niệm vô biệt niệm tức là có được nhất tâm thì tiền cũng không
tham, thấy tiền như thấy rác. Do đó khi đã hiểu đạo rồi và một khi tâm mình
được thanh tịnh thì ở nơi đó và ngay trong thời điểm đó Phật A Di Đà hiển hiện
trong tâm của ta rồi. Lúc ấy lầu vàng gác tía cũng chẳng ham, vãng sinh cũng
chẳng mong cầu vì sống với chơn tâm thường trú và thể tánh tịnh minh là có Cực
lạc
, là được vãng sanh rồi. Vì thế mà kinh Duy Ma Cật nói rằng “Tùy kỳ tâm tịnh, tắc Phật độ tịnh” nghĩa
là một khi tâm mình thật thanh tịnh thì nơi ấy chính là cõi Phật A Di Đà. Vì
thế mà Đức Phật Thích Ca và biết bao đệ tử của Ngài ở đâu và bất cứ lúc nào tâm
cũng hằng thanh tịnh, tự tại Niết bàn. Ngược lại chúng sinh phàm phu tâm bất
tịnh
, phiền não vô minh lúc nào cũng nổi dậy, lòng còn tham đắm dục tình nên tu
hành
là phải xả bỏ mà lại muốn hưởng cao sang phú quý và an dưỡng nơi giàu sang
Cực lạc.

Ngày xưa vua Trần Thái Tông rời cung điện nguy nga, leo trèo lặn lội, núi
hiểm suối sâu tìm lên núi Yên Tử để tìm Phật thì Quốc sư Trúc Lâm nói rằng : ”Trong
núi vốn không có Phật, Phật chỉ ở trong tâm. Tâm lặng mà biết gọi là Chơn tâm.
Nay bệ hạ nếu ngộ tâm này thì tức khắc thành Phật, không nhọc cầu bên ngoài
”.

Câu giảng rất nổi tiếng của Ngài Mã Tổ Đạo Nhất (đệ tử đời thứ hai của Lục
Tổ Huệ Năng
) là “Tức Tâm Tức Phật”. Ngài đã giảng nó như sau : “Phàm
người cầu pháp nên không có chỗ cầu, ngoài tâm không có Phật, ngoài Phật không
có tâm, không lấy thiện chẳng bỏ ác, hai bên nhơ sạch đều không nương cậy
”.
Ngài dạy thêm : ”Vọng tưởng đã trừ tức là vô sanh. Pháp tánh sẵn có, có chẳng nhờ tu”.
Ngài muốn nhắc nhở chúng sinh là ai ai cũng đều sẵn có Chơn tâm, Phật tánh chớ
không phải vì tu tập đắc đạo mới có. Ngài nhấn mạnh rằng Tâm đó tức là Phật do
đó nếu con người đi tìm Phật ở ngoài Tâm đó là làm một điều vô ích chẳng khác
nào “mang Phật đi tìm Phật”. Sau cùng Mã Tổ còn dạy rằng:”Tâm bình thường là Đạo”.
Theo Ngài thì thế nào là tâm bình thường? Đó là không tạo tác, không hơn thua
phải trái, không thủ xả, không đoạn thường, không phàm thánh.

Vậy niệm Phật có những lợi ích gì?

1) Nếu nói về Sự thì niệm Phật sẽ trừ được
các phiền não. Tâm của chúng sinh cũng như dòng nước luôn tuôn chảy, nếu pha
những chất dơ bẩn thì nước trở thành vẫn đục, nhơ nhớp. Ngược lại nếu pha vào
dòng nước những chất thơm tho thì nước sẽ trở thành thơm mát. Do đó nếu tâm chỉ
nghĩ đến những cảnh tượng phiền não khổ đau thì luôn luôn sẽ bị phiền não khuấy
đục. Ngược lại niệm Phật một giờ thì có một giờ an lạc, một ngày thì có một
ngày an lạc. Chúng sinh hằng ngày chuyên nghĩ đến những điều tội lỗi như
tham-sân-si…và miệng thốt ra những lời tội ác, thân làm những việc xấu xa. Nay
nếu biết niệm Phật thì bộ ba thân, khẩu, ý không có cơ hội thực hành những ác
nghiệp
, tâm trí sẽ sáng suốt, bệnh tật cũng vì thế mà thuyên giảmcuộc đời
sẽ vô cùng an vui tự tại.

2) Lợi ích về Lý : Khi hành giả niệm Phật
đến chỗ nhất tâm bất loạn thì không còn các vọng tưởngchơn tâm thanh tịnh
hiện ra. Chơn tâm thường trú không sinh diệt hư hoại nên gọi là “Thường” và thể
tánh
tịnh minh sáng suốt là “Quang” và tâm thanh tịnh vắng lặng là “Tịch”. Do
đó cảnh “Thường, Tịch, Quang” Tịnh độ chỉ
ở nơi chơn tâm ta chớ không đâu khác.

Thêm
nữa, chơn tâm không hoại diệt là “Phật Vô Lượng Thọ”, chơn tâm chiếu soi vô tận là “Phật Vô Lượng
Quang” và đó tức là “Thanh tịnh diệu Pháp thân” của Phật A Di Đà.

Nói cho
cùng, người niệm Phật đến khi hết vọng, ngộ nhập chơn tâm rồi thì Phật A Di
Đà
hay cảnh Tịnh độ cũng chỉ nơi tâm mình hiện ra, chớ không phải ở đâu xa
.
Vì thế nên Kinh dạy rằng : ”Tự tánh Di Đà, duy tâm Tịnh độ” là
vậy.

Đến đây
chắc có người sẽ thắc mắc về Phật A Di Đàcảnh giới cõi Cực lạc, chúng tôi
xin kể lại câu chuyện của một vị tăng hỏi Ngài Triệu Châu rằng :

– Con chó có Phật tánh không?

Ngài Triệu Châu đáp :

– Có.

Vị tăng khác lại hỏi :

– Con chó có Phật tánh không?

Ngài Triệu Châu bây giờ đáp :

– Không.

Tại sao Ngài có lúc nói có, có lúc nói
không?

Ngài Triệu Châu chỉ dùng phương tiện
phá cái chấp của chúng sinh. Đối với người chấp có Phật tánh (Phật A Di Đà) thì
Ngài nói là không tức là dùng cái không để phá chấp có. Còn người chấp không
thì nói có nghĩa là dùng cái có để phá chấp không. Phật tánh là chơn không, vô
hình vô tướng thì làm sao diễn tả được mà nói là có hay không. Con người phải
lìa văn tự, ngữ ngôn thì mới ngộ được chơn tâm, Phật tánh. Vì thế trong kinh
Kim Cang
, Phật dạy rằng : ”vô pháp khả
thuyết gọi là thuyết pháp
” nghĩa là không có pháp để cho Như Lai thuyết bởi
vì cái mà nói được thì nằm trong vòng lẩn quẩn tương đối, sinh diệt còn chân lý
là pháp tuyệt đối, vô hình vô tướng, bất sinh bất diệt thì làm sao nói được. Dó
đó “có “ hay “không” chỉ là phương tiện để đối trị với bệnh chấp của chúng
sinh
.

Trong kinh Lăng Già có câu : ”lìa tứ cú, tuyệt bách phi”.

Vậy
thế nào là tứ cú?

Có là cú thứ nhất, không là cú thứ nhì,
cũng có cũng không là cú thứ ba, chẳng có chẳng không là cú thứ tư.

Con người chấp cái “có” thì Phật nói
“không” để đối trị cái có. Chúng sinh chấp “không” thì Phật thấy bệnh chấp vẫn
còn nên dùng “có” để phá. Chúng sinh thấy Phật phá có, phá không cho là “chẳng
có, chẳng không” thì lại chấp chẳng có, chẳng không. Phật thấy chúng sinh bệnh
chấp vẫn còn nên phải dùng “cũng có, cũng không” để phá. Phật dùng phương tiện
để phá mà chúng sinh tưởng thật nên tin “cũng có, cũng không” là chân lý nên
sau cùng Phật phải đối lại “chẳng có, chẳng không”. Vì vậy có cũng phá, không cũng phá,
chẳng có chẳng không cũng phá, cũng có cũng không cũng phá nghĩa là tứ cú đều
phá hết, không trụ nơi có, không trụ nơi không, không trụ nơi chẳng có chẳng
không, không trụ nơi cũng có cũng không tức là vô sở trụ thì lúc ấy Phật tánh (A
Di Đà
) mới hiện tiền.

Kinh
dạy tiếp : ”Đến đây thì như người ướp
hương
, thân có mùi thơm gọi là Hương Quang Trang Nghiêm
”. Đứng về mặt bản
thể
chơn tâm mà nói, tâm Phật và tâm chúng sinh vốn nào có khác, cùng đồng một
bản thể thanh tịnh. Trong thế gian, phàm nhân dùng tưởng tượng, dùng duy tư,
dùng duy tưởng để nhận biết thì cái biết này là “thế trí biện thông” nghĩa là
cái biết, cái trí thức thông thường còn sai lạc. Ngược lại, một người tâm đã
định thì cái định này như tấm gương, tịnh như nước lặng mới có thể đưa hành giả
thấy được chân tướng, thật tướng của nhân sinh vũ trụ, có thể thấy rõ ràng quá
khứ
, hiện tạivị lai. Đó là định tuệ bình đẳng phát sinh tức là có định thì
trước sau cũng phát sinh trí tuệ. Khi đã có Bồ-đề, có giác ngộ thì tham-sân-si,
mạn, nghi biến mất. Những ô nhiễm trần thế không còn thì thân tâm bây giờ hoàn
toàn
thanh tịnh, sáng suốt rỗng rang nên tỏa mùi hương (Giới-Định-Tuệ) trang
nghiêm
khắp cùng thế giới. Vậy hương ở đây chính là Giới-Định-Tuệ giải thoát, giải
thoát tri kiến
hương cho nên nếu đem hương này chia cho toàn thể thế giới thì
cũng không bao giờ hết. Ngửi thấy mùi hương là thâm nhập giới, định, tuệ hương
nên có giải thoát làm cho thân tâm được thanh thoát nhẹ nhàng.

Thế
nào là ngộ vô sanh nhẫn?

Vô sanh nhẫn tức là vô sanh pháp nhẫn. Khi
tư duy quán chiếu để nhìn vạn pháp vô sanh thì cũng có nghĩa là nhìn vạn pháp
vô diệt. Thí dụ khi nhìn một nụ hoa thì làm sao biết được tánh vô sanh của nó?
Khi nhìn đóa hoa mới nở thì chắc chắn là nụ hoa sanh và vài tuần sau, hoa tàn
thì nói rằng nụ hoa diệt. Nhưng đây chỉ là cái nhìn thiển cận của phàm nhân,
còn cái nhìn của Bồ-tát tu hành chứng đắc, ngộ được vô sanh là ngay trong lúc
nụ hoa mới nở thì cái sinh đã có diệt trong đó rồi. Ngược lại trong lúc nó tàn
úa thì các vị Bồ-tát lại nhìn cái diệt là bắt nguồn cho cái sinh khác. Đó là
hiện tượng quy về bản thểbản thể duyên khởi thành ra hiện tượng thành ra có
cái gì là thật sinh hay cái gì là thật diệt đâu. Nói cách khác sinh để rồi
diệt, diệt rồi lại sinh, sinh sinh diệt diệt vô cùng vô tận nên sinh diệt, sống
chết
là chuyện thường, chẳng có gì quan trọng nên không còn lo sợ, khổ đau.
Chúng sinh khi thấy mình già yếu, bệnh tật thì đau khổ buồn phiền. Ngược lại,
đối với Bồ-tát thì sống chết là chuyện bình thường, tử sanh là trò dâu biển nằm
trong chu kỳ bất biến tùy duyên rồi tùy duyên bất biến thế thôi. Vì vậy với tuệ
nhãn
của Bồ-tát hay Phật nhãn của chư Phật thì nhìn vạn pháp sanh mà không thật
sanh và diệt nhưng không phải là mất hẳn nghĩa là sinh để rồi diệt và diệt rồi
để lại sanh, sinh sinh diệt diệt vô cùng vô tận. Đây là chứng ngộ chân lý
sanh pháp nhẫn
vậy.

Trên đây là lối lý luận dựa theo tinh thần
Bát Nhã vì thế người chứng được vô sanh nhẫn là đã đạt đến trình độ Bát địa hay
Cửu địa trong Thập địa nghĩa là họ dùng tịnh niệm chân chính để diệt trừ
kiến
, vọng tưởng và các thứ nhiễm ô tư tưởng. Nói cách khác, trước kia thấy đời
là năm thứ ác trược, bây giờ tâm thanh tịnh rồi thì cũng cái thế giới đó mà
thấy rất thanh tịnh. Vì thế kinh Duy Ma Cật cũng dạy rằng : ”Tùy kỳ tâm tịnh, tắc Phật độ tịnh
nghĩa là một khi tâm mình thanh tịnh thì thế giới chung quanh là cõi Phật thanh
tịnh
tức là tâm an thì thế giới an vậy.

Kinh lại dạy rằng : ”Phật chẳng độ chúng sinh” nghĩa là tâm Phật và tâm chúng sinh vốn
đồng một thể, nhưng chúng sinh chạy theo tâm sinh diệt, tâm hư vọng nên thấy
toàn tướng hư vọng. Đến khi tâm được hoàn toàn thanh tịnh, rỗng rang thì chơn
tâm
, Phật tánh hiển bày. Vì thế Phật chẳng độ là khả năng tự chứng được hay
không là do công phu của chính mình tức là tự lực. Ngài Đại Thế Chí chỉ nhờ chuyên
cần
niệm Phật tức là hoàn toàn nhờ vào khả năng tự lực mà chứng được vô sanh
pháp nhẫn
, có được trí tuệ trong sáng, viên thông tự tại.
Trong 48 đại
nguyện
của Phật A Di Đà có 31 điều mà hàng Bồ Tát, nhơn, thiên phải tự lực tu
hành
. Có 16 điều nói về những thù thắng của cõi Cực lạc. Chỉ có một điều, đó là
điều thứ 18 liên hệ đến tha lực của Phật A Di Đà. Điều 18 đại ý nói rằng :
”Thập phương chúng sinh chí tâm tín mộ muốn sinh về cõi Cực lạc chỉ cần 10 niệm
là được toại nguyện, trừ kẻ phạm tội ngũ nghịch, phỉ báng chánh pháp”. Nhưng
trong 31 điều tự lực, hành giả phải dùng Thiền định để đạt được “Niệm Phật Nhất
Tâm
bất loạn” mà chứng được Bát Nhã tam muội, Không tam muộiVô Tranh tam
muội…

Có một Thiền sư tu đắc đạo, đạt được minh
tâm
kiến tánh nên danh tiếng truyền tới kinh thành. Nhà vua rất ái mộ, sai quan
lớn lên núi thỉnh Thiền sư về kinh thành để vua hỏi pháp. Thỉnh một lần cũng
không đi, hai lần cũng không đi đến lần thứ ba vua nổi giận mà phán rằng :

– Nếu kỳ này thỉnh Thiền sư không đi thì
đem cái đầu ông ấy về kinh thành.

Viên đại quan lên núi thuật lại với Thiền
và lời phán của vua và nói rằng :

– Tôi không dám lấy đầu của Ngài, nhưng
tôi về không thì vua sẽ lấy đầu của tôi. Ngài hãy thương tôi mà đi.

Thiền sư đáp :

– Đi thì đi.

Rồi Thiền sư hỏi trong số đệ tử có ai muốn
đi theo không?

Có một đệ tử ra nói :

– Con theo thầy đi.

Thiền sư hỏi :

– Một ngày con đi được mấy dặm?

– 5 0 dặm.

Thiền sư đáp :

– Không được.

Đệ tử khác nói :

– Con xin đi theo thầy?

– Một ngày con đi bao nhiêu dặm?

– 70 dặm.

– Không được

Một đệ tử khác cũng xin đi.

– Một ngày con có thể đi bao nhiêu đặm.

– 90 dặm.

– Không được.

Người nào cũng không được, sau cùng người
thị giả nói :

– Con xin theo thầy.

Thiền sư lại hỏi :

– Một ngày con đi bao nhiêu dặm?

Thị giả đáp :

– Không biết, thầy đến đâu thì con đến đó.

Thiền sư hài long :

– Vậy là được.

Thiền sư ngồi ngay lại liền tịch diệt
(nhập diệt) và người Thị giả cũng tịch theo luôn. Quan lớn thấy thế hoảng sợ,
chứng tỏ oai quyền của vua chỉ áp chế cho người thường, chớ không thể áp dụng
cho bậc chứng đắc được. Bởi vì Thiền sư đạt được minh tâm kiến tánh, chứng
sanh pháp nhẫn
nên sanh tử tự do, nói đi là đi liền.

Sau khi thành đạo, Đại Thế Chí Bồ Tát nguyện hướng dẫn người niệm Phật để có được
tịnh độ
. Vì thực hành ”Như huyển Tam-ma-đề” nên Bồ Tát thấy mình là huyển,
vào huyển thế gian, độ cho huyển chúng sinh đắc thành huyển quả và có huyển
tịnh độ. Đối với Bồ Tát thì trên đời này chẳng có cái gì là thật cả. Nếu thế gian
không thật thì tịnh độ làm sao thật được? Các Ngài vào thế gian để giáo hóa,
hướng dẫn chúng sinh biết niệm Phật, biết nhiếp tâm vào câu niệm Phật để hóa
giải hết vọng tưởng, phân biệt, chấp trước mà có được nhất tâm. Nhất tâm chính
chơn tâm, là tự tánh thanh tịnh bản nhiên của tất cả mọi người. Nếu chúng sinh niệm danh hiệu Phật A Di Đà để dẹp trừ vọng
tưởng
, chấp trước thì mỗi câu niệm sẽ quét sạch vọng tưởng làm tâm thanh tịnh.
như
ngọn đèn vốn sáng, nhưng vì gió lay động làm ánh sáng bị lu mờ. Nếu bây giờ
chụp cái bóng che gió vào thì ngọn đèn sẽ bừng sáng. Do đó, nếu chúng sinh suốt ngày trì niệm danh hiệu Phật A Di
Đà
, biết chú tâm vào hồng danh nầy khi làm việc, lúc nghỉ ngơi cho đến lúc nhất
tâm bất loạn
thì cái ảo ảnh nhị nguyên của vô minh, cái tâm phân biệt, có chúng
sinh
có Phật sẽ chấm dứt và họ sẽ chứng ngộ được chân lý nhiệm mầu ngay. Khi
tâm đã hoàn toàn thanh tịnh thì cảnh Tịnh độ cũng chỉ
nơi
tâm mình hiện ra, chớ không phải đâu xa bởi vì cảnh giới cho dù là tận hư không
cùng khắp pháp giới đều là do tâm tánh con người biến hiện.

Vậy
thế nào là nhiếp trọn sáu căn?

Đại Thế Chí Bồ Tátnhiếp trọn sáu căn” là
Ngài làm chủ sáu căn của mình không cho nó chạy theo khách trần phiền não. Sáu
căn, sáu trần tự chúng là bản nhiên thanh tịnh phát xuất từ Như Lai Tạng bản
thể
thì làm gì có tội lỗi, xấu xa. Nhưng nếu con người không biết tự chủ mà để
cho sáu căn dính mắc nơi sáu trần thì vọng tưởng mê lầm chắc chắn sẽ xảy ra.
Đức Phật và các đại đệ tử của Ngài cũng còn nguyên mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và
ý như tất cả mọi người, nhưng vì biết tự chủ sáu căn nên các Ngài luôn có Bồ Đề
và tâm thường trụ Niết bàn. Các vị Tổ của Tịnh độ phát minh ra sâu chuỗi có 18
hột là biểu tượng cho sáu căn, sáu trần và sáu thức. Khi niệm Phật, hành giả
nắm chắc từng hột một nghĩa là thu nhiếp từng căn không cho nó chạy tán loạn
trong trần cảnh. Cái khó khăn nhất của pháp môn này là khi không niệm Phật,
không thu nhiếp được sáu căn thì vọng tưởng sẽ nổi dậy trở lại vì “Định” chỉ có
thể kềm chế chớ không tiêu diệt được “vọng tưởng”. Chỉ khi nào từ Định sang Tuệ
thì vọng thức mới bị tiêu trừ. Vì vậy Ngài Đại Thế Chí dạy chúng sinh phải thực
hành
tịnh niệm tương tục.

Tịnh là không còn tạp niệm, không còn vọng
tưởng
. Vậy “tịnh niệm tương tục” có nghĩa là niệm Phật liên tục, không gián
đoạn
, ngày này qua ngày nọ, tháng này qua tháng nọ, năm này qua năm nọ, đời đời
kiếp kiếp không lúc nào ngừng nghỉ cho đến khi đạt được nhất tâm. Có được nhất
tâm bất loạn
tức là tâm đã định và khi tâm định thì trí tuệ sáng suốt sẽ phát
sinh nghĩa là chứng đắc Tam-ma-đề tức là định-tuệ viên dung hay là định-tuệ
không “hai”.

Người tu Tịnh độ nói rằng pháp môn niệm
Phật
rất dễ, trăm người tu trăm người chứng, ngàn người tu ngàn người chứng.
Thực tế có dễ như vậy chăng? Pháp môn niệm Phật được xếp hạng thứ 24, chỉ đứng
sau Quán Thế Âm nhĩ căn viên thông, thì tầm mức của nó dĩ nhiên rất là quan
trọng, nhiệm mầu. Nếu người niệm Phật chỉ trong một sát na để tâm chạy theo ngũ
dục
lạc của thế gian là sắc, tài, danh lợi, ăn ngon, ngủ nghỉ thì làm sao còn
là tịnh niệm được? Dựa theo Ngài Đại Thế Chí Bồ Tát thì nhiếp trọn sáu căn
nghĩa là mắt không thấy tướng xấu đẹp, tai không nghe tiếng khen chê, mũi không
ngửi mùi thơm thúi, lưỡi không nếm mùi ngon dở, thân không tiếp xúc nóng lạnh
ấm êm và ý không phân biệt buồn vui, thương ghét cho đến khi đạt được công phu
nhất tâm bất loạn. Nếu nói dễ thì quý vị đã nhiếp trọn sáu căn, tịnh niệm tương
tục
được chưa? Hay dễ hơn là có nhiếp được căn nào không? Tịnh niệm còn không
có tức là hằng ngày chỉ nghĩ nhớ ngũ dục lạc của thế gian thì là sao có được
niệm trong sạch mà nói dễ hay khó?

Vậy khó, dễ là do tâm mình tạo chứ không
phải các pháp khó dễ. Không giống như các viên thông ở đoạn kinh trước, chỉ lựa
chọn
từng căn để hạ thủ công phu, ở đây Ngài Đại Thế Chí Pháp Vương Tử nhiếp
phục cả sáu căn, quy cả sáu căn đều thâu về nơi nhất niệm niệm Phật, không để
tán loạn dong ruổi theo ngoại duyên. Tịnh niệm thường nối đuôi, không xen tạp
một niệm nào khác mà chứng được niệm Phật tam muội tức là có được chánh định
đạt đến cứu cánh nhất tâm bất loạn, giải thoát viên thông tự tại.

Thế
nào là Cực Lạc?

Cực Lạc là cực kỳ an lạc, không còn khổ.
Có thể hiểu đó là cõi tâm hoàn toàn thanh tịnh, an lạc. Con người vì có nhiều
tham đắm với hình tướng nên Phật mới đưa ra phương tiện hình ảnh để dụ chúng
sinh
hồi đầu thị ngạn. Cũng như trong kinh Pháp Hoa, Phật dùng phương tiện dạy
chúng sinh hiện đang ở trong căn nhà lửa. Nếu biết sự tai hại của lửa tham sân
si
, đốt cháy cả tâm linh thì nên hồi quy một lòng niệm Phật. Dần dần niệm Phật
sẽ thay thế toàn bộ ác niệm khiến tâm tịnh dần và đi tới thuần tịnh thì có cõi
Tịnh
độ rồi. Khi ấy hành giả sống trong an lạc, trong cõi Cực Lạc ngay trong
cõi đời này tức là “Tùy kỳ tâm tịnh, tắc Phật độ tịnh” vậy.

Vì thế
Ngài Đại Thế Chí Bồ Tát nói rằng : “Nếu
đứng trên cương vị của tôi, với kinh nghiệm tu hành và sở đắc của bản thân tôi
từ vô lượng kiếp cho đến nay và nếu hỏi tôi pháp môn nào là thù thắng nhất thì
tôi xin thưa rằng tôi không chú ý đến các pháp môn khác, chỉ pháp môn thâu
nhiếp lục căn, tịnh niệm luôn luôn tương tục, đắc tam-ma-đề, là đệ nhất”.

Sau
cùng, cổ thi có câu :

Ngày
trước đầu đường còn ruỗi ngựa,

Hôm nay
trong quách đã nằm yên
”.

Hoặc là :

Chớ
hẹn đến già rồi niệm Phật,

Đồng
hoang mồ trẽ thấy đông người
”.

Chúng
sinh
nếu muốn phòng ngừa cơn vô thường chợt đến, mỗi thời khắc phải gắng chăm
niệm Phật. Như thế, gặp giây phút cuối cùng mới không bối rối, hốt hoảng tay
chân như Tô Đông Pha.

Vô thường và bệnh chết nó đến với mọi người bất cứ lúc nào và bất cứ ở đâu
cho nên người học Phật đã biết nó như thế thì không sợ vô thườngcoi thường
bệnh chết. Vì thế cổ nhân cũng có câu :

Mạc đãi lão lai phương niệm Phật,

Cô phần đa thị thiếu
nguyên nhân

Nghĩa là cái bệnh chết nó đến bất cứ lúc nào và bất cứ ai cho
nên không phải già mới chết mà tuổi trẻ đầu xanh vẫn chết như thường vì thế
chúng sinh cần tu tâm, niệm Phật ngay bây giờ chớ đừng đợi đến lúc già, lúc gần
chết
mới tu.

Tóm lại, dưới cái nhìn của phàm phu thì sanh tửưu bi khổ
não
, là buồn khổ đau thương vì phải xa lìa tất cả những gì mà con người yêu
thương
lưu luyến. Cũng vì có bản ngãngã sở nên chúng sinh thấy mình, người
vũ trụ là thật, là chắc chắn, là của mình nên khi phải lìa xa nó thì
nhiên
sẽ đau khổ vô cùng. Khi đã biết rõ những khổ đau, bất toàn như thế thì
con người cố niệm Phật để lìa xa thế gian tội lỗi nầy mà có được sự an vui tịch
diệt
của Niết bàn. Nhưng dưới cái nhìn tuệ giác của Bồ Tát hay Phật nhãn của
chư Phật thì “vạn pháp giai không” nghĩa là một khi con người lìa Tướng trạng
mà thấy được thật Tánh của mình thì sinh tử là Không và ngay cả Niết bàn cũng
là Không bởi vì cuộc đời là giả huyễn, là không thật nên sinh là không, tử là
không và Niết bàn cũng là không. Không cột thì cần gì phải tháo gút, không ràng
buộc
thì cũng không cần giải thoát và không sanh thì không có diệt. Thêm nữa,
vì quán biết sinh tử là không nên sinh không tham cầu và dĩ nhiên không sợ cái
chết. Khi không còn chấp ngã thì không quan trọng cho cái thân giả huyển nầy,
sống thì an vui tự tại, không chạy theo tham đắm dục tình và lúc ra đi cũng an
nhiên
tự tại không lo, không sợ, không buồn, không tiếc. Vì thế nếu chúng sinh
quán “vạn pháp giai không” để biết “nhiếp trọn sáu căn” và “tịnh niệm tương
tục” thì dễ đạt đến niệm Phật tam muội mà có được nhất tâm. Nhất tâm là có tâm
tự tại, tâm thanh tịnh tức là có Niết bàn, cực lạc rồi cần gì phải tìm cầu ở
đâu xa.