BASIC BUDDHIST TEACHINGS
Author: Tâm Diệu
Translated by Nguyên Giác
Question: What is Buddhism?
Answer: The term “Buddhism” is used by Westerners to refer to a religion based on the teachings of Buddha. In South Asian and Southeast Asian countries, the commonly used noun is “Buddha-Sasana,” which refers to the teachings of the Buddha, Buddhadharma, or Buddhism.
The word “Buddha” is transliterated into Vietnamese as Bụt or Phật, not as a proper name. It is a status, indicating an Enlightened person, an Awakened person, or someone who truly understands reality. This person is completely liberated and no longer subject to the cycle of birth and death. The Buddha’s personal name is Siddhattha Gotama. However, nowadays, very few people use this name. We often refer to him as the Buddha.
Buddhism originated in India about twenty-six hundred years ago (in the sixth century BC) when Siddhartha Gautama, also known as Buddha, attained enlightenment at the age of 35. Nearly two hundred and fifty years after his Nirvana, Buddhism became a world religion, thanks to King Ashoka’s establishment of missionary groups to spread Buddhist teachings across Asia and some European countries.
Q: Is Buddhism a religion?
A: For many people, Buddhism is both a religion and a philosophy, more accurately described as “a way of life” or “a path.” Buddhism is referred to as philosophy because the term “philosophy” originates from the combination of two words: “philo,” which means “love,” and “sophia,” which means “wisdom.” Therefore, philosophy, in short, is the pursuit of love and wisdom. In this sense, it is reasonable to say that Buddhism is a philosophy because it promotes compassion and wisdom as core principles. However, Buddhism cannot be completely considered a philosophy. Philosophy is primarily concerned with understanding and does not focus on practice, while Buddhism is primarily concerned with practice and realization. Many people believe that Buddhism is superior to both philosophy and religion.
Q: If Buddhism is considered a religion, then is it fundamentally distinct from other religions?
A: Scholar Smith Huston, in his book “The Religions of Man,” presented the major religions of humanity. In his analysis of Buddhism, he highlighted six distinct characteristics: (1) a religion without power; (2) a religion without ritual; (3) a religion without calculation and speculation; (4) a religion without traditional practices; (5) a religion without the concept of sovereignty and grace of a God; and (6) a non-mystical religion.
He also recalled the story of a man asking Buddha, “Are you God?” Buddha replied, “No.” “A saint?” “Am not.” “An Angel?” “No.” “So, what kind of person are you?” Buddha replied, “I am an enlightened individual.” The Buddha’s answer became his title because it was the essence of his teachings.
Q: Buddha is an Enlightened person. Buddhism is the religion of the Enlightenment. So, what did the Buddha enlighten?
A: After forty-nine days of meditating under the Bodhi tree, the Buddha personally experienced the principle of dependent origination. He gained a clear understanding of the mutual relationship of all phenomena and saw the true nature of human life in the universe. The principle of dependent origination states that in this vast world, no existence can exist independently without relying on each other. Dependence and interdependence are the fundamental principles governing the formation and survival of not only our human universe but also countless other worlds.
Q: Can ordinary people become enlightened, like Buddha?
A: In Buddhism, individuals can attain liberation from suffering and the cycle of birth and death through self-cultivation. This involves engaging in virtuous actions, refraining from harmful behavior, and purifying the mind. The four fundamental truths of Buddhism state that all suffering (Truth of Suffering) experienced by sentient beings has one or more causes (Truth of Origin). Furthermore, it is believed that suffering can be eliminated (Truth of Cessation) and that there exists a path to achieve this elimination (Truth of the Path). The path to liberation in Buddhism is known as the Noble Eightfold Path, which is a fundamental teaching. This teaching is divided into three subjects: Precepts, Concentration, and Wisdom. Practicing Precepts and Concentration leads to wisdom, liberation from confusion, selfishness, and suffering, and attaining Nirvana.
Q: So, what is Nirvana?
A: Nirvana is considered the ultimate goal of Buddhism, referring to the state of mind that has been purified from all ignorance and afflictions, freed from all suffering, completely eliminated all cravings, and extinguished all greed, anger, and ignorance. Nirvana is a state of absolute peace, no longer influenced by the four stages of birth, old age, sickness, and death, and no longer affected by karma and the law of cause and effect.
Q: Where is Nirvana?
A: Nirvana can be experienced right in this body, in this world, in this present life, at any moment when you do not have thoughts of discrimination or attachment to anything in life. That is when you see not a trace of “I” or “mine” in your body and mind, and when your mind severs the roots of greed, anger, and ignorance. At that moment, your mind will be peaceful and free. That moment represents peace, liberation, and Nirvana.
Q: What did the Buddha teach?
A: After six years of asceticism and forty-nine days of sitting under the Bodhi tree, he awakened and attained Enlightenment. From this enlightenment, he understood the cause of all the suffering in human life and the method to end that suffering, which are the Four Noble Truths. The discourses on the Four Noble Truths can be seen as the teachings of a physician: identifying illness (Truth of Suffering), determining the cause of illness (Truth of Origin), describing the state of liberation from illness (Truth of Cessation), and prescribing the path to end illness (Truth of the Path). The four truths are listed as follows.
The Truth of Suffering: It is true that suffering is inherent in human life. It manifests through various stages such as birth, old age, illness, and death. It is also present in our desires that remain unfulfilled, the pain of separation despite love, the frequent encounters with those we dislike, and the unsatisfactory changes in our physical and mental states. No matter how much you deny it, this body will one day grow old, become ill, and eventually perish. No matter how much you seek oblivion in pleasures, the presence of greed, anger, hatred, anxiety, confusion, and tension still persists.
The Truth of the Cause of Suffering: Also known as the cause of suffering. What keeps us bound to the wheel of suffering? Buddha saw that bondage lies within the heart of every individual. We are bound by craving, stubbornly attached to our views and opinions, superstitious in believing that rituals and external forms have the ability to eliminate suffering, and, above all, firmly attached to the idea of a permanent, unchanging self. We follow the wheel of suffering because we cling to it out of ignorance.
The Truth of the End of Suffering: The third truth is the result that occurs when someone has eliminated and ended craving, which is the source of all suffering. That is called the truth of the cessation of suffering, Nirvana. If someone can free themselves from the shackles of suffering by letting go of discriminatory and attached thinking towards life, they can attain Nirvana in this very lifetime.
The Truth of the Path to Cessation of Suffering: This fourth truth is the direct path to liberation and the cessation of suffering. The path is commonly referred to as the Noble Eightfold Path, signifying the eight correct paths, also recognized as the eight sacred steps that lead to peace and happiness. This is neither the path of excessive living in happiness nor asceticism nor is it the path of indulgence in lust. This is the middle path. It is also known as the path of awakening. The Eight Sacred Steps are the teachings of the Buddha that guide Buddhists on how to practice in order to end suffering and attain a state of inner peace. These eight steps are grouped together into three disciplines of practice, known as the Three Learnings, which are three subjects that are common to all Buddhist practitioners: Precepts, which include Right Speech, Right Action, and Right Livelihood; Concentration, which includes Right Effort, Right Mindfulness, and Right Concentration; and Wisdom, which includes Right View and Right Thinking.
In short, the truth about suffering must be clearly understood. The truth about the cause of suffering must be understood. The truth of the cessation of suffering must be experienced. And the path to end that suffering must be walked by each of us. Buddha was enlightened and liberated, and he showed us the path to follow. He does not help us end our suffering; he only shows us a path to move forward. There is no mystical formula that can free us from this suffering. Each of us must purify our own mind because only the desires in our mind have the ability to bind us. During his 49 years of preaching, the Buddha taught many topics, but the fundamental principles of Buddhism can be summarized in the Four Noble Truths and the Noble Eightfold Path, as mentioned above.
Q: I want to follow the Buddha’s path. So, please explain briefly the practice path of a Buddhist.
A: Buddhist teachings can be summarized in three aspects of practice, as follows:
. The first step is to stop engaging in bad and evil actions.
. The second is to diligently perform good deeds.
. The third step is to make an effort to practice the methods that aid in achieving a state of purity and tranquility for the mind.
To cease engaging in harmful actions and actively engage in virtuous actions is a shared objective of religions and educational systems worldwide. Only when it comes to distinguishing between what is evil and what is good, do religions and countries around the world have a number of different opinions, which vary based on different cultures. There are actions that are considered wholesome during certain periods by specific religions and countries but are deemed unwholesome during other periods by different religions and countries. So, the definition of good and bad in the world is only relative.
From the Buddhist perspective, the Five Precepts serve to clearly differentiate between what is considered good and evil. Maintaining non-violence, living an honest life, refraining from killing, stealing, committing adultery, avoiding intoxicants such as marijuana or drugs, and speaking truthfully without exaggeration, lies, vulgar words, or cursing others, are all ways to avoid engaging in harmful behavior.
In his discourse to the Kalama princes, the Buddha provided a clear definition of what is considered wholesome and unwholesome, as follows:
“Any action that is harmful to oneself, harmful to others, or harmful to both, is criticized by wise individuals. If accepted and carried out, such actions will bring suffering and sadness. These actions are considered unwholesome, and it is imperative that we eliminate them.
Any action that is not harmful to oneself, and others, or both, is praised by wise people. If accepted and performed, it will bring peace and joy to the mind. Such actions are wholesome and we must practice them.”
Thus, in Buddhism, the standard for determining good or bad is based on two factors: happiness and suffering. Actions that bring happiness to living beings are wholesome, while actions that cause suffering to living beings are unwholesome. Any action that benefits both yourself and others is considered good. On the contrary, if you only bring happiness to yourself but cause suffering to other sentient beings, it is considered unwholesome.
Cultivation is the process of transforming karma, transitioning from actions that generate negative karma to actions that generate positive karma. This stage of practice aims to train individuals to live harmoniously with their family and society, with the ultimate goal of creating a relatively healthy, happy, peaceful, and stable world.
The Buddhist path of practice does not stop there. The essence that the Buddha wanted to pass on to us lies in the third stage, which is the stage of “purifying and calming the mind.” That is, purify your mind so that it becomes completely calm and clear, transcending the worldly dichotomies of good versus evil and form versus emptiness, and going beyond the cycle of reincarnation in the six paths of the three realms.
In the Dhammapada, the Buddha taught us to transcend the dichotomy between good and evil in the following manner:
267. If he is one who lives the holy life here, warding off both merit and demerit,
and wanders with discrimination in the world, that one is said to be a monastic.
412. Whoever here has overcome clinging to both merit and demerit,
who is griefless, dustless and pure, that one I say is a brahmin.
—- (Translated by Bhikkhu Ānandajoti)
Q: Why must we transcend both good and bad?
A: Because good actions create positive karma and evil actions create negative karma, both leading to rebirth and the experience of either good blessings or negative consequences, it is similar to a chain that binds us, even if it is made of gold. As for actions, whether they are evil or good, the deluded mind continues to wander, the stream of thoughts persists without interruption, and the cycle of reincarnation perpetually flows, contingent upon one’s karma of good and evil.
Q: What is the essence of Buddhism?
A: The purpose of Buddhism is to help sentient beings escape from suffering and afflictions in order to attain a happy and liberated life. To achieve this goal, sentient beings must know how to let go. In the Majjhima Nikaya, the Buddha succinctly summarized the core of Buddhism for those seeking liberation and enlightenment with the phrase “Do not cling to anything.”
“Nothing of which should be clung to” is the translation of a phrase from the Diamond Sutra, which states, “When nothing is clung to, the mind of enlightenment will manifest.” That means that once the six sense bases (eyes, ears, nose, tongue, body, and mind) come into contact with the six sense objects (forms, sounds, smells, tastes, touch, and mental objects), they will give rise to six consciousnesses (eye-consciousness, ear-consciousness, nose-consciousness, tongue-consciousness, body-consciousness, and mind-consciousness). If you do not cling to anything and let go of all things, your mind will be joyfully peaceful and tranquil.
Q: How can one practice detachment from things?
A: When you are attached to anything, it becomes a form of bondage and leads to suffering. Buddha is someone who is not attached to anything. He taught only the practice of letting go. His Sangha, from ancient times to the present day, all practices non-attachment. To practice this, he taught as follows:
In what is seen, there must only be what is seen; in what is heard, there must only be what is heard; in what is smelled, there must only be what is smelled; in what is tasted, there must only be what is tasted; in what is touched, there must only be what is touched; and in what is cognized, there must only be what is cognized.
This means that thoughts of discrimination between good and bad, likes and dislikes should not be allowed to arise. To like something means to have a positive desire for it, while to dislike something means to have a negative feeling towards it. Desire and aversion are both defilements that arise from greed, anger, and ignorance. Not allowing these defilements to arise in the mind means not becoming attached. Not giving birth to any more feelings of “love” or “hate” – that is non-attachment. Practicing this completely will bring peace and happiness. Or at least, when we reduce our attachments, we get closer to inner liberation, which is the essence of purity. True purity is only found within the mind.
When Buddha was still alive, there was a person who came to study, holding two large bouquets of flowers in both hands as offerings. When he saw that person, Buddha said, “Let go!” The other person released his grip on his left hand, causing the bouquet of flowers to drop to the ground.
Buddha said, “Let go!” The other person released his grip on his right hand, causing the bouquet of flowers to also drop to the ground.
Buddha said, “Let go!” The other person was bewildered and said, “World-Honored One, I have already let go of both hands. What else is there to let go?”
Buddha taught: “The first time the Tathagata tells you to let go is to teach you to release attachment to the six senses. The second time is to teach you to let go of attachment to the six sense objects. The third time is to teach you to let go of attachment to the six consciousnesses. When the senses, sense objects, and consciousness are no longer attached, then the creation of all 18 spheres will cease, and you will attain liberation.”
This is a very neat and straightforward practice, considered excellent. If you are still attached, even to good things, or even to the idea of “not being attached,” contaminated thoughts will arise in your mind, and your mind will immediately become impure. To be attached to anything is to bear a burden. Whether you are carrying a bag of gold, silver, or diamonds on your shoulder or on your head, it feels just as heavy as carrying a bag of sand and stones. According to Buddha’s teachings, one should not carry a bag of sand and stones nor should one carry a bag of gold and silver. Let them down. Don’t burden your mind with anything heavy or trivial. Don’t get attached to anything. Purifying the mind has the same meaning. The first is to avoid committing evil deeds, the second is to diligently perform good deeds, and the third is to purify the mind. These are the teachings of the Buddhas.
Q: How can one become a Buddhist?
A: In the Anguttara Nikaya, the Buddha taught, “Whoever vows to rely on the Buddha, Dhamma, and Sangha is called a Buddhist.” The original text of the prayer to become a Buddhist is as follows:
I go to the Buddha for refuge.
I go to the Dhamma for refuge.
I go to the Sangha for refuge.
Following Buddha means following the path that Buddha walked and taught to the world. He witnessed the suffering of birth, old age, sickness, and death, and he gave up his worldly life to practice and realize the truth of dependent origination and non-self.
Following the Dhamma or practicing the Dhamma means adhering to the Four Noble Truths, practicing Precepts, Concentration, and Wisdom, which involves letting go of desires in order to alleviate suffering.
Following the Sangha means adhering to the community of Buddhists and living in accordance with the principles of six harmonies. These harmonies include being physically harmonious, verbally harmonious, mentally harmonious, harmonious in sharing the requisites we receive, harmonious in observing the precepts, and harmonious in the views we hold. Additionally, it involves actively practicing the Dhamma, which emphasizes letting go of desire.
Q: That is the teaching of the Buddha. Now, I want to officially become a Buddhist and embrace the teachings of Buddhism. What steps do I need to take to become a true Buddhist?
A: Buddhism is primarily focused on the voluntary transformation of the mind, without any imposition or manipulation. People from other religions who convert to Buddhism often do so by studying Buddhist scriptures, gaining an understanding of the profound essence of Buddhism, and embarking on the path of Enlightenment.
A true Buddhist is someone who attends a ceremony to receive the Three Refuges, which are Refuge in the Buddha, Refuge in the Dharma, and Refuge in the Sangha, called Refuge in the Three Jewels. Taking refuge means seeking solace and finding a place of safety, but where do we go back to and what do we seek refuge in? We turn to Buddhism and rely on the Three Jewels: Buddha, Dharma, and Sangha. After the refuge ceremony, Buddhists are given a Dharma name by the master who ordains the Three Refuges. The Dharma name is an official symbol of Buddhists, representing their acceptance of spiritual reliance on the Three Jewels.
Taking refuge in this manner entails joyfully embracing the guidance of the Buddha, Dharma, and Sangha. The Buddha Jewels refer to the Buddhas, and the Dharma Jewels represent the teachings, specifically the Tripitaka, and the Sangha Jewels symbolize the Sangha, which is a community of individuals who have renounced worldly attachments and are dedicated to practicing the teachings, thus embodying the entire Sangha of the three periods of time. When we take refuge in the Three Jewels, we seek guidance from the Buddhas, Dharmas, and Sangha, all of which will lead us on the path to enlightenment.
Actually, the Buddha did not say that when we take refuge, we must take refuge with the Buddha. Instead, he taught us that when we take refuge, we must take refuge with our own awareness. Enlightenment is the Buddha’s Jewel. Buddha means enlightenment. Taking refuge in Buddha means seeking refuge with an enlightened being. Taking refuge in the Three Jewels means taking refuge in one’s own inherent enlightenment. Buddha represents Enlightenment, Dharma represents Righteousness, and Sangha represents Purity.
“With one’s mind taking refuge in the Enlightenment, ignorance will not arise. One will live with contentment and have fewer desires, often distancing oneself from material wealth and superficial beauty. This is why one is referred to as the Venerable One in the world of two-leg beings.
“With one’s mind taking refuge in Righteousness, all thoughts will be far from wrong views. Thus, one will not perceive any self in oneself or in others and will be distant from greed, pride, and attachment. Therefore, one is called the Venerable One who abstains from desire.
“With one’s mind taking refuge in Purity and so living with the pure nature of mind, one is not affected by the realms of desire and is called the Venerable One in the world.”
Taking refuge in the Buddha Jewel means abandoning the state of an ignorant mind and relying on the enlightened mind. Taking refuge in the Dharma Jewel means abandoning wrong views and embracing correct knowledge and perspectives. This entails relying on the teachings found in the scriptures to purify the mind, rectify improper bodily actions, eliminate wrong speech, and cultivate a pure mind. Taking refuge in the Sangha Jewel means seeking solace from the polluted and disharmonious mind, and instead relying on the pure mind and the spirit of the six harmonies within a Sangha. Therefore, the fundamental requirement for a student of Buddhism is to abandon delusion and incorrect beliefs and instead seek refuge in Enlightenment, Righteousness, and Purity. That is how to take refuge in the self-nature of the Three Jewels.
By truly relying on the Dharma, and because of the correct understanding of the Dharma, Buddhists will become free and liberated from suffering. Dharma encompasses the cessation of suffering and the path towards its cessation.
Q: Is it necessary to receive precepts after taking the Three Refuges to become a Buddhist?
A: In addition to taking refuge in the Three Jewels, every Buddhist also needs to know and try to receive from one to all of the Five Precepts of lay Buddhists, which are: (1) abstain from killing living beings, (2) abstain from stealing; (3) abstain from sexual misconduct; (4) abstain from lying, slandering, saying more or less embellishments, saying bad words, (5) abstain from using intoxicants to dull the mind.
Buddhist scriptures say, “Precepts are like a flat land from which all good things arise. Precepts are like good medicine, curing all diseases. Precepts are like a bright pearl, capable of dispelling darkness. Precepts are like a boat, capable of carrying people across the sea. Precepts are like a chain of happiness, adorning the body of dharma.” Therefore, taking precepts is necessary. If you find that you can adhere to any precept, please embrace that precept. However, because Buddhism is a religion that focuses on cultivating the mind, if you make a commitment to receive precepts, you must honor that commitment. That’s why Buddhism does not require young children to take refuge and receive precepts, as they may not fully comprehend the significance of the commitment. However, those who do receive precepts must be mature and capable of critical thinking. If you think carefully, you can adhere to the Precepts without breaking them.
Q; Since I have been ordained in the Three Refuges and the Five Precepts, do I have to be vegetarian?
A: People who are new to Buddhism do not necessarily have to be vegetarian. However, scientific research shows that eating is related to and affects human psychology and physiology. They believe that vegetarianism is beneficial for both physical and mental health.
For Buddhism, vegetarianism has three benefits. One reason is to cultivate a compassionate mindset. Even though it is an animal, it also has a father and mother, just like us. How can we have the heart to take away its life and prioritize our own? The second reason is to avoid retribution by refraining from causing harm to sentient beings, as the law of cause and effect operates like a shadow that follows a form. Cultivating a mind of equanimity is third. The Buddha taught us not only to refrain from killing but also to respect and protect animals. He recognized that animals share the same nature as humans and have the right to live and coexist in the environment on Earth.
During a sermon, Venerable Thich Tri Tinh addressed this issue and preached with great specificity: “The public should be aware that in order to have meat to eat, living beings must be killed. If you consume meat, you are indirectly promoting the killing of animals, as you may encourage others to do so. All types of meat, regardless of the source (such as pork, beef, shrimp, snails, etc.), are considered the flesh of living beings and should not be consumed.”
Thus, Buddhists who have taken refuge and observe the five precepts are encouraged to be vegetarians. But if you encounter obstacles within your family or face a particularly challenging situation that prevents you from being a vegetarian, you should consider practicing vegetarianism twice or four times a month. However, you must not kill or ask others to kill.
Q: Please let me know about the practice process of Buddhists.
A: All thousands of Buddhist scriptures and treatises share the same objective of guiding individuals: refrain from engaging in harmful actions, strive to perform virtuous deeds, and cultivate a purified mind by ceasing the wandering of consciousness.
Not engaging in harmful actions and actively practicing virtuous deeds is a shared objective among the majority of religions and civic education programs worldwide. Only the third aspect, which is the self-purification of the mind and the cessation of the constant wandering of consciousness, represents the essence of Buddhism and serves as the ultimate goal for Buddhist practitioners. This is a practice in Buddhism. This practice encompasses various traditions, such as Zen Buddhism, Pure Land, and Tantra.
Currently, there are courses on Buddha’s name recitation and meditation that last from a week to several weeks. These courses are designed for lay Buddhists who are often busy with daily life but have the opportunity to gradually adapt to the lifestyle of Buddhist monastics. The courses emphasize living in mindfulness and alertness, and not being swayed by wandering thoughts. In these retreats, the first step is to learn and practice the eight precepts, which include abstaining from killing, stealing, engaging in sexual activity, telling lies, consuming intoxicating drinks and drugs, eating after noon, indulging in entertainment and beautifying the body, and using luxurious furniture. Observance of these eight precepts is meant to support the mind and prevent it from wavering during the practice process.
The second step is to practice breath counting meditation and track the inhalation and exhalation to focus your mind on the breath. This practice helps develop the ability to control the wandering mind and achieve a state of calm. The third step for meditation retreats is to learn how to cultivate wisdom, which involves practicing Vipassana meditation. This meditation technique involves observing the entire structure of the body and mind with clear wisdom. Particularly, the Buddhist recitation courses aim to cultivate the continuous recitation of the Buddha’s name in order to attain a focused and undisturbed state of mind. The retreat ends with the practice of loving-kindness, which is dedicated to all sentient beings. This practice aims to share the purity experienced throughout the retreat with all sentient beings.
That is the practice process of Buddhism described in a nutshell. However, from an academic perspective, Buddhist teachings are divided into five sequential paths of practice, as explained below.
First, Human Vehicle. the first step is to transform from being a bad person into becoming a good person. People who practice the Human Vehicle must take the Three Refuges (the three spiritual refuges: Buddha, Dharma, and Sangha) and keep the Five Precepts: (1) abstain from killing living beings, (2) abstain from stealing, (3) abstain from sexual misconduct, (4) abstain from lying and saying cruel words, and (5) abstain from using intoxicants to dull the mind.
Second, Heavenly Vehicle. This is a higher level of practice where you must adhere to ten virtuous actions. These include (1) abstaining from killing or harming sentient beings and adopting a vegetarian diet to prevent indirectly causing harm to them; (2) abstaining from stealing and giving alms to the poor; (3) abstaining from engaging in lewd or debauched behavior; (4) abstaining from lying; (6) abstaining from using cruel, vulgar, or insulting language towards others; (7) abstaining from spreading falsehoods to incite conflicts among others; (8) abstaining from greed and living in contentment; (9) abstaining from anger and always being gentle and calm; (10) abstaining from delusion and acting ethically.
The two stages of practice mentioned above, the Human Vehicle and the Heavenly Vehicle, have the purpose of transforming the flow of karma. This transformation helps Buddhists to experience positive outcomes in the relative world.
Third, Shravakas Vehicle. Those are individuals who comprehend Buddhist teachings by understanding the meaning of the Four Noble Truths, which were preached by the Buddha. Practitioners who succeed in this stage of practice attain a state of tranquil nirvana.
Fourth, Pratyekabuddha Vehicle. Those are practitioners who engage in self-practice according to the method of contemplation of the Twelve Causes and Conditions. These twelve interconnected stages arise in the stream of life, starting with Ignorance. Due to deep contemplation, the practitioner finally awakens, realizing that all things in this phenomenal world only exist in relation to each other and that their nature is Emptiness or Non-Self. From this state of enlightenment, the practitioner can overcome deluded thoughts about an illusory world, release attachments to the concept of self, liberate themselves from greed, anger, and ignorance, and ultimately achieve a state of tranquil Nirvana.
Fifth, Bodhisattva Vehicle. Those are individuals who engage in practice with the goal of attaining liberation, but they are distinct from the Shravakas and Pratyekabuddhas. Practitioners of the Shravakas and Pratyekabuddha’s vehicle aim to achieve a state of tranquil Nirvana. Bodhisattva practitioners realize that all sentient beings and themselves share the same nature. Therefore, they make a vow to practice in order to attain enlightenment, but they do not remain in a state of tranquil Nirvana. They follow their vows to return to the world to save all sentient beings who share the same nature of compassion.
The Bodhisattva Vehicle follows the path of the Six Paramitas, which ultimately leads to liberation. They practice the six methods of Almsgiving, Precepts, Patience, Diligence, Meditation, and Wisdom with the realization of Emptiness in the Three Circles. This means that once they have completed these practices, they immediately let go of all attachments, and nothing lingers in their mind. The Paramita of Giving, for example, entails that the person giving alms does not perceive themselves as giving (without any sense of arrogance), does not differentiate between large or small alms (without any inclination to brag), and does not focus on the recipient of the alms (without any intention of seeking favors).
In short, Buddhism offers up to forty-eight thousand methods of practice to accommodate various minds and abilities. Not everyone can go to a secluded place to practice spiritual liberation. On the path of practice toward reaching the destination, there are steps that are closer and more applicable to everyday life. The Bodhisattva path is the door for those with altruistic hearts to practice. King Ashoka in India and the kings of the Ly and Tran dynasties in Vietnam, despite their busy royal duties, were devout practitioners of religion. Many of the king’s defensive structures are still praised to this day. King Luong Vo De, Crown Prince Luong Chieu Minh of China, and Kings Tran Thai Tong and Tran Nhan Tong of Vietnam were also devoted dharma protectors and had extensive knowledge of the scriptures. Buddhists believe that there are many Bodhisattvas who have attained enlightenment. However, due to their Great Compassion vows, they choose to manifest in this relative world, engaging in various professions and living in challenging environments to help sentient beings.
The Buddha also left behind sutras that teach Buddhists how to live their daily lives, whether they are part of a family with parents, children, and grandchildren or practicing the Dharma. By practicing the Noble Eightfold Path, Buddhists strive to live an honorable life, maintain a balanced and prosperous lifestyle, and use their resources for benevolent purposes. This includes sharing the teachings of the Dharma by publishing scriptures (i.e., giving the Dharma), supporting the Three Jewels through offerings, and assisting others in need (i.e., giving wealth).
Q: If a follower of another religion wants to study Buddhism, are there any obstacles?
A: Anyone, regardless of their religious beliefs or lack thereof, can learn about Buddhism without any obstacles. Buddhism is not a superstitious religion, but rather an educational system based on the law of cause and effect. Its purpose is to transform individuals from a negative state to a positive one by abstaining from harmful actions and actively engaging in virtuous deeds. After the process of transforming negativity into positivity, when an individual attains a state of wholeness, positive outcomes will arise, creating favorable circumstances for them to embark on the third stage of practice. This stage involves purifying the mind, eliminating all traces of greed, anger, and ignorance, transitioning from confusion to enlightenment, leading an awakened existence, and ultimately achieving liberation from the cycle of birth, death, and rebirth.
Buddhism warmly welcomes anyone who is interested in learning about Buddhism and studying the scriptures, rules, and treatises found within the three treasures of Buddhist teachings. There are many scholars who have a deep understanding of Buddhist teachings. Among them are Westerners who write commentaries on Buddhism, even though they belong to other religions and are not Buddhists. Many Buddhist scriptures have been translated into English by scholars who, out of curiosity, were followers of other religions and read Buddhist scriptures. But after studying Buddhist thought deeply, they felt the spirit of openness, compassion, and equality. In their hearts, they underwent a transformation and developed sympathy for Buddhism. They became respected monastics who have made significant contributions to the propagation of Buddhism in Western countries.
Q: If I want to practice Buddhism, do I need to give up my religion and convert to Buddhism?
A: The good point of Buddhism is the spirit of respect for the inner life and lives of all sentient beings. Religion and belief are very delicate issues, with deep emotional ties to each person’s past and relatives. Therefore, Buddhists do not persuade others to abandon their religion and convert to Buddhism.
Buddha is an Enlightened One. Buddhism is the religion of Enlightenment. Enlightened people are no longer ignorant, so Buddhists do not want anyone to enter Buddhism through superstition. People from other religions converted to Buddhism, mostly because they studied the scriptures deeply, understood the essence of Buddhist teachings, and voluntarily went to find the monastics to complete the procedures to join the Buddhist community. There are also cases where no procedures are needed. People who want to follow the steps of Buddhist practice can naturally follow the teachings of the World-Honored One: “Do not do evil, diligently do good and purify your mind.” While purifying your mind, it is important not to become attached to any dogma or image. Only then can you truly embody the essence of being a Buddhist.
Q: What is karma?
A: Karma is a deliberate or intentional action or deed. All intentional actions, whether good or bad, whether expressed through the body, mouth, or mind, create karma.
We reap what we sow. Good actions yield positive outcomes. Evil actions cause us to suffer. The law of causality governs this phenomenon. The flow of cause and effect continues uninterrupted in the past, present, and future timelines, without being confined to the present. Therefore, there are immediate retributions that occur after causing the cause, and there are also delayed retributions that may occur after a variable period of time, depending on the strength of the karma.
Q: What is near-death karma?
A: Near-death karma is karma that is created by thought just before the moment of death. This karma is very powerful and of utmost importance, as it determines the course of rebirth, whether it be positive or negative. Normally, the strongest karmic habit will revive most intensely before death, so there is a significant factor that determines the place of reincarnation. However, there are also cases where near-death experiences are involved.
The Buddhist theory of karma speaks of two types of karma that influence and interact with each other, determining the direction of rebirth into either a good world or a bad world. Those two karmas are near-death karma and accumulation karma. Accumulated karma encompasses the experiences of many lifetimes up to the present. Near-death karma is karma that is generated at the moment of death.
The scriptures tell of a person who has accumulated good karma for many lifetimes and suddenly, in a daze at the moment of death, sees someone appearing in their mind, inciting them to do evil. In this case, the direction of rebirth is not controlled by near-death karma but rather determined by karmic habit. This means that individuals with a strong accumulation of good karma will be led to the good realm.
There are also individuals who commit numerous evil acts and deserve to be condemned, but when they are on the verge of death, they perform acts of kindness. Their minds are always focused on performing good deeds, even at the moment of death, to ensure that they do not end up in unfavorable realms after passing away. Therefore, it is not entirely correct to say that when people die, those who do evil will definitely fall into an evil realm, and those who do good will definitely go to heaven. Because even though they committed evil acts before their death, their strong near-death good karma could still lead them to a positive realm.
There are also cases where, even though individuals may have done many good deeds throughout their lives, they become consumed by anger as they approach death. At that time, near-death experiences can lead individuals to bad realms due to their accumulated bad karma. Therefore, near-death karma, as well as accumulated karma, is very important. Buddhist scriptures advise us not to wait until we are old or about to die to start practicing. We should practice at every stage of life. Always strive to lead a wholesome life in all aspects of body, speech, and mind, from your youth and good health until the end of your days.
Q: Buddha, with his boundless wisdom and compassion, why doesn’t he save all sentient beings from suffering and death?
A: Buddha is a great and compassionate person who loves all living beings, regardless of their skin color or religion. He shows mercy to humanity with absolute equality. Buddha is not an omnipotent being capable of preventing natural disasters such as storms, floods, earthquakes, tsunamis, etc., responding to everyone’s prayers in order to alleviate suffering, or using supernatural powers to transport sentient beings to a realm of peace. Buddha is a person who is fully enlightened and liberated. He comprehensively and infinitely understands everything, including the three-life cause-and-effect relationships of all sentient beings. However, he cannot go against the laws of nature and cause and effect.
The Buddha is a fully enlightened being, a Master who discovered the path to liberation through his own personal experience, rather than being taught or blessed by someone else, or through any divine intervention or reincarnation. He was a person like us, but thanks to his self-reliance, he found the path to liberation. After attaining enlightenment, he imparted the teachings of the Dharma to all those who had the chance to practice it, regardless of their social status. His aim was to guide both powerful kings and the impoverished toward enlightenment and liberation. That’s why he said, “I have become a Buddha; all sentient beings are the future Buddhas.”
He is the one who has shown us the way to practice. He cannot practice for the benefit of sentient beings. People must practice to free themselves from suffering and afflictions caused by greed, anger, and ignorance, and to break free from the cycle of birth and death. So he said, “You should light the torch yourself and go.” He advised us to rely on ourselves and follow the path of liberation through our own efforts.
Buddha cannot change the karma of sentient beings, but can only compassionately teach them to make their own efforts to change their lives. Buddha’s compassion is as boundless as the sunlight that shines everywhere. The abilities of all sentient beings, regardless of their size, height, or intelligence, are illuminated by the sun. However, their capacity to receive varies greatly depending on the karma of each individual. Some individuals are born with blindness in both eyes. Even though they are in sunlight, they cannot see what sunlight is like. Insects living underground and microorganisms in dark places, although they can also indirectly or directly sense sunlight, cannot comprehend the benefits of sunlight.
Even when Shakyamuni Buddha was still alive, there were many people in the areas where he taught who did not know who Buddha was. The Buddhas of the three periods of time, while still practicing the Bodhisattva path, all made the vow to “save all sentient beings.” However, even after attaining Buddhahood, there were still countless sentient beings trapped in the sea of suffering. Why so? Because their vow to “save sentient beings” only means bringing the lamp of wisdom to enlighten sentient beings. If sentient beings do not follow the teachings and practice, and continue to engage in evil actions, they will inevitably face negative consequences, in accordance with the law of cause and effect. Therefore, Buddhas and Bodhisattvas cannot erase their evil karma.
The term “salvation” in Buddhism does not imply “to save,” but rather it refers to the process of educating sentient beings so that they may attain knowledge of the Truth and ultimately save themselves.
When the Buddha was still alive, he not only stated that it was impossible to change the karma of sentient beings but also emphasized that it was impossible to save those sentient beings who did not possess favorable karmic conditions. Those are people who do not believe in Buddha Dharma, do not believe in the law of cause and effect, and do not want to be saved. Therefore, when Shakyamuni Buddha was still alive, although King Luu Ly of Kosana led an army to massacre the Shakyamuni family, he was unable to use his miraculous powers to prevent the massacre. However, the Buddha can utilize the teachings of Buddha Dharma to guide sentient beings, adapting them according to their level of understanding and spiritual development. To those who sought understanding, the Buddha preached profound teachings, while to those who were confused, he offered guidance on cultivating goodness, happiness, and self-purification. Therefore, it is said that Buddha saves sentient beings, but in reality, it is believed that sentient beings save themselves. If not, it would contradict the law of cause and effect.
In short, the Buddha is a wise guide and a skilled physician, but sentient beings must take their own steps to reach their destination. People who are sick must take medicine to cure their illness, which involves self-care, self-improvement, and self-development. The Buddha cannot violate the Law of Cause and Effect, administer medicine to someone who is sick, or eat on behalf of someone who is hungry and satiated. The Buddha can only advise and teach sentient beings to abandon evil and engage in virtuous actions. This includes refraining from actions that cause suffering and instead cultivating actions that are free from afflictions. The first step is to eliminate all negative karma that leads to suffering in the three realms, and then strive to do what is morally right. Buddhists should practice the ten good deeds in order to be reborn in heaven or as a human. Buddhists should practice the Bodhisattva path in order to become a Buddha. Therefore, wisdom is the most important aspect of Buddhism and encompasses the ultimate goal that Buddhists must strive for in order to attain liberation and complete enlightenment. This wisdom emerges when Buddhists engage in spiritual practices to purify their minds and uphold moral principles.
The mind is the main factor because all dharmas are created by the mind. So, how do we purify the mind? Buddha said, “Do not engage in evil actions. Instead, perform good deeds and purify your mind. This is the essence of the teachings of the Buddhas.” This is the practice process that each of us undergoes to free ourselves from the cycle of birth and death.
Q: Please tell me, is hell real?
A: With the view that “all dharmas are created by the mind” in the Avatamsaka Sutra, heaven and hell in the eyes of Buddhists are realms of consciousness that each person experiences every day. If individuals are unable to control the three detrimental habits of greed, anger, and ignorance, and instead allow themselves to engage in cutthroat competition, solely calculating their own gains while causing harm to others, their minds will not find peace. Instead, they will constantly experience affliction, a diminished appetite, restless sleep, and frequent nightmares as a result of the frustrations and dissatisfaction they encounter on a daily basis. These realms of consciousness are also considered hellish.
In the Ksitigarbha Sutra, the hell realms are clearly recorded. Because “all dharmas are created by the mind,” the realms in the Ksitigarbha Sutra are also realms of consciousness. Ksitigarbha also represents the realm of the Mind. There is a Zen saying, “When the Land of the Mind is empty, the sun of Wisdom shines by itself.” Whoever can purify their mind by emptying the land of their Mind and allowing the Wisdom of equal vision to emerge, also signifies that Ksitigarbha Bodhisattva has already opened the door of the mental prison for that individual. If the realm of the Mind is heavily polluted, then at the moment of death, as a result of good or evil karma accumulated in the past, the individual’s karmic consciousness will be drawn into the corresponding realm.
Buddhism views all existence in the world as impermanent. The mind is also impermanent, so when the mind changes, everything created by the mind also changes. Therefore, in Buddhism, there is no eternal hell realm. Everyone can escape from hell by purifying their mind. That is everyone’s hope for liberation.
There is a Buddhist saying, “Putting down the butcher’s knife, you become a Buddha” or “The sea of suffering is vast; whoever turns their head around will see the shore.” The image of letting go of the knife and turning around symbolizes releasing oneself from a polluted life and embarking on a path of purifying the mind through various practices, such as Mindfulness of Breathing Meditation, Insight Meditation, Patriarch Zen, Zen Buddhism, Buddha-name chanting, and other methods.
Q: Please let me know what criteria I should follow when looking for a teacher to study Buddhism.
A: In the past, if you wanted to learn the Dharma, you had to go to great lengths to find a teacher. The teacher was someone who possessed not only virtue but also a deep religious experience and had the ability to pass it on to future generations. At that time, if you wanted to learn about religion, you had to go to the temple because it was the only place where all the scriptures were available. Nowadays, finding scriptures is not difficult. In addition to being available in temples, scriptures can also be found in university libraries, major bookstores, and on the Internet. Anyone can read and study them for themselves. Therefore, some people argue that finding a teacher to study religion nowadays is not necessary. However, readers need to note that even when learning things in everyday life, we still need a teacher. Studying books is necessary, but having a teacher with extensive experience to guide you is equally important. That’s just learning about everyday knowledge. You know you need a teacher, especially when seeking to learn the path of enlightenment and liberation.
In Buddhism, it is not just about learning the doctrine but also about practicing it. A teacher not only imparts doctrine through preaching but also teaches about morality through their daily actions and gestures. In Buddhist terminology, this is referred to as bodily teaching, where the teacher’s daily actions and behaviors serve as valuable lessons for Buddhist students. Hearing it a hundred times is not as good as seeing it once. One hundred times reciting the Sutra of Compassion is not as good as seeing one act of compassion in one’s teacher.
Currently, there are individuals who refer to themselves as Masters, Gurus, Supreme Masters, Great Masters, Zen Masters, etc., often incorporating Buddhist teachings and leveraging the Buddha’s reputation to attract followers. However, it is important to note that some of these teachings may actually contradict Buddhist principles. You must have a clear understanding of the fundamental teachings of Buddhism if you are committed to following the Buddhist path towards liberation. If you don’t understand the essence of Buddhism, you will easily become lost.
So, how can we find an ethically good and experienced Buddhist teacher to follow?
First of all, we should pay special attention to teachers or anyone who advises us to practice and always boasts that their method is the best while trying to disparage or criticize other methods of practice as being wrong paths. Then, we must review their words and actions. In other words, we need to understand a person’s teachings by observing their actions, personality, principles, virtues, and motivations. You should ask yourself what motivated that person to want to teach.
His Holiness the 14th Dalai Lama taught that “A teacher’s motivation for teaching must be pure, never driven by a desire for fame or material profit… In the world, without an honest leader, we cannot improve society. Likewise, unless you encounter a teacher with the right character, studying with a teacher can be detrimental to you, regardless of how strong your faith is, if you are led in the wrong direction. Therefore, before actually considering someone as a teacher, it is important to examine them.”
If your guru forces you to do something immoral or if their teachings contradict the Buddha Dharma, how should you act? The Dalai Lama continued, “You should be loyal to virtuous actions and avoid those that are not in accordance with the Dharma…”
In the Mahaparinirvana Sutra, volume 1, chapter 8, and the Great Wisdom Commentary, chapter 9, the Buddha provides four interrelated instructions known as the “Four Reliance Practices.” These practices emphasize the importance of relying on certain things while avoiding reliance on others. 1) Relying on Dharma, not on individuals. 2) Relying on meaning, not on words. 3) Relying on wisdom, not on consciousness. 4) Relying on ultimate meaning, not on incomplete meaning.
Based on the four guidelines mentioned above, it is easy to distinguish between a good master and a bad one. Based on those four distinctions, you can generally observe and unmistakably verify the master you hope to be close to.
“Rely on the Dharma, not on individuals” is written in one of the four guides for finding a teacher that was just mentioned. This means that you should rely on the teachings of the Buddha to practice, and you should not believe in any incorrect teachings, even if they are taught by a famous and high-status teacher. Meanwhile, you should believe in individuals who speak the Buddha’s Dharma correctly, regardless of whether they are famous or have high status. That doesn’t mean that after learning the Dharma, you should disregard the teacher. Studying religion is different from studying other fields in the secular world. It requires gratitude and respect for the teacher, without clinging to or idolizing them.
Nowadays, some of us follow teachers not because we truly seek liberation, but due to emotions and prejudices, or because that teacher has worldly fame, big temples, large estates, Ph.D. degrees, or a large following of monastic and lay disciples.
Many Buddhists ask the question: “After taking refuge and studying under a teacher for a long time, I feel like I am not making progress because greed, anger, and ignorance remain the same, while ego attachment has increased. Now, I want to visit another temple and find a different teacher. Would doing so be considered a betrayal against the teacher?”
We would like to inform you immediately that there has been no betrayal in this case. When taking refuge, one seeks refuge in the Three Jewels of Buddha, Dharma, and Sangha, rather than in a specific teacher. The teacher is the representative of the Sangha who performs the refuge ceremony, guiding you to take refuge in the Three Jewels. During the ceremony, you never said words such as “I would like to take refuge with Master Thich Tam A or Master Thich Tam B.” Furthermore, in real life, after finishing elementary school, you have to attend high school and then university, right? Why should we stay in one class or one school forever?
In the past, when he was still searching for enlightenment, Prince Siddhartha came to study with the ascetic Alara Kalama. After reaching the state of meditation known as “infinite nothingness” and realizing that there was nothing more to learn, he decided to leave his teacher. Next, he went to study with Uddaka Ramaputta. After attaining the level of meditation known as “neither perception nor non-perception” and not gaining any further knowledge, he also departed. If Prince Siddhartha had remained loyal to either the teacher Kalama or the teacher Ramaputta, it is likely that we would not have the Buddha and the Dharma as we know them today.
As a Buddhist, if you want to lead a peaceful, happy, and progressive life while quickly attaining enlightenment, it is crucial to be cautious when selecting a teacher, choosing friends, and deciding on a practice method. It is also important to avoid letting curiosity lead you astray. If you are fortunate enough to practice the Dharma with skilled teachers and supportive friends, you will be able to avoid the danger of wasting your life on misguided practice.
(Excerpted from the book Phật Pháp Trong Đời Sống, Hồng Đức Publishing House, 2014)
…. o ….
PHẬT PHÁP CĂN BẢN
Tâm Diệu
Hỏi: Đạo Phật là gì?
Danh từ Đạo Phật “Buddhism” là một danh từ của người phương Tây dùng để gọi một tôn giáo xây dựng trên nền tảng các lời dạy của Đức Phật. Tuy nhiên, tại các quốc gia Nam Á và Đông Nam Á, danh từ thường dùng là “Buddha-Sasana”, có nghĩa là lời dạy của Đức Phật, Phật pháp hay Phật Giáo.
Từ Buddha được phiên âm ra tiếng Việt là Bụt hay Phật, không phải là tên riêng. Đó là một quả vị, có nghĩa là người Giác ngộ, người Tỉnh thức, hoặc là người Biết như thật, là người đã hoàn toàn giải thoát, không còn bị sinh tử luân hồi. Tên riêng của Đức Phật là Sĩ Đạt Đa Cồ Đàm (Siddhattha Gotama). Tuy nhiên, ngày nay có rất ít người dùng tên gọi nầy. Chúng ta thường gọi Ngài là Đức Phật.
Phật giáo bắt nguồn từ Ấn Độ vào khoảng hai ngàn sáu trăm năm trước (từ thế kỷ thứ sáu trước Tây lịch), khi Ngài Sĩ Đạt Đa Cồ Đàm, hay Đức Phật, tự mình giác ngộ vào lúc 35 tuổi. Sau khi Ngài Niết Bàn gần hai trăm năm mươi năm thì Phật giáo trở thành tôn giáo mang tính thế giới, do công của vua A Dục đã lập những đoàn truyền giáo mang giáo lý Phật truyền sang Á Châu và một số quốc gia Châu Âu.
Hỏi: Đạo Phật có phải là một Tôn giáo không?
Đối với nhiều người, Phật Giáo không phải chỉ là một tôn giáo mà còn có thể xem như là một triết học, hay đúng hơn là “một lối sống” hay “một con đường”. Gọi Phật Giáo là một triết học, vì danh từ “triết học – philosophy ” – bắt nguồn từ hai chữ “philo” nghĩa là “tình thương (love)” và “sophia” nghĩa là “trí tuệ (wisdom)”. Do vậy – triết học, nói gọn là tình thương và trí tuê. Với ý nghĩa nầy, không thể không cho rằng Phật Giáo là một triết học được vì Phật Giáo là đạo từ bi và trí tuệ. Tuy nhiên, Phật giáo không thể hoàn toàn được xem như một triết học. Triết học liên quan chính yếu đến sự tìm hiểu biết và không chú trọng đến phần thực hành, trong khi đó Phật Giáo đặc biệt quan tâm đến sự thực hành và chứng ngộ. Có nhiều người cho rằng Phật giáo siêu việt trên cả triết học và tôn giáo.
Hỏi: Nếu nói Đạo Phật là một tôn giáo, vậy Đạo Phật có gì khác biệt với các tôn giáo khác không?
Học giả Smith Huston, trong cuốn The Religions of Man trình bày những tôn giáo lớn của nhân loại, ông nêu ra sáu điểm khác biệt của Phật Giáo là: (1) một tôn giáo không quyền lực, (2) một tôn giáo không nghi lễ, (3) một tôn giáo không tính toán, suy lường, (4) một tôn giáo không tập tục truyền thống, (5) một tôn giáo không có khái niệm về quyền tối thượng và ân điển của một đấng Thượng-đế, (6) một tôn giáo không thần bí.
Ông cũng nhắc lại câu truyện một người hỏi Phật: “Ngài có phải là Thượng Đế không?”. Đức Phật trả lời: “Không”. “Là một bậc Thánh?”. “Không”. Là một Thiên Thần?. “Không”. “Vậy Ngài là người thế nào?”. Đức Phật đáp: “Ta là người đã giác ngộ”. Câu trả lời của đức Phật đã trở thành danh hiệu của Ngài, bởi đây là điều đức Phật đã thuyết bày.
Hỏi: Đức Phật là người Giác ngộ. Đạo Phật là đạo Giác Ngộ. Vậy Đức Phật giác ngộ cái gì?
Sau bốn mươi chín ngày thiền định dưới cội bồ đề, Đức Phật đã tự thân chứng nghiệm nguyên lý duyên khởi, thấu rõ mối quan hệ hỗ tương của mọi sự vật hiện tượng, thấy rõ bản thể của nhân sinh vũ trụ. Nguyên lý duyên khởi nói rằng, tất cả hiện hữu trong thế giới bao la mênh mông này, không một hiện hữu nào có thể tồn tại một cách độc lập mà không nương tựa vào nhau. Sự nương tựa và tùy thuộc nhau để hình thành và tồn tại..vv.. là nguyên lý vận hành của vũ trụ nhân sinh này, tương tự như thế đối với hằng hà sa thế giới.
Hỏi: Con người bình thường có thể giác ngộ như Ngài được không?
Đối với Phật Giáo, con người có thể giải thoát khỏi khổ đau, sinh tử luân hồi bằng các nỗ lực tu tập tự thân: làm lành, tránh ác và tự thanh tịnh hóa tâm ý. Bốn chân lý nền tảng của Phật giáo cho rằng mọi khổ đau (Khổ đế) của chúng sinh đều có một hay nhiều nguyên nhân (Tập đế) gây nên, chúng có thể bị giải trừ (Diệt đế) và có con đường để giải trừ khổ đau đó (Đạo đế). Con đường đó chính là con đường giải thoát, là Bát Chánh Đạo trong giáo lý căn bản của nhà Phật. Giáo lý này được qui thành ba bộ môn: Giới, Định và Tuệ. Thực hành Giới và Định là đưa tới trí Tuệ, là giải thoát khỏi sự mê muội, lòng ích kỷ và khổ đau, là đạt tới cảnh giới Niết Bàn.
Hỏi: Vậy Niết bàn là gì?
Niết bàn được xem là mục đích cứu cánh của đạo Phật, chỉ trạng thái tâm thức đã thanh lọc hết mọi vô minh phiền não, sự giải thoát khỏi tất cả mọi khổ đau, sự đoạn diệt hoàn toàn mọi tham ái, sự dập tắt tham sân si. Trạng thái an tịnh tuyệt đối không còn bị bốn tướng sanh lão bệnh tử chi phối, không còn chịu sự tác động của nghiệp và của quy luật nhân duyên sinh.
Hỏi: Niết bàn ở đâu?
Niết Bàn có thể chứng nghiệm được ngay trong xác thân này, trong thế giới này, trong cuộc sống hiện tại này, nghĩa là bất cứ trong giây phút nào con người không khởi tâm điên đảo, phân biệt chấp trước đối với cuộc sống, xa lìa được chấp ngã, không còn chấp cái tôi, cái của tôi và cắt đứt được cội nguồn tâm ý tham lam, sân hận và si mê là tâm hồn được thanh thản, tự do, tự tại, thì ngay giây phút đó là an lạc, giải thoát, là Niết bàn.
Hỏi: Đức Phật đã dạy những gì?
Sau sáu năm khổ hạnh và bốn mươi chín ngày tịnh tọa dưới gốc cây bồ đề, Ngài bừng tỉnh, trở thành bậc Giác Ngộ. Từ sự giác ngộ này, Ngài thấu suốt nguyên nhân mọi nỗi thống khổ của kiếp người và phương pháp để chấm dứt nỗi thống khổ đó, đó là Tứ Diệu Đế, tức là bốn chân lý hay bốn sự thật nhiệm mầu. Bài giảng về bốn chân lý nhiệm mầu có thể xem như là những lời dạy của một vị y sĩ: định bệnh (Khổ đế), xác định nguyên nhân của bệnh (Tập đế), mô tả trạng thái khi lành bệnh (Diệt đế), và cách thức trị bệnh (Đạo đế). Bốn chân lý đó là:
Sự Thật Về Khổ: Đây là sự thật về khổ kinh qua các vấn đề của đời sống, qua sinh, già, bệnh, chết, mong ước mà không được toại nguyện, thương yêu nhau mà phải chia lìa nhau, ghét nhau mà cứ phải gặp nhau và thân tâm thay đổi bất thường. Dù chúng ta có chối bỏ đến đâu đi nữa, thân này rồi một ngày sẽ già nua, bệnh hoạn và chết đi. Dù ta có tìm quên lãng trong những thú vui bao nhiêu đi chăng nữa, thì sự có mặt của tham luyến, giận hờn, thù ghét, lo âu, bối rối và căng thẳng vẫn còn tồn tại.
Sự Thật Về Tập: Còn gọi là nguyên nhân của khổ.Cái gì đã trói buộc chúng ta vào vòng bánh xe khổ lụy? Đức Phật thấy rằng sự trói buộc ấy nằm ngay trong tâm của mỗi người chúng ta, chúng ta bị trói buộc vì lòng ái dục, cố chấp vào quan điểm và ý kiến của mình, mê tín tin rằng những lễ nghi, hình thức bên ngoài có khả năng diệt được khổ đau, và nhất là cố chấp vào một cái tôi thường hằng, bất biến. Chúng ta lăn theo bánh xe khổ đau vì ta đeo theo nó, và chúng ta đeo theo nó cũng chỉ vì vô minh của mình.
Sự Thật Về Dứt Khổ: Sự thật thứ ba là kết quả sau khi con người đã diệt trừ và chấm dứt được ái dục, nguồn gốc của mọi khổ đau. Đó gọi là sự thật về sự chấm dứt khổ, là Niết Bàn. Nếu ai giải thoát được mọi trói buộc đau khổ bằng cách không khởi tâm điên đảo, phân biệt chấp trước đối với cuộc sống, thì người đó sẽ đạt được Niết Bàn ngay trong cuộc sống này.
Sự Thật Về Con Đường Dứt Khổ: Sự thật thứ tư này là con đường trực tiếp đưa đến sự giải thoát, chấm dứt khổ đau. Con đường này thường được diễn tả là Bát chính đạo, tức tám con đường chân chính hay còn gọi là tám bước nhiệm mầu dẫn đến an lạc hạnh phúc. Đây không phải là con đường quá khích, sung sướng hay khổ hạnh, cũng không phải là con đường của sự chìm đắm trong sắc dục. Đây chính là con đường trung đạo. Còn đường của sự tỉnh thức. Tám bước nhiệm mầu là lời Đức Phật dạy về cách thức tu tập để Phật tử nương theo mà hành trì, ngõ hầu kết thúc được mọi nỗi thống khổ, đạt được trạng thái tâm an lạc. Gom chung tám bước này thành ba bộ môn tu tập, gọi là Tam Học, tức là ba môn học chung cho mọi người tu Phật là: Giới học, gồm có: Chính ngữ, Chính nghiệp và Chính mệnh. Định học, gồm có: Chính tinh tấn, Chính niệm và Chính định. Tuệ học, gồm có: Chính kiến và Chính tư duy.
Nói tóm lại, Sự thật về khổ phải được ý thức rõ ràng. Sự thật về nguyên nhân của khổ phải được thấu hiểu. Chân lý về sự chấm dứt khổ phải được kinh nghiệm. Và con đường để chấm dứt khổ đau ấy phải được bước đi bởi mỗi người trong chúng ta. Đức Phật đã giác ngộ giải thoát và Ngài đã vẽ lại con đường đó để chúng ta đi theo. Ngài không giúp chúng ta hết khổ đau được, Ngài chỉ cho chúng ta thấy một con đường để đi tới. Không có một công thức huyền bí nào có thể đem ta ra khỏi những khổ đau này. Mỗi người chúng ta phải tự thanh lọc tâm mình, bởi vì chỉ có những ái dục trong tâm mới có khả năng trói buộc được ta mà thôi. Trong suốt 49 năm hoằng pháp Đức Phật đã giảng dạy rất nhiều đề tài, nhưng các điều căn bản trong Phật Giáo có thể tóm tắt trong Tứ Diệu Đế và Bát Chánh Đạo như trên.
Hỏi: Tôi muốn đi theo con đường của Đức Phật, vậy xin cho biết một cách tóm lược con đường tu tập của một người Phật tử.
Giáo lý của nhà Phật có thể tóm gọn trong ba mục tiêu tu hành như sau:
Thứ nhất là chấm dứt làm các việc xấu, ác.
Thứ hai là siêng năng làm các việc lành, thiện.
Thứ ba là nỗ lực thực hành các pháp môn tu tập để cho tâm thức được đạt tới cảnh giới thanh tịnh tịch tĩnh.
Chấm dứt làm các việc xấu ác và siêng làm các việc tốt lành là mục tiêu của các tôn giáo và luôn cả các nền giáo dục của các quốc gia trên trên giới. Duy có sự phân biệt thế nào là xấu ác và thế nào là tốt lành thì các tôn giáo và các quốc gia trên thế giới lại có một số ý kiến khác nhau, tùy theo các nền văn hóa khác nhau, có những điều mà ở thời buổi này, tôn giáo này, xã hội này cho là điều lành thì ở thời buổi khác, tôn giáo khác và xã hội khác lại cho là điều xấu ác. Cho nên định nghĩa tốt xấu trong thế gian cũng chỉ là tương đối.
Theo quan điểm của nhà Phật thì nội dung của Năm Giới cấm đã phân biệt rõ ràng thế nào là tốt lành và xấu ác. Giữ gìn không vi phạm, sống một cuộc đời chân thật, không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm, không bị mê muội vì các chất men say và cần sa, ma túy, không điêu ngoa dối trá, nói lời thêu dệt, nói lời thô tục, chửi mắng người khác, v.v… là đã tránh được vấn đề làm điều xấu ác.
Trong bản kinh ngắn khi đức Phật dạy các hoàng tử Kalama, Ngài đã định nghĩa rõ ràng về những điều gì là điều lành (thiện) và những điều gì là điều không lành (bất thiện), như sau:
“Hành động gì có hại cho mình, có hại cho người, có hại cho cả hai, bị người trí chỉ trích, nếu chấp nhận và thực hiện sẽ đem lại tâm khổ sở, tâm ưu phiền, hành động như vậy là hành động bất thiện, và chúng ta phải loại bỏ hành động ấy.
Hành động gì không có hại cho mình, không có hại cho người, không có hại cho cả hai, được người trí tán thán, nếu chấp nhận và thực hiện sẽ đem lại tâm an lạc, tâm hoan hỷ. Hành động như vậy là hành động thiện và chúng ta phải thực hành“.
Như thế, đối với đạo Phật, có thể nói, tiêu chuẩn để xác định lành thiện hay xấu ác căn cứ vào hai yếu tố là hạnh phúc và khổ đau. Hành động đem lại hạnh phúc cho chúng sinh là lành thiện và hành động gây khổ đau cho chúng sinh là xấu ác. Việc làm nào có lợi ích cho mình và cho người là lành thiện. Trái lại, nếu chỉ đem lại hạnh phúc cho cá nhân mình mà gây khổ đau cho chúng sinh khác là xấu ác.
Tu là chuyển nghiệp, chuyển từ những hành động xấu ác tạo ra nghiệp xấu sang qua hành động lành thiện tạo ra nghiệp lành. Giai đoạn tu hành này có mục tiêu đào tạo nên những con người tốt lành để cùng sống chung với mọi người trong gia đình, xã hội, ngõ hầu cùng nhau xây dựng nếp sống lành mạnh trong một thế giới an vui, hòa bình, ổn định của đời sống tương đối tại thế gian.
Con đường tu tập của đạo Phật không dừng lại ở đây. Điều cốt tủy mà đức Phật muốn trao truyền lại cho chúng ta nằm ở giai đoạn thứ ba, giai đoạn “Tự tịnh kỳ ý “, tự mình thanh lọc tâm ý cho nó hoàn toàn tịch tịnh, trong sáng, vượt lên phạm trù đối đãi thiện ác, có không, vượt ra khỏi vòng luân hồi quanh co trong sáu nẻo nơi tam giới.
Trong kinh Pháp Cú, đức Phật dạy chúng ta phải vượt lên phạm trù đối đãi thiện ác như:
“Người sống ở đời này
Không nhiễm cả thiện ác
Không sầu, sạch không bụi
Ta gọi [là] Bà La Môn.”
Ai vượt qua thiện ác
Chuyên sống đời Phạm Hạnh
Sống thẩm sát ở đời
Mới xứng danh Tỳ Kheo”.
Hỏi: Tại sao phải vượt lên trên cả Thiện và Ác?
Tại vì hành động thiện tạo ra thiện nghiệp, hành động ác tạo ra ác nghiệp, cả hai đều gây nhân tái sinh để hưởng phước báo tốt hoặc chịu quả báo xấu, cũng như sợi dây xích dù có bằng vàng thì cũng trói buộc chúng ta mà thôi. Còn có hành động, dù là hành động ác hay hành động thiện, thì vọng tâm còn bay nhẩy, dòng suy nghĩ còn miên man không dừng, vòng luân hồi còn tùy theo nghiệp thiện ác mà trôi lăn miên viễn.
Hỏi: Cái gì là cốt tuỷ của đạo Phật?
Mục đích của đạo Phật là giúp chúng sinh giải thoát ra khỏi phiền não khổ đau để có cuộc sống an vui tự tại mà muốn đạt đến mục đích này thì chúng sinh phải biết buông xả. Vì thế trong Kinh Trung Bộ (Majjhima Nikaya), Đức Phật đã tóm gọn cốt tủy của đạo Phật trong một câu thật ngắn gọn cho những ai muốn đi trên con đường giải thoát giác ngộ, đó là “Không được bám víu vào bất cứ gì cả – Sabba dhamma nalam abhinivesaya.” Tiếng Anh là “Nothing whatsoever should be clung to” mà Kinh Kim Cang gọi là “Ưng vô sở trụ nhi sanh kỳ tâm” nghĩa là một khi sáu căn (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý) tiếp xúc với sáu trần (sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp) phát sinh sáu thức (nhãn thức, nhĩ thức, tị thức, thiệt thức, thân thức, ý thức) mà tâm không bám víu, không dính mắc, không chấp thủ, không khởi tâm phân biệt, tức là buông xả mọi vọng tưởng. Khi hết vọng tưởng, thì an trụ được tâm.
Hỏi: Vậy, tu tập như thế nào để đừng để dính mắc vào bất cứ gì cả.
Bởi vì dính mắc vào bất cứ gì đều là sự trói buộc và đem lại đau khổ. Đức Phật là người chẳng hề dính mắc vào bất cứ gì. Ngài chỉ dạy sự thực hành buông xả. Tăng đoàn của Ngài từ thời xưa cho đến thời nay đều thực hành sự chẳng để dính mắc. Để thực hành điều này, Ngài chỉ dạy như sau:
Khi mắt thấy một vật, chỉ thấy vật ấy. Khi tai nghe một tiếng, chỉ nghe tiếng ấy. Khi mũi ngửi một mùi, chỉ ngửi mùi ấy. Khi lưỡi nếm món gì, chỉ nếm món đó. Khi có cảm xúc trên da hay trên thân, chỉ biết đến cảm xúc ấy. Và khi một ý nghĩ, một đối tượng tâm linh, khởi lên trong tâm, như một tư tưởng xấu chẳng hạn, chỉ biết tư tưởng ấy.
Điều này có nghĩa là không nên để cho tư tưởng phân biệt xấu, tốt, ưa thích hay ghét bỏ sanh khởi. Ưa thích cái gì có nghĩa là ham muốn cái ấy, không ưa thích cái gì có nghĩa là ghét bỏ cái ấy. Ham muốn hay ghét bỏ đều là ô nhiễm phát sinh từ tâm tham, sân và si. Không để các ô nhiễm này dấy lên trong tâm, tức là không dính mắc. Không khai sinh thêm (người, việc hay vật) “thương” hay “ghét” đấy là không dính mắc. Thực hành hoàn toàn được điều này sẽ mang lại an lạc và hạnh phúc. Hay ít nhất khi giảm thiểu được những sự bám víu hay dính mắc là ta tiến gần hơn đến sự giải thoát nội tại, là bản chất của thanh tịnh. Sự thanh tịnh thật sự chỉ có trong nội tâm.
Khi Phật còn tại thế, có một người tìm đến cầu học, hai tay cầm hai bó hoa lớn để cúng dường. Khi thấy người ấy, Phật bảo “Buông!” Ông ta buông tay trái, bó hoa rớt xuống đất. Phật lại bảo “Buông!” Ông ta buông tay phải, bó hoa kia cũng rớt xuống đất. Phật lại bảo “Buông!” Ông ta ngơ ngác, thưa: “Bạch Thế Tôn, con đã buông cả hai tay rồi. Còn gì nữa đâu mà buông?” Phật dạy: “Như Lai bảo ông buông lần thứ nhất là dạy ông buông sáu căn, lần thứ hai là dạy ông buông sáu trần, lần thứ ba là dạy ông buông sáu thức. Khi căn, trần, thức không còn vướng mắc thì tất cả 18 giới sẽ không tạo ra, lúc ấy ông được giải thoát.”
Đây là một pháp hành rất gọn và thẳng tắp, được cho là tuyệt hảo. Nếu còn dính mắc, ngay cả vào điều lành, ngay cả vào ý niệm “đừng dính mắc” này là trong tâm sẽ dấy lên tư tưởng nhiễm ô và tâm liền trở nên bất tịnh. Dính mắc vào bất cứ gì là mang gánh nặng trên mình. Dù gánh bên vai hay đội trên đầu một bao vàng bạc kim cương đá quý thì cũng nặng y như đang vác một bao cát đá. Vậy, theo lời Phật dạy, đừng mang cát đá, cũng đừng mang vàng bạc. Hãy buông chúng xuống. Đừng để bất cứ vật gì dù nặng hay nhẹ trên đầu (đầu, ở đây, có nghĩa là tâm thức). Hãy vô sở trụ. Thanh tịnh hóa tâm ý cũng chính là nghĩa đó. Thứ nhứt tránh làm việc ác, thứ hai siêng làm việc lành, còn thứ ba là thanh tịnh hóa tâm ý, đó là lời dạy của chư Phật.
Hỏi: Làm sao để trở thành một Phật tử?
Trong kinh Tăng Chi, đức Phật dạy: “Ai nguyện nương tựa Phật, Pháp, Tăng, thì người ấy được gọi là Phật tử”. Nguyên văn lời nguyện thành một Phật tử là:
Buddham saranam gacchàmi, (Con nay đi theo Phật)
Dhammam saranam gacchàmi, (Con nay đi theo Pháp)
Sangham saranam gacchàmi, (Con nay đi theo Tăng)
(Saranam = sự che chở, chổ ẩn trú, ngôi nhà ở, nơi nương tựa)
Đi theo Phật là đi theo con đường mà Phật đã đi qua và đã giảng dạy lại cho đời. Ngài đã chứng kiến nổi khổ của sinh, già, bịnh, chết và đã từ bỏ đời sống thế tục để tu tập và chứng ngộ sự thật của duyên khởi-vô ngã.
Đi theo Pháp hay thực hành Pháp là thực hành Bốn Chân Lý Nhiệm Mầu tức Tứ diệu đế, thực hành Giới, Định, Tuệ, là đi ra khỏi dục vọng hay đi vào sự ly dục để thoát khỏi khổ đau.
Đi theo Tăng là đoàn thể sống theo tinh thần lục hòa (thân hòa đồng trú, khẩu hòa vô tránh, ý hòa đồng duyệt, lợi hòa đồng quân, giới hòa đồng tu và kiến hòa đồng giải) và đang tích cực thực hành Pháp ly dục.
Hỏi: Đó là lời dạy của Đức Phật nhưng tôi muốn chính thức là một Phật tử, một Phật tử đúng nghĩa, thì tôi phải làm những việc gì?
Vì đạo Phật chủ yếu là tự nguyện chuyển tâm nên không có sự áp đặt và lôi kéo. Người từ đạo khác chuyển qua đạo Phật thường là do nghiên cứu kinh sách Phật giáo, hiểu được cái tinh hoa thâm thúy của đạo Phật mà quay về đường Giác.
Người Phật tử đúng nghĩa là người có tham dự một lễ truyền thọ Tam Quy là Quy y Phật, Quy Y Pháp và Quy Y Tăng, gọi là Quy Y Tam Bảo. Quy y nghĩa là trở về và nương tựa, nhưng chúng ta trở về đâu và nương tựa cái gì? Chúng ta trở về với Phật giáo và nương tựa vào Tam Bảo, Phật, Pháp, và Tăng. Sau lễ quy y, người Phật tử được thầy truyền thọ Tam Quy đặt cho một pháp danh (Dharma name). Pháp danh này là biểu tượng chính thức của người Phật tử, nói lên sự chấp nhận nương tựa vào Tam Bảo về mặt tinh thần.
Quy y như thế có nghĩa là hoan hỷ chấp nhận sự hướng dẫn của Phật Bảo, Pháp Bảo và Tăng Bảo. Phật Bảo là chư Phật, Pháp Bảo là giáo pháp, cụ thể là Tam Tạng Kinh Điển, Tăng Bảo là Tăng đoàn, đoàn thể của những người đã ly gia cắt ái, đang tu hành thanh tịnh, đại diện Chư Hiền Thánh Tăng cả ba thời để hướng dẫn Phật tử trên con đường đến bờ Giác. Khi quy y Tam Bảo là chúng ta quy y Chư Phật, Chư Pháp và Chư Tăng.
Thật ra, Đức Phật không nói chúng ta quy y là phải quy y với Phật, mà Ngài dạy chúng ta quy y là quy y với tự tính giác của mình. Giác là Phật Bảo, Phật có nghĩa là giác ngộ, quy y Phật là quy y với bậc giác ngộ. Như thế quy y Tam Bảo chính là Quy Y Tự Tính Tam Bảo, tức là quay về tự tính giác ngộ sẵn có của chính mình: Phật tức là Giác, Pháp tức là Chánh, Tăng tức là Tịnh.
“Tự tâm quy y Giác thì tà mê chẳng sanh, thiểu dục tri túc, hay lià tài sắc, gọi là Lưỡng Túc Tôn.
“Tự tâm quy y Chánh, niệm niệm chẳng tà kiến, vì chẳng tà kiến nên chẳng có nhân ngã, cống cao, tham ái, chấp trước, gọi là Ly Dục Tôn.
“Tự tâm quy y Tịnh, tự tính đối với tất cả cảnh giới trần lao ái dục đều chẳng nhiễm trước, gọi là Chúng Trung Tôn…”
Quy y Phật Bảo là quay lưng với trạng thái tâm vô minh và nương tựa vào tâm giác ngộ. Quy y Pháp Bảo là quay lưng với trạng thái tâm tà kiến và nương tựa vào chính tri chính kiến, có nghĩa là nương tựa vào giáo nghĩa trong kinh điển để tự thực hành thanh tịnh hoá tâm ý, tức sửa đổi những hành vi thân, khẩu, ý sai lầm. Quy y Tăng Bảo, tức là thoát ra khỏi tâm nhiễm ô và bất hoà để nương tựa vào tâm thanh tịnh và sáu hoà hợp của một đoàn thể Tăng. Vì thế, điều kiện cơ bản của người học Phật, là phải quay đầu với si mê tà kiến mà trở về nương tựa nơi Giác, Chánh và Tịnh. Đó chính là quy y với tự tánh Tam bảo.
Nơi nương tựa thực sự là Pháp, vì nhờ sự nhận thức về Pháp, người Phật tử sẽ trở nên tự do và được giải thoát khỏi đau khổ. Pháp gồm có sự chấm dứt đau khổ và con đường đi tới sự chấm dứt.
Hỏi: Đã được truyền thọ Tam Quy để trở thành Phật tử vậy có cần thiết phải thọ giới không?
Ngoài Quy Y Tam Bảo, mỗi người Phật tử cũng cần phải biết và cố gắng tiến tới thọ từ một tới cả Năm Giới của giới Phật tử tại gia, đó là: (1) không sát sinh, (2) không trộm cắp, (3) không tà dâm, (4) không nói dối, nói vu cáo, nói thêm bớt thêu dệt, nói lời xấu ác, (5) không dùng các chất say làm mê mờ trí tuệ.
Kinh Phật nói: “Giới như đất bằng, muôn điều lành từ đó sanh. Giới như thuốc hay, chữa lành các bệnh. Giới như hòn ngọc sáng, hay phá mờ tăm tối. Giới như chiếc thuyền, hay đưa người qua biển. Giới như chuỗi anh lạc, trang nghiêm pháp thân“. Cho nên việc thọ giới là điều cần thiết. Nếu nhận thấy giữ được giới nào thị xin thọ giới đó. Tuy nhiên, vì đạo Phật là đạo tâm, hứa thọ giới thì phải giữ lời hứa. Cũng vì thế mà nhà Phật không áp đặt các em còn nhỏ tuổi phải quy y và thọ giới, vì các em chưa đủ trí khôn để nhận thức được tầm quan trọng của lời hứa, mà người thọ Giới phải trưởng thành, đã biết suy nghĩ chín chắn, thì mới có thể giữ Giới mà không vi phạm.
Hỏi: Đã được truyền thọ Tam Quy và Năm giới vậy có phải ăn chay không?
Người mới học Phật không nhất thiết là phải ăn chay. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cho biết việc ăn uống có quan hệ và ảnh hưởng đến tâm vật lý con người. Họ cho rằng ăn chay rất tốt cho sức khoẻ cả thân thể lẫn tánh tình.
Đối với đạo Phật, ăn chay có ba lợi ích. Một là nuôi dưỡng tâm từ bi. Dù là một con vật, nó cũng có cha, có mẹ như chúng ta, sao ta có thể nỡ lòng cướp đi sự sống của nó mà nuôi dưỡng sự sống cho mình. Thứ hai là tránh quả báo do không tạo nhân giết hại chúng sinh vì nhân quả đều đi theo như bóng theo hình. Thứ ba là nuôi dưỡng tâm bình đẳng. Đức Phật dạy chúng ta không những không sát hại mà còn khuyên chúng ta nên tôn trọng và bảo vệ loài vật vì chúng cũng đồng thể tánh, chúng cũng có quyền sống, có quyền được chia sẻ một phần môi sinh trên trái đất, nơi mà con người đang ở.
Trong một buổi giảng pháp, Hoà Thượng Thích Trí Tịnh, khi được hỏi về vấn đề này đã giảng rất cụ thể rằng: “Đại chúng nên biết, nếu muốn có thịt để ăn, thì phải sát sanh. Không tự giết thì cũng bảo người giết, cho nên ăn thịt là nguyên nhơn cho sự sát hại sanh mạng của các loài vật. Tất cả các thứ thịt, không luận là thịt gì, từ thịt heo, bò cho đến tôm ốc v.v… thuộc về loài thịt của chúng sanh đều không được ăn.”
Như vậy, người Phật tử đã quy y và thọ năm giới được khuyến khích là nên ăn chay. Nhưng nếu có gặp trở ngại trong gia đạo hay vì một hoàn cảnh đặc biệt khó khăn nào đó mà không ăn chay trường được cũng nên tập ăn chay một tháng hai lần hoặc bốn lần. Thế nhưng, không được tự mình sát sinh hay là yêu cầu người khác sát sinh.
Hỏi: Xin cho biết tiến trình tu tập của người Phật tử.
Tất cả ngàn kinh muôn luận của nhà Phật đều cùng có một mục tiêu khuyên nhủ người đời: Không làm các điều ác. Siêng làm các điều lành. Tự thanh tịnh hoá tâm ý, chấm dứt sự chạy nhẩy liên miên của ý thức. (Chư ác mạc tác, Chúng thiện phụng hành, Tự tịnh kỳ ý).
Không làm các điều ác và siêng làm các điều lành là mục tiêu chung của hầu hết các tôn giáo và các bài học công dân giáo dục của các nước trên thế giới. Duy có điều thứ ba, tự thanh tịnh hoá tâm ý, chấm dứt sự suy nghĩ miên man của ý thức, là cốt tủy của đạo Phật, là mục tiêu tối thượng của hành giả tu Phật. Đây là pháp hành trong đạo Phật. Pháp hành này bao gồm nhiều pháp môn tu tập, trong đó phải kể đến Thiền, Tịnh và Mật.
Hiện nay có những khóa tu niệm Phật và tu thiền kéo dài từ một tuần đến vài tuần dành cho Phật tử tại gia, những người thường bận rộn với đời sống hàng ngày có cơ hội tập cho quen dần với nếp sống của những người xuất gia, sống trong chính niệm, tỉnh thức, không để cho tâm đuổi theo tư tưởng lưu chuyển (vọng niệm). Trong các khóa tu này, bước đầu tiên là học và thực hành giới luật (cũng gọi là tu giới), tức gìn giữ tám điều không được: sát sanh, trộm cướp, nói láo, tà dâm, uống rượu, trang điểm, múa hát và xem múa hát, nằm giường cao và ăn quá giờ ngọ. Sự gìn giữ tám giới cấm này cốt để hỗ trợ cho tâm không dao động trong suốt tiến trình tu tập. Bước thứ hai là thực tập thiền sổ tức (đếm hơi thở) và tùy tức (theo dõi sự ra vào của hơi thở) nhằm tập trung tâm ý vào hơi thở. Sự thực hành này giúp cho việc phát triển khả năng kiềm chế tâm tán loạn, đạt được trạng thái tĩnh lặng. Và bước thứ ba đối với các khóa tu thiền quán là học cách làm thế nào để trau dồi trí tuệ, tức là hành trì thiền quán Vipassana: quán sát toàn bộ cơ cấu thân và tâm với trí tuệ sáng suốt. Riêng các khóa tu niệm Phật là thực hành niệm Phật miên mật để đạt đến nhất tâm bất loạn. Khóa tu chấm dứt với sự thực hành tâm từ bằng cách hồi hướng đến tất cả chúng sanh với ý nghiã sự thanh tịnh trong suốt khóa tu được chia xẻ với mọi chúng sanh.
Đó là tiến trình tu tập của một người Phật tử được diễn tả một cách tóm lược. Tuy nhiên, đứng về phương diện học thuật, giáo lý nhà Phật được phân chia thành năm con đường tu tập tuần tự như sau:
Thứ nhất – Nhân Thừa: là bước đầu, để chuyển hóa từ người xấu trở thành người tốt. Người tu Nhân Thừa phải thọ Tam Quy Y (là ba nơi nương tựa về tinh thần tức Phật, Pháp và Tăng), và giữ gìn Năm Giới Cấm. (1) Cấm sát sinh (2) Cấm trộm cắp (3) Cấm tà dâm (4) Cấm nói dối trá, cấm nói những lời độc ác (5) Cấm uống rượu và những chất làm cho say sưa, mất lý trí.
Thứ hai -Thiên Thừa: là bước tu tập cao hơn, phải thực hành mười điều thiện: (1) Không giết hại chúng sinh mà phóng sinh, đồng thời không ăn thịt để tránh gián tiếp làm cho chúng sinh phải chết. (2) Không trộm cắp mà còn đem của cải của mình bố thí cho người nghèo khốn. (3) Không dâm đãng, trụy lạc. (4) Không dối trá (5) Không thêu dệt, bịa chuyện, đặt điều, chỉ nói đúng những điều có thật. (6) Không nói những lời độc ác, thô tục, lăng mạ người khác. (7) Không thêu dệt để gây mâu thuẫn giữa những người khác. (8) Không tham lam mà sống trong sự tri túc (biết đủ) (9) Không giận dữ mà luôn luôn hoà nhã, bình tĩnh (10) Không si mê mà hành động hợp đạo lý.
Hai giai đoạn tu theo Nhân Thừa và Thiên Thừa kể trên có mục đích chuyển hóa dòng nghiệp lực, sẽ được hưởng thiện báo trong thế giới tương đối.
Thứ ba -Thanh Văn Thừa: là những người thấu hiểu giáo lý nhà Phật qua sự lãnh hội được ý nghĩa của Tứ Diệu Đế, nghĩa là Bốn Chân Lý Cao Quý, do đức Phật thuyết. Hành giả thành công trong giai đoạn tu tập này chứng được cảnh giới Niết Bàn tịch tĩnh.
Thứ tư – Duyên Giác Thừa, là hành giả tự tu theo phương pháp quán chiếu Thập Nhị Nhân Duyên, là mười hai giai đoạn liên hệ với nhau mà sinh khởi trong dòng sinh mệnh mà khởi đầu là Vô Minh. Do quán chiếu sâu xa, cuối cùng hành giả bừng tỉnh, Ngộ ra rằng tất cả thế giới hiện tượng này chỉ tồn tại tương đối, do tương tác với nhau, bản chất của nó là Không, là Vô Ngã. Từ sự giác ngộ này, hành giả chấm dứt được những tư tưởng mê lầm về một thế giới tưởng như là có thật, buông xả được những dính mắc vào cái xưa nay vẫn cho là Tự Ngã, giải thoát khỏi tham sân và si, chứng được cảnh giới Niết Bàn tịch tĩnh.
Thứ năm – Bồ Tát Thừa, cũng là những người tu với mục đích giải thoát nhưng khác với Thanh Văn và Duyên Giác Thừa. Hành giả Thanh Văn và Duyên Giác Thừa thì mục tiêu là đạt được cảnh giới tâm Niết Bàn tịch tĩnh. Hành giả Bồ Tát Thừa có nhận thức rằng tất cả chúng sinh và bản thân mình vốn đồng Thể Tánh, cho nên hành giả Bồ Tát Thừa lập hạnh nguyện tu hành để mình giác ngộ, nhưng không an trú trong cảnh giới Niết Bàn tịch tĩnh, mà tiếp tục vì Nguyện Lực mà trở lại thế gian để cứu độ tất cả chúng sinh, vốn đồng Thể với mình, gọi là Đồng Thể Đại Bi. Bồ Tát Thừa đi trên con đường Lục Độ Ba La Mật, tiếng Phạn là paramita, nghĩa là rốt ráo, qua luôn. Tất cả những pháp môn tu như Bố Thí, Trì Giới, Nhẫn Nhục, Tinh Tấn, Thiền Định và Trí Tuệ đều được người tu theo hạnh nguyện Bồ Tát hành trì với tâm nguyện Tam Luân Thể Không, có nghĩa làm xong là buông xả ngay, không còn vướng trong tâm, thí dụ Bố Thí Ba La Mật thì người bố thí không thấy rằng có mình đang bố thí (sợ sinh tâm kiêu ngạo), không thấy có vật bố thí là nhiều hay ít (sợ sinh tâm khoe khoang) và không thấy có người nhận của bố thí (sợ sinh tâm ơn nghĩa).
Tóm lại, nhà Phật có tới bốn vạn tám ngàn pháp môn tu, để tương ưng với rất nhiều tâm thức, căn cơ khác nhau. Không phải là tất cả mọi người đều có thể vào nơi vắng vẻ tu giải thoát. Trên con đường tu tập để đến đích, có những bước gần gũi, thiết thực với đời sống hằng ngày hơn. Con đường Bồ Tát Đạo là cánh cửa để những người có tấm lòng vị tha hành đạo. Vua A Dục bên xứ Ấn hay các vị vua đời Lý, Trần của Việt Nam khi xưa trong khi vẫn đang làm vua bận rộn chính sự mà vẫn hành đạo tuyệt vời. Rất nhiều công trình hộ pháp của nhà vua còn được tuyên dương cho tới ngày nay. Vua Lương Võ Đế, thái tử Lương Chiêu Minh bên Trung Hoa và các vua Trần Thái Tông, Trần Nhân Tông của Việt Nam cũng là những bậc hộ pháp tận tụy và thâm hiểu kinh điển. Nhà Phật tin rằng có rất nhiều vị Bồ Tát đã chứng đạo, nhưng vì lập hạnh nguyện Đại Bi, các vị ấy xuất hiện trong thế giới tương đối này, làm đủ mọi ngành nghề, hoặc sinh sống trong những môi trường khó khăn, để hóa độ và giúp đỡ chúng sinh.
Đức Phật cũng có những kinh dạy Phật tử trong đời sống hằng ngày, vừa sinh sống trong gia đình với cha mẹ con cái, vừa thực hành giáo pháp. Do thực hành Bát Chánh Đạo, người Phật tử làm ăn buôn bán chăm chỉ, có một đời sống lành mạnh sung túc, dành bớt tiền của ra làm những việc tốt đẹp như ấn tống kinh sách để hoằng truyền, hộ trì chánh pháp là pháp thí, cúng dường tam bảo, giúp đỡ mọi người là tài thí.
Hỏi: Một người đang theo tôn giáo khác, nếu muốn học Phật pháp thì có gì trở ngại hay không?
Bất cứ ai, dù đang theo tôn giáo nào hoặc không theo tôn giáo nào, mà muốn học Phật pháp, đều không có gì trở ngại cả. Phật giáo không phải là một tôn giáo mê tín, mà là một hệ thống giáo dục dựa trên quy luật nhân quả để chuyển hóa con người từ xấu thành tốt, “không làm điều xấu ác, siêng làm điều tốt lành”. Sau giai đoạn chuyển xấu thành tốt, con người trở nên hoàn thiện, thì sẽ có những thiện quả tạo thành duyên lành cho đương sự bước vào bước tu tập thứ ba là “tự thanh tịnh tâm ý”, hoàn toàn rũ bỏ tham sân si, chuyển từ mê lầm sang giác ngộ, tỉnh thức, giải thoát khỏi vòng sinh tử, luân hồi.
Nhà Phật hoan hỷ đón chào bất cứ ai muốn tìm hiểu Phật pháp và nghiên cứu Tam Tạng kinh, luật, luận, trong kho tàng kinh điển của đạo Phật. Có nhiều học giả thâm hiểu giáo lý nhà Phật, – trong số đó có những người Tây Phương, – viết sách luận giải về đạo Phật, là những người thuộc các tôn giáo khác, không phải là Phật tử. Nhiều kinh sách nhà Phật đã được dịch ra tiếng Anh bởi những học giả vốn là tín đồ các tôn giáo khác, đọc kinh sách Phật giáo vì tò mò muốn biết. Nhưng sau khi nghiên cứu sâu vào tư tưởng nhà Phật, họ cảm nhận được tinh thần khai phóng, từ bi, bình đẳng, nên trong lòng họ có sự chuyển hóa, tăng trưởng thiện cảm đối với đạo Phật và trở thành những tu sĩ đáng kính, có công lớn trong việc hoằng truyền Phật pháp tại các quốc gia Tây Phương.
Hỏi: Muốn tu tập theo Phật giáo, có cần phải bỏ tôn giáo của mình, chuyển qua đạo Phật không?
Điểm son của đạo Phật là tinh thần tôn trọng đời sống nội tâm và sinh mệnh muôn loài. Tôn giáo, tín ngưỡng, là vấn đề rất tế nhị, có những ràng buộc tình cảm sâu xa đối với quá khứ và thân quyến của đương sự. Cho nên người Phật tử không thuyết phục người khác bỏ tôn giáo của họ để theo đạo Phật.
Đức Phật là bậc Giác Ngộ. Đạo Phật là đạo Giác Ngộ. Giác thì không mê, cho nên người Phật tử không muốn ai bước vào đạo Phật bằng con đường mê tín. Những người từ đạo khác chuyển qua đạo Phật, phần lớn là do họ nghiên cứu kinh điển thâm sâu, hiểu được phần cốt tủy, tự ý đi tìm các vị tu sĩ để làm thủ tục gia nhập cộng đồng Phật tử. Cũng có những trường hợp không cần thủ tục gì cả, người muốn thực hiện những bước tu tập của đạo Phật cứ tự nhiên y theo lời dạy của đức Thế Tôn: “Không làm điều xấu ác, siêng làm điều thiện lành và tự thanh tịnh hóa tâm”, không để cho tâm bị dính mắc vào bất cứ một giáo điều, một hình ảnh nào cả, như thế cũng xứng đáng là một Phật tử đúng nghĩa rồi.
Hỏi: Nghiệp là gì?
Nghiệp là hành động hay việc làm có chủ tâm hay cố ý (tác ý). Tất cả các hành động có tác ý, dù là hành động thiện hay không thiện, dù biểu hiện qua thân, miệng hay ý đều tạo Nghiệp.
Chúng ta gặt hái những gì chúng ta đã gieo trồng. Hành động lành cho chúng ta những quả tốt đẹp. Hành động ác khiến chúng ta chịu lấy quả khổ đau. Đó là luật Nhân quả. Dòng nhân quả diễn biến liên tục trong thời gian: quá khứ, hiện tại, và vị lai mà không bị giới hạn trong hiện tại. Do dó, có những quả báo đến ngay sau khi gây nhân, và cũng có những quả báo sẽ đến sau một thời gian, dài hay ngắn, tùy theo nghiệp nhân mạnh hay yếu.
Hỏi: Cận tử nghiệp là gì?
Cận tử nghiệp là nghiệp vừa được tạo tác ra bằng tư tưởng trước lúc sắp chết. Ý nghiệp này rất mạnh và vô cùng quan trọng vì nó quyết định hướng tái sinh, dù là hướng thiện hay hướng ác. Thông thường, tập quán nghiệp nào mạnh nhất thì sẽ sống dậy mãnh liệt nhất trước lúc chết, do đó có nhân tố mạnh quyết định nơi đầu thai. Tuy nhiên, cũng có những trường hợp có sự can dự của cận tử nghiệp.
Thuyết nghiệp của nhà Phật có nói đến hai loại nghiệp có ảnh hưởng và chi phối lẫn nhau mà quyết định hướng tái sinh, đến cõi lành hay cõi dữ. Hai nghiệp đó là cận tử nghiệp và tích lũy nghiệp. Tích lũy nghiệp chứa nhóm nhiều kiếp đến giờ. Cận tử nghiệp là nghiệp mới tạo tác vào giây phút lìa đời.
Kinh sách kể có người tích lũy nghiệp thiện từ nhiều kiếp đến nay, bất thần trong cơn mê muội vào giờ phút lâm chung, thấy có người xúi dục họ làm điều ác (cận tử nghiệp ác). Trong trường hợp này cận tử nghiệp không chi phối được hướng đi tái sinh mà là do quyết định của tập quán nghiệp tức tích lũy nghiệp lành của họ nhiều và mạnh đưa họ đến cõi lành.
Lại cũng có người làm nhiều điều ác, đáng lý phải đọa vào các cảnh giới xấu, nhưng gần chết họ làm lành, tâm họ luôn nghĩ tưởng đến điều lành, kể cả vào giây phút lâm chung, nên không bị đọa vào cảnh giới xấu. Cho nên nói làm ác khi chết nhất định đọa vào cảnh giới ác, làm thiện nhất định lên cõi trời, là không đúng hẳn. Vì tuy họ có làm ác nhưng lúc gần chết cận tử nghiệp thiện họ quá mạnh có thể đưa họ đến cõi thiện.
Còn có những trường hợp tuy làm nhiều điều thiện, nhưng khi gần chết họ nổi sân hung dữ, lúc đó cận tử nghiệp ác có thể hướng họ đến các cảnh giới xấu. Vì vậy, cận tử nghiệp cũng như tích luỹ nghiệp đều rất quan trọng và kinh sách nhà Phật khuyên chúng ta không phải chỉ tu khi tuổi sắp già, đang già hay sắp chết, mà nên tu ở mọi giai đoạn của đời người, luôn luôn giữ thân, khẩu, ý lành, từ lúc còn trẻ trung mạnh khỏe cho đến tận cuối kiếp người.
Hỏi: Đức Phật với trí tuệ và lòng từ bi vô biên sao Ngài không cứu độ hết chúng sanh thoát khỏi các cảnh khổ, nỗi chết?
Đức Phật là bậc đại từ, đại bi thương hết thảy chúng sinh, không phân biệt màu da hay tôn giáo. Ngài xót thương nhân loại bằng sự bình đẳng tuyệt đối. Đức Phật không phải là đấng toàn năng có khả năng ngăn chận các thiên tai như bão lụt, động đất, sóng thần..v..v.. hay đáp ứng tất cả lời cầu xin của mọi người để mọi người không khổ đau hay dùng thần thông đưa chúng sinh về cõi an lạc được. Phật là người đã giác ngộ và giải thoát hoàn toàn, Ngài thấu rõ tất cả, toàn diện và vô bờ bến, thấu rõ mọi liên hệ nhân duyên và nhân quả ba đời của tất cả chúng sinh, nhưng chính ngài không thể làm những điều trái với luật thiên nhiên nhân quả được.
Đức Phật là bậc toàn giác, là vị Đạo sư đã tự mình tìm ra được con đường giải thoát ngang qua kinh nghiệm bản thân, không có ai truyền dạy cho Ngài, không có ai ban phép cho Ngài, không phải do thần khởi, cũng không phải là hiện thân hay hóa thân của một đấng thần linh nào. Ngài là một người như chúng ta, nhưng chính nhờ tự lực cá nhân, tìm ra được con đường giải thoát. Sau khi chứng ngộ, Ngài đã giảng dạy giáo pháp cho mọi người, nếu ai có nhân duyên thực hành giáo pháp, kể từ vua chúa cho đến người gánh phân, kẻ khốn khó đều được chứng ngộ như Ngài. Cho nên Ngài đã nói: “Ta là Phật đã thành, chúng sanh là Phật sẽ thành.”
Ngài là người chỉ đường dẫn lối cho chúng ta tu hành, Ngài không thể tu thay cho chúng sinh mà con người phải tự mình tu mới giải thoát được khỏi khổ đau phiền não do tham sân si trói buộc, mới ra khỏi sinh tử luân hồi được. Cho nên Ngài đã nói: “Các người hãy tự mình thắp đuốc lên mà đi”. Ngài khuyên chúng ta nên nương tựa vào chính chúng ta và đi theo con đường giải thoát bằng nỗ lực của chính chúng ta.
Phật không thể chuyển được nghiệp của chúng sinh, mà chỉ có thể từ bi chỉ dạy chúng sinh tự mình nỗ lực để thay đổi cuộc đời của mình. Lòng từ bi của Phật vô biên như ánh sáng mặt trời chiếu sáng khắp nơi, căn cơ chúng sinh không kể lớn hay nhỏ, thấp hay cao, ngu si hay đần độn đều được ánh mặt trời chiếu sáng, nhưng khả năng tiếp thu vẫn khác biệt rất nhiều tuỳ theo nghiệp của mỗi chúng sinh. Có người vừa mới sinh ra đã mù cả hai mắt, tuy ở trong ánh sáng mặt trời mà không thấy được ánh sáng mặt trời như thế nào. Côn trùng sống dưới đất và những vi sinh vật ở nơi tối tăm, tuy cũng trực tiếp hay gián tiếp cảm nhận được ánh sáng mặt trời, nhưng chúng không thể biết được lợi ích của ánh sáng mặt trời là thế nào. Ngay cả khi Phật Thích Ca còn tại thế, tại những vùng được Ngài giáo hóa, cũng có rất nhiều người không biết Phật là ai. Các đức Phật ba đời, khi còn hành đạo Bồ Tát, đều phát lời nguyện “độ hết thảy chúng sinh”. Vậy mà các đức Phật tuy thành Phật rồi nhưng vẫn còn vô lượng chúng sinh chìm đắm trong biển khổ. Tại sao vậy? Tại vì lời phát nguyện “độ chúng sinh” của các ngài chỉ có nghĩa là đem ngọn đèn Trí Tuệ đi khuyên nhủ chúng sinh. Nếu chúng sinh không chịu vâng theo lời dạy mà tu hành, bản thân cứ tiếp tục làm chuyện ác, thì họ phải lãnh quả báo xấu, đúng theo quy luật nhân quả, chư Phật và chư Bồ Tát cũng không thể xóa bỏ nghiệp ác của họ được.
Chữ “độ” không có nghĩa là “cứu rỗi”, mà có nghĩa là giáo hóa, để cho chúng sinh biết được Chân Lý, mà tự tu, tự độ.
Khi Phật còn tại thế, ngoài điều Ngài nói không thể chuyển nghiệp của chúng sinh được, Ngài cũng nói là không thể độ thoát cho những chúng sinh mà Ngài không có duyên độ họ. Người không có duyên là người không tin Phật Pháp, không tin nhân quả, không muốn được hóa độ. Vì vậy, khi Phật Thích Ca còn tại thế, tuy vua Lưu Ly xứ Kosana dấy binh tàn sát dòng họ Thích Ca, mà Ngài không thể nào dùng phép thần thông để ngăn chận được vụ thảm sát. Nhưng đức Phật có thể dùng Phật pháp, tuỳ căn cơ cao thấp mà dìu dắt chúng sinh, chúng sinh nào hiểu biết thì giảng cao, người mê mờ thì giảng thấp từ tu thiện, tu phúc, đến tự thanh tịnh tâm. Vì vậy nói là Phật độ chúng sinh nhưng thực ra là chúng sinh tự độ nếu không thì làm trái với quy luật nhân quả.
Nói tóm lại, đức Phật là một vị Thầy dẫn đường sáng suốt, một vị thầy thuốc tài giỏi, nhưng chúng sinh phải tự mình cất bước lên mà đi thì mới tới đích, có bệnh phải uống thuốc mới hết bệnh, tức là tự học, tự tu, tự độ. Đức Phật không thể làm trái luật Nhân Quả, không thể uống thuốc giùm khiến người đau hết bệnh, không thể ăn giùm khiến người đói được no. Đức Phật chỉ có thể khuyên bảo, truyền dạy chúng sinh bỏ ác làm thiện, từ loại thiện phiền não đến loại thiện không phiền não, tức là khởi đầu bằng việc đoạn trừ mọi ác nghiệp dẫn đến ba cõi khổ, rồi cố gắng làm mười việc lành để sinh cõi trời hay sinh làm người, đó là thiện phiền não. Rồi tu đạo Bồ Tát, đạo thành Phật, thành thiện không phiền não, thành trí tuệ Phật. Thế nên, trí tuệ là quan trọng bậc nhất của đạo Phật và bao trùm toàn diện mục đích phải có của các hàng Phật tử nếu muốn đi trên con đường giải thoát đến giác ngộ viên mãn. Trí tuệ này xuất hiện khi bản thân người Phật tử hành trì các pháp môn tu để thanh tịnh tâm và giữ gìn giới hạnh.
Tâm là chủ yếu vì tất cả các pháp đều do tâm tạo. Vậy làm thế nào để thanh tịnh tâm? Phật nói: “Không làm các điều ác, Nên làm các việc lành, Tự thanh tịnh Tâm, Đó là lời chư Phật dạy”. Ấy là quá trình tu tập của mỗi người chúng ta để tự giải thoát khỏi luân hồi sinh tử.
Hỏi: Xin cho biết địa ngục có thật không?
Từ quan điểm “nhất thiết duy tâm tạo” trong kinh Hoa Nghiêm, thiên đường và địa ngục dưới mắt người Phật tử chính là những cảnh giới tâm thức, mà mỗi người đều trải qua hằng ngày. Nếu con người không chế ngự được ba thói xấu là tham lam, sân hận và si mê, để cho bản thân rong ruổi trong sự bon chen, tính toán lợi mình hại người, thì tâm hồn không được an lạc, mà phiền não triền miên, ăn không ngon, ngủ không yên, thường thấy ác mộng do những bực bội bất mãn gặp phải hằng ngày, đó cũng đã được coi là cảnh giới địa ngục của tâm thức rồi.
Trong kinh Địa Tạng, chúng ta cũng thấy nói đến những cảnh giới địa ngục. Vì “nhất thiết duy tâm tạo” nên những cảnh giới trong kinh Địa Tạng cũng là những cảnh giới tâm thức. Địa Tạng cũng có nghĩa là Tâm Địa, là Đất Tâm. Nhà Thiền có câu “Đất Tâm nếu trống không thì mặt trời Trí Tuệ tự chiếu”. Người nào có thể “thanh tịnh hóa tâm”, khiến cho Đất Tâm trống không, thí Trí Tuệ Bình Đẳng tự hiện, cũng có nghĩa là Bồ Tát Địa Tạng đã phá xong cửa ngục tâm thức cho người đó rồi. Còn như nếu Đất Tâm mà ô nhiễm quá, thì vào giờ phút lâm chung, do nghiệp thiện hoặc ác trong quá khứ, mà thần thức người đó sẽ bị chiêu cảm vào cảnh giới tương ưng.
Quan điểm của nhà Phật về tất cả hiện hữu trên thế gian là vô thường. Tâm cũng vô thường, khi tâm chuyển thì tất cả mọi thứ do tâm tạo cũng chuyển theo tâm. Cho nên, đối với nhà Phật, không có cảnh giới địa ngục vĩnh viễn. Mỗi người đều có thể tự ra khỏi địa ngục bằng sự “thanh tịnh hóa tâm” của họ. Đó là niềm hy vọng về giải thoát của tất cả mọi người.
Nhà Phật có câu: “Buông dao đồ tể là thành Phật” hoặc “Biển khổ mênh mông quay đầu là bến”. “Buông dao” và “quay đầu” ở đây có nghĩa là buông bỏ đời sống ô nhiễm, bước vào con đường thực hành các phương pháp để “thanh tịnh hóa tâm” như hành Thiền Quán Niệm Hơi Thở, Thiền Minh Sát Tuệ, Thiền Tổ Sư, Thiền Tông, Niệm Phật và còn nhiều pháp hành khác nữa.
Hỏi: Xin cho biết tiêu chuẩn tìm Thầy học đạo. .
Ngày xưa muốn học đạo phải lặn lội đi tìm thầy, vì thầy là người không những có đức hạnh mà còn có đầy đủ kinh nghiệm tu trì và có khả năng truyền dạy lại cho người sau. Thời ấy muốn học đạo phải đến chùa vì chỉ nơi đây mới có đầy đủ kinh sách. Ngày nay, việc tìm kinh sách không khó, ngoài chùa ra, còn có trong các thư viện trường đại học, các nhà sách lớn và ở trên Internet, ai cũng có thể tìm đọc và tự nghiên cứu học hỏi. Do đó có người nói việc tìm thầy học đạo thời nay không cần thiết lắm. Tuy nhiên, quý độc giả cần lưu ý, ngay chuyện học ngoài đời, chúng ta vẫn phải có thầy dạy. Việc nghiên cứu trong sách vở là điều cần thiết nhưng vẫn cần phải có thầy hướng dẫn. Đó chỉ là học về kiến thức mà còn cần đến thầy dạy, huống chi cầu học đạo giác ngộ giải thoát?
Trong đạo Phật không phải chỉ học giáo lý suông mà còn phải thực hành nữa. Một vị thầy dạy chúng ta giáo lý không những qua việc thuyết giáo mà còn dạy chúng ta về giới đức qua hành động và cử chỉ hàng ngày của ông thầy mà thuật ngữ nhà Phật gọi là thân giáo. Chính thân giáo, tức hành động, nhân cách, giới phẩm và đức hạnh của vị thầy mới quan trọng, nó làm gương cho ta noi theo. Một trăm lần nghe không bằng một lần thấy. Một trăm lần tụng đọc về kinh Từ Bi không bằng một lần thấy hành động từ bi nơi vị thầy của mình.
Hiện nay có một số người tự xưng mình là Minh Sư, Đạo Sư, Vô Thượng Sư, Đại Sư, Thiền Sư, vân vân… thường dùng một số giáo lý Phật giáo, lợi dụng uy tín của đức Phật để thuyết giảng hầu lôi cuốn quần chúng, nhưng thực chất bên trong những điều giảng đó lại chứa đựng những tư tưởng đối nghịch với tư tưởng nhà Phật. Cho nên, nếu chúng ta là những Phật tử quyết tâm tu hành theo giáo lý giải thoát, mà không hiểu rõ giáo lý căn bản của nhà Phật thì rất dễ bị đi lạc đường.
Vậy làm thế nào biết được Thầy giỏi, Thầy hay, Thầy có đạo đức mà theo học?
Trước hết chúng ta nên lưu ý đặc biệt đối với những vị Thầy hay bất cứ một ai khi đến khuyên bảo chúng ta tu mà luôn luôn khoe khoang pháp môn của mình là hay nhất và ra sức chê bai hay chỉ trích pháp tu khác là sai đường, cho là không đúng, thì chúng ta phải xem xét lại những lời nói và hành động của họ, tức là tìm hiểu về thân giáo, tức hành động, nhân cách, giới phẩm và đức hạnh của vị ấy và động lực nào thúc đẩy ông ấy giảng dạy.
Đức Đạt Lai Lạt Ma thứ 14 đã dạy rằng: “Động lực giảng dạy của một vị Thầy phải trong sạch – không bao giờ vì một ước muốn danh tiếng hay lợi lạc vật chất… Trong thế giới, nếu không có một nhà lãnh đạo chân chính thì chúng ta không thể cải thiện xã hội được. Cũng vậy, trừ phi vị thầy có phẩm chất đúng đắn, thì mặc dù đức tin của bạn có mạnh mẽ đến đâu, việc theo học vị thầy có thể làm hại bạn nếu bạn được dẫn dắt theo một đường hướng sai lầm. Vì thế, trước khi thực sự coi ai là thầy, điều quan trọng là phải khảo xét họ…”
Nếu như vị đạo sư của bạn buộc bạn phải làm việc vô đạo đức hay nếu giáo lý của vị ấy mâu thuẫn với Phật Pháp thì hành xử như thế nào? Ngài Đạt Lai Lạt Ma nói tiếp: “Bạn nên trung thành với điều đạo đức và xa rời những gì không phù hợp với Pháp…”
Trong Kinh Đại Bát Niết Bàn tập 1, phẩm 8 và Đại Trí Độ luận, q.9 Đức Phật đã đưa ra 4 điều hướng dẫn liên hệ nhau gọi là “Tứ Y Pháp” tức là “4 chỗ nương tựa”, nói đầy đủ là bốn điều nên và không nên nương tựa. 1) Dựa vào pháp không dựa vào người, 2) Dựa vào nghĩa không dựa vào lời, 3) Dựa vào trí, không dựa vào thức, 4) Dựa vào ý nghĩa rốt ráo, không dựa vào ý nghĩa không rốt ráo.
Căn cứ vào 4 điều hướng dẫn trên, chúng ta có thể phân biệt dễ dàng ai là minh sư, ai không phải là minh sư, rồi dựa vào 4 điều đó mà quan sát thẩm tra minh sư mà mình mong gần gũi thì nói chung không thể có sự nhầm lẫn.
Y theo giáo pháp chẳng y theo người (y pháp bất y nhân) là một trong bốn tiêu chuẩn hướng dẫn chúng ta trên đường đi tìm thầy học đạo. Câu này có nghĩa là cứ y theo giáo pháp của Phật mà tu hành, người nói ra giáo pháp ấy dù có danh tiếng, địa vị cao, nếu nói pháp không đúng với giáo pháp của Phật cũng không nên tin theo. Dù người nói pháp đúng với giáo pháp của Phật nhưng không có địa vị cao, không có danh tiếng thì nên tin theo. Lẽ dĩ nhiên, y pháp bất y nhân không có nghĩa là được pháp rồi thì không cần biết gì đến thầy. Học đạo không giống như học các ngành học ở ngoài thế gian, học đạo phải có lòng tri ân tôn kính thầy nhưng không bám víu và thần tượng hóa thầy.
Ngày nay một số trong chúng ta theo thầy không phải vì thực sự cầu pháp giải thoát mà vì tình cảm hay biên kiến, hay vì thầy là người nổi tiếng trên thế giới, đông đệ tử xuất gia lẫn tại gia có học vị cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ, có chùa to đất rộng, vân vân…
Có nhiều Phật tử đặt câu hỏi: Sau khi quy y và tu học theo thầy một thời gian dài, cảm thấy không tiến bộ, tham sân si vẫn như cũ, chấp ngã gia tăng nhiều hơn, muốn đi chùa khác tìm thầy khác nhưng làm như thế có phải là phản thầy không. Chúng tôi xin thưa ngay là không có mang tội phản thầy. Khi làm lễ qui y là chúng ta quy y với ba ngôi Tam Bảo: Phật, Pháp và Tăng, chứ không phải quy y với thầy. Thầy chỉ là vị đại diện Tăng Đoàn làm lễ quy y cho chúng ta quay về nương tựa với Tam Bảo. Trong buổi lễ chưa bao giờ chúng ta nói: Con xin quy y với thầy Thích Tâm A hay thầy Thích Tâm B. Hơn nữa, ở ngoài đời, học xong bậc tiểu học, chúng ta phải lên trung học rồi lên đại học chứ đâu có thể học mãi một lớp hay một trường được.
Xưa kia lúc còn tìm đạo, thái tử Sĩ Đạt Đa đến học với đạo sĩ Alara Kalama, sau khi chứng được thiền “Vô sở hữu xứ” và không học được gì thêm nữa thì ngài từ giã thầy. Kế tiếp ngài đến học đạo với Uddaka Ramaputta, sau khi chứng được thiền “Phi tưởng phi phi tưởng xứ” và không học được gì hơn thì ngài cũng kiếu từ ra đi. Nếu thái tử Sĩ Đạt Đa trung thành ở lại với đạo sĩ Kalama hay đạo sĩ Ramaputta thì chắc ngày nay chúng ta không có Đức Phật và Phật Pháp.
Là Phật tử, muốn có được đời sống an lạc, hạnh phúc, tiến bộ, chóng thành đạo quả giác ngộ thì phải hết sức cẩn trọng trong việc chọn thầy, chọn bạn, chọn pháp môn tu, chớ để tánh hiếu kỳ dẫn dắt, thì mới khỏi oan uổng công phu tu tập suốt cả một đời.
(Trích từ sách Phật Pháp Trong Đời Sống, NXB Hồng Đức, 2014)
Nguồn:
https://thuvienhoasen.org/a21694/phat-phap-can-ban
…. o ….