Quảng Tánh
Thông thường, vị Tăng (Ni) chuyên thuyết giảngPhật pháp trong các pháp hộitu học được xưng tán là pháp sư. Hiện nay, tương ứng với pháp sư còn có giảng sư, cũng chuyên thuyết giảngPhật pháp. Dù chức năng và nhiệm vụ trao truyền Chánh pháp giống nhau nhưng danh xưng pháp sư được sử dụng nhiều hơn trong các pháp hội lớn và trọng thể.
Thực tế cho thấy vị pháp sư hay giảng sư nào thuyết pháp hay, tướng mạo đẹp, oai nghi đầy đủ thì được bốn chúngquy ngưỡng, hâm mộ. Thính chúng thì tùy nhân duyên, căn chủng mà thích nghe pháp nơi vị pháp sư này hay vị giảng sư kia. Thành ra, có không ít vị khi thuyết giảng chủ động điều chỉnhpháp vị sao cho phù hợp với người nghe, thuận với sở dục của hội chúng. Lúc này sự giảng kinh, thuyết pháp ngoài đề tài thường cóxu hướng chú trọng đến việc làm sao cho vui vẻ, thoải mái, hài hước, sinh động…, nói chung là hợp với người nghe hơn là khế kinh, y giáo.
Theo tinh thầnphương tiện, uyển chuyển và linh động hay tùy duyênthuyết pháp vốn rất cần thiết, nhưng quá sa đà vào phương tiện, thuyết pháp vì nhiều động cơ và mục đíchcá nhân mà xa rời chánh giáo là điều không nên. Bởi như vậy Thế Tôn nói là tuy có thuyết pháp mà không phải pháp sư. Vì pháp sư phải trao truyền được pháp vịchân thật cho đại chúng. Như nước trăm sông xuôi về biển cả chỉ có một vị mặn, cũng vậy Chánh pháp thì thuần nhất một vị là an lạc và giải thoát mà thôi.
“Một thời, Phật ở tại vườn Cấp Cô Độc, rừng cây Kỳ-đà, nước Xá-vệ. Bấy giờ, có một Tỳ-kheo kia, đến chỗ Phật, đầu mặt lạy sát chân Phật, rồi đứng qua một bên, bạch Phật rằng:
– Như Thế Tôn nói pháp sư. Vậy thế nào gọi là pháp sư?
Phật bảo Tỳ-kheo:
– Lành thay!Lành thay! Nay ngươi muốn biết những gì mà Như Lai đã nói về nghĩa pháp sư phải không?
Tỳ-kheo bạch Phật:
– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.
Phật bảo Tỳ-kheo:
– Hãy lắng nghe và suy nghĩ kỹ, Ta sẽ vì ngươi mà nói.
Phật bảo Tỳ-kheo:
– Nếu người nào đối với sắc mà nói pháp khiến sanh ra yểm ly, ly dục, diệt tận, tịch tĩnh, thì đó gọi là pháp sư. Nếu người nào đối với thọ, tưởng, hành, thức mà nói pháp khiến sanh yểm ly, ly dục, diệt tận, tịch tĩnh, thì gọi đó là pháp sư. Đó cũng gọi là những gì mà Như Lai đã nói về pháp sư.
Tỳ-kheo kia sau khi nghe những lời Phật dạy, phấn khởi vui mừng, lạy Phật mà lui”.
(Kinh Tạp A-hàm, kinh số 26)
Theo Thế Tôn, vị pháp sư nói gì cũng không ra ngoài năm uẩn. Bởi năm uẩn bao hàm hết tất cả vũ trụ, thế giới và nhân sinh. Quan trọng nhất là, nói pháp làm sao để người nghe đối với năm uẩn ‘khiến sanh ra yểm ly, ly dục, diệt tận, tịch tĩnh’. Cụ thể, nhờ nghe pháp mà tham sân siphiền não rơi rụng bớt khiến cho thân tâm trở nên nhẹ nhàng hơn. Người thuyết pháp được như thế thì mới gọi là pháp sư.
Mới hay, chấp thủnăm uẩn là vô minhphiền não hằng trói buộcchúng sinhluân hồisinh tử. Để bước ra khỏi dòng xoáy miên viễn này cần thành tựutuệ giác ‘năm uẩn đều không’, tháo tung các trói buộc. Bậc pháp sư phải khéo thuyết để trao truyền cho thính chúngtuệ giác ‘qua bờ’ này. Thiện thuyết là khiến cho hội chúng thấy rõ sắc (thọ, tưởng, hành, thức) là vô thường, khổ, duyên sinh, vô ngã mà ‘yểm ly, ly dục, diệt tận, tịch tĩnh’.
