Lòng Tin Của Người Phật Tử

Phật tử là những người tu
theo Phật,
bao gồm người xuất gia và cư sĩtại gia. Vậy lòng tin của người Phật tử là
gì? Là tin Tam bảo –
ba ngôi quý báu,
hiếm thấy,
khó gặp ở đời vì sự nhiệm mầu của nó; là
tin Phật, tin Pháp, tin
Tăng.

Phật là một con người giống
như tất cả mọi ngườichúng ta; nhờ
tu tập, chuyển hoá, buông xả, nên đã giác ngộhoàn toàn, không còn phiền não tham-sân-si chi phối; tức tự giác, giác tha và
giác hạnhviên mãn.

Pháp là những lời dạy vàng
ngọc của Phật do Ngài tu chứng mà nói ra,
được kiết tập trong Tam tạng kinh điển,
hướng dẫn mọi người biết được điều hay lẽ phải, điều tốt lẽ xấu trong cuộc đời.

Tăng là những người đi theocon đường của Phật,
vừa học, vừa tu,
vừa hướng dẫn cho tất cả mọi người cùng tu theo, để chuyển hoá nỗi khổ, niềm đau thành an vui, hạnh phúc ngay tại đây và
bây giờ, không phải tìm kiếm bên ngoài và cầu cạnh nơi phương trời xa xôi nào
đó.

Lòng tin này đối với tất cả mọi người là dễ tin hay khó tin? Dễ tin
đối với người đã có nhận thức,
hiểu biếtchân chính;
khó tin đối với người quá tham lam, si mê và ích kỷ. Lòng tin theo Phật giáo phải là chánh tín, tức niềm tin sau khi đã
được cân nhắc, nghiệm xét, quán chiếu,
hành trì, chuyển hoá nhờ phát sinh trí tuệ. Niềm tin mà
thiếu sự hiểu biếtchân chính tức tin mù, tin quáng, tin suông mà không có sự
kiểm chứng, thể nghiệm về nó; như
vậy chính là niềm tinmê tín. Vì thế, khi đã tin thì phải hiểu rõ về bản chấtsự thật của nó và hiểu để củng cố, tăng trưởng thêm niềm tin là điều không thể
thiếu đối với người Phật tửchân chính.

Trong bất kỳ sự nỗ lực nào
của con người thì niềm tin đều đóng vai trò rất quan trọng trong cuộc sống. Người thiếu niềm tinchân
chính sẽ sống một cuộc đờivô vị,
không có ý nghĩa và giá trịthiết thực để đóng góp lợi ích cho gia đình và xã
hội. Niềm tin chân chánh đối với người Phật tử rất quan trọng và cần thiết, nên
chúng tacần phảisuy nghĩ và thực tập cho được kết quả tốt đẹp.

Niềm
tin là gì?

Từ khi loài người có mặt trên thế gian này, sống giữa trời đất bao la
với hiểu biết và việc làm còn giới hạn,
nên thường lo lắng và sợ hãi bởi
những suy nghĩ cạn hẹp.
Họ tưởng tượng ra có một đấng tối cao toàn quyền ban phước, giáng hoạ; nhìn đồi núi chập chùng, cao vót, họ tưởng ra vị thần
núi; nhìn biển rộng bao la, mênh mông, họ nghĩ có vị
thần biển đang cai trị ở đó,
và vô số vị thần có nhiệm vụ cai quản muôn loài vật ở thế gian này. Đó là niềm tin của con người
ở thời kỳsơ khai, tin vào thế giớithần linh một cách tuyệt đối và chấp nhậngiao phó số phận của mình,
uỷ thác cho thần linhsắp đặt, định đoạt. Về
sau, loài ngườichúng ta thật diễm phúc khi có được nhân duyêntốt đẹp gặp được Tam bảo, tức ba ngôi báu Phật-Pháp-Tăng trên cõi đời này. 

Đức Phật dạy rằng, niềm tin là mẹ sinh ra tất
cả công đức lành, người không có niềm tinchân chính không tạo được công đứclâu dài. Do đó,
chúng ta tin như thế nào là niềm tin chân chánh để không rơi vào si mê, cuồng
tín. Ngài cũng tiếp thu những truyền thuyết đương thời trên nền tảng có suy
xét, chọn lọc,
bằng sự tu tập của chính mình để khám phá ra thế giớithần linh đúng như thật.

Niềm tin chân chánh được phát sinh sau
khi có tu tập,
chuyển hoá,
nên khác với niềm tinmê muội, tà dại. Ngày xưa, người ta sợ trời đánh nên nghe
tiếng sấm sét thì
cho rằng có thần sấm sét. Người xưa vì phương tiện để răn dạy những đứa con bất
hiếu, ngỗ nghịch,
không nghe lờicha mẹ,
nên nói rằng trời sẽ đánh kẻ
bất hiếu, mục đích là để răn dạy con người sống tốt hơn, biết được đạo lý uống nước
nhớ nguồn, ăn trái nhớ kẻ
trồng cây. Ngày nay,
khoa học đã phát minh ra được nguyên nhânsấm
sét, nên đã làm cột thu lôi ngăn chặn sét đánh; rõ ràng là chẳng có ông thần
sấm sét nào cả hiện thân trên cõi đời này.

Đức Phật dạy rằng, niềm tin chân chánh là niềm
tin có trí tuệcân nhắc, soi sáng. Vì thế, đức Phật khuyên chúng ta đừng nghe
những gì người khác nói dù đó là truyền thuyết có từ nhiều đời. Nghe điều gì ta
cũng phải nên suy nghĩ, tìm tòi, xem sự việc đó có thiết thực, lợi ích hay không. Khi ta muốn tin điều gì mà
không có trí tuệsuy xét, không chứng minh được nguồn gốc của nó, thì dễ rơi vào mê tín, dị
đoan. Đức Phật cũng dạy chúng ta đừng vội tin những gì được nhiều người tin
theo. Nếu họ là nhà trí thức có đời sốngđạo đức, nhân cách cao thượng, được nhiều người quý mến, kính trọng, thì ta cũng phải suy xét cho kỹ
càng giá trị,
lợi ích của họ. Niềm tin của chúng ta căn cứ trên những tiêu chuẩn như vậy mới là niềm tin chân chánh.

Như chúng ta đã biết, niềm tin là mẹ sinh
ra các công đức lành được trải nghiệm qua đời sốnghiện thực, nếu khôngchúng
ta sẽ phạm phải sai lầm đáng tiếc vì niềm tin mù quáng. Từ đó ta cũng sẽ bị người
lợi dụngniềm tin để làm các việc xấu ác. Khi niềm tin của chúng ta bị lợi
dụng, chúng tatrở thành người cuồng tín,
si mê, dại dột, nên mặc tình giết
người vì nghĩ rằng sẽ được lên thiên đường hưởng phước báotối cao. Phước đâu
chẳng thấy, chỉ thấy mang tội giết người và bị tù tội hoặc tử hình, tạo ra bao mối nguy hiểm cho xã
hội. 

Trong mối quan hệ giao tế giữa con người với con người,
lòng tin tạo nên sự gắn bóthân thiết trong sự liên quan các mối giao dịch làm
ăn và củng cốuy tín cho chính mình đối với cộng đồngxã hội. Trong suốt
quá trình xây dựnglòng tin đối với mọi người, chính chúng tacần phải có sự
kiên nhẫn và thành thật. Trong sinh hoạtgia đình, sự thương yêu, đùm bọc, sẻ chia cho nhau đều bắt đầu từ lòng
tin giữa cha mẹ, vợ chồng, con cái, anh em, người thân và láng giềng. Lòng tin
như một chất keo luôn gắn bócon người với con người, và là một chất liệu kết nối yêu
thương để chúng ta thêm gắn bó và cảm thôngvới nhaulâu dài.

Đức
Phật dạy, tin là căn bản của sự thành công và là
nguồn gốc để phát sinh muôn hạnh lành; nhưng lòng tin của người Phật Tử không phải là một lòng tincuồng nhiệt, sôi nổi, bốc đồng, mà không có suy xét, kiểm chứng qua sự thực hành. Đức Phật đã từng nói, “ta chỉ là vị thầy dẫn đường giúp cho mọi người đi đến con
đường bình yên,
hạnh phúc;
ta không phải là một vị thần linh hay một đấng tối cao có quyền ban phước, giáng hoạ”. Người Phật tử tin Ngài là một con
ngườigiác ngộ và chúng ta cũng là một con người, ai quyết tâm và kiên trì, bền
bỉ thì sẽ biết cách chuyển hoá nỗi khổ, niềm đau thành an vui, hạnh phúc. Do đó, sự thành công của chúng ta không
phải là một thứ mê tín. Một tín ngưỡngmù quáng không xây dựng trên lý tríxét
đoán là một nguy hại lớn cho đời sống của mỗi con người, có thể làm cho chúng
taỷ lại, lười biếng, mà dang tay chờ đợi những giáo điều ngu ngơ, huyền hoặc.

Một
đức tin hỗn
tạp, thiếu căn cứ đều phát xuất từ lòng tham lam của con người thường tin tưởng, nương nhờ vào một thế lực không có
căn cứ rõ ràng. Đạo Phật truyền vào Việt Nam đã trên 2.000 năm, có những thời
rực rỡ, huy hoàng, chói sáng, nhờ vào sự sáng suốt của các nhà vua
như thời Lý, Trần; và cũng có những lúc lu mờ, tối tăm, bởi những ông vua đam mê hưởng thụ
quá mức chỉ biết cho riêng mình. Con người sống tốt và có ý thức, hay suy thoái đạo đức là do niềm tin
không chân chính làm xáo trộn bởi sự hiểu biếtsai lầm. 

Một
lòng tinchân chính phải đi theo với sự tìm tòi bằng sự quán chiếu, xem xét, hiểu rồi mới tin, thì cái tin ấy mới
là chánh tín.
Đối với những ai tu theo đạo Phật tin mà không hiểu rõ ràng thì sẽ dễ lầm đường, lạc lối, tạo sự mất tin tưởng cho người khác.
Đức Phật là một
người dẫn đường trong đám người lạc hướng, Ngài đã tốn rất nhiều công sức mới khám phá
ra chân lýcuộc đời. Chúng ta ngày nay được thừa hưởnglời Phật dạy mà khỏi
phải mất côngtìm tòicực nhọc, vất vã, vì đã có sẵn trên tay tấm bản đồ. Ví như 6 người cùng đi rừng đều khác nước,
một người chỉ bỏ công ra tìm nước, khi uống thì 6 người đều hết khát; nhưng người đi tìm nước phải chịu vất vã, cực khổ. Chúng ta bây giờ cũng vậy, ta khỏi phải tốn thời gian, mất công, tổn sức, mà chỉ cần đi theo tấm bản đồ đã hướng
dẫn sẵn là có thể đến
đích; như
người có bệnh được
vị lương y cho thuốc nhưng sợ đắng nên không uống, bệnh không lành là do lỗi người bệnh, không phải lỗi do thầy thuốc. Nếu
Phật Tử không hiểu lời Phật dạy, không thực hành theo những lời dạy của Ngài, thì Đức Phật và Tam tạng
giáo điển đối với chúng ta không còn ý nghĩagì nữa hết.

Đạo
Phật là đạo của con người vì sự giác ngộ của chính mình và giúp cho nhân loại
cùng giác ngộ, giải thoát. Mọi sự mê tín dị đoan, thần quyền đều không có trong đạo Phật; nhưng tại sao rải rác trong các bản
kinh lại có nêu ra các vị thần, như Thiên thần, Lâm thần, Thọ thần, Quỷ thần, điều này có ý nghĩa và mục đích gì? Kinh điểnPhật giáotiêu biểu
như Kinh Địa Tạng cũng nêu ra rất nhiều loại Quỷ thần, nhằm nói lên nghiệp cảmsai biệt của mỗi chúng sanh trong thế giớilục
đạo luân hồi. Đạo Phậtkhông chấp nhận có Quỷ thầnban phước giáng hoạ, điều
khiển, sai khiếnmọi người bằng một quyền
năng vô hình như các truyền thuyết khác. Thế gian này với thiên hình, vạn trạng, vô sốchúng sinh đủ loại màu sắc, hình dạng; sự sai biệt đó là do tạo nghiệp bất
đồng mà thọ nhận quả báo tốt hay xấu; có loài sống dưới nước như tôm, cá, lươn, cua…; có loài sống trên không như chư Thiên; có loài sống ở đất liền như loài người và các loài
động vật, thực vật khác; như thế, Quỷ thần cũng là một loại chúng sanh như vô số chúng sanh khác trong
bầu vũ trụbao la này.

Kinh Phật còn cho chúng ta biết thêm về thế giới quan, có chúng
sanh hữu tình, chúng sanh vô tình, có loài hữu hình, hữu tướng, có loài vô hình, vô tướng. Tất cả đều tùy theocăn
thức và nghiệp cảm mà có ra vô số sự sai khác, không có một chúng sanh nào cai
quản chúng sanh nào mà tuỳ theo nhân tốt xấu để cho ra kết quả tương xứng trong
hiện tại. Chính vì vậy, Đức Phật không bao giờ khuyên dạy bất cứ ai cầu khẩn, van xin nơi Quỷ thần vì Quỷ thần cũng chỉ là một chúng sanh và
đang chịu sự chi phối, vận hành của quy luậtnhân quả.

Tóm lại, giáo lý nhà Phật có nói đến các loạiQuỷ thần như là một chúng sanh bị nghiệp
cảmthọ báo mang hình hài, nghiệp thức trong loài đó. Phật giáokhông chấp nhận có một đấng
quyền năngban phước, giáng hoạ dù là Nhất thần hay Đa thần giáo. Đôi khi, người Phật tử chỉ biết đặt niềm tin nơi
đấng thiêng liêng nào đó để cầu nguyện, van xin, khấn vái cho được tai qua nạn
khỏi, cho được bình yên hạnh phúc mà không chịu tìm hiểu rõ nguyên nhân thật
giả, không chịu tìm hiểu cho chánh đáng, không chịu học hỏi bằng tâm chân chính; nên một số người lợi dụng chỗ yếu kém
đó từ sự mê tín dị đoan, tin mà không hiểu, nên dễ gạt gẫm, dễ lợi dụng, dễ sai khiến; hậu quả khó lường trước được.

Thế gian này là một chuỗi dài phiền muộn, khổ đau nhiều hơn là bình yên, hạnh phúc. Cho nên, nhận địnhcuộc đời “khổ nhiều vui ít” là một sự thực rõ ràng, nhưng ít ai
dám mạnh dạn nhìn nhận. Con người do bộn bề công việc vì mải mê đấu tranh,
vật lộn với cuộc sống hằng ngày, nên không có thời giờ để suy tư, tìm hiểu,
nghiệm xét. Khi gặp hoàn cảnh khổ đau hay những điều bất như ý, con người chỉ
biết oán trời trách đất, đổ thừa xã hội bất công hoặc trách cứ ông bà cha mẹ ăn
ở bất nhơn thất đức, nên con cháu bây giờ mới ra nông nổi này.

Lòng
tin của chúng ta phải có cơ sở, mà cơ sở đó được trải nghiệm qua sự quán chiếu, tìm tòi. Chính sự quán chiếu đó làm
cho ta tăng trưởng thêm sự nhận thứcđúng đắn, nhờ vậy trong đời sống ta bớt âu lo,
căng thẳng hay phiền muộn, khổ đau. Chúng tatìm thấy niềm vui và hạnh phúc trong những phút
giây làm việc để phục cho tha nhân và không phải bận tâm lo lắng nhiều đến kết
quả của nó. Lòng tin khi phát sinh trí tuệ đã giúp chúng tagiải thoát được “cái tôi” dính mắc, cố chấp vào sự hiện hữu của nó. 

Tuy
nhiên, ai trong chúng ta cũng đều phải hiểu rằng, không phải lúc nào mọi việc
cũng đều thuận lợi như ta mong muốn bởi sự thay đổi bất thường trong cuộc sống.
Để củng cốlòng tin, chúng tacần phải sống có ý chí, kiên trì, bền bỉ và thành thật. Khi gặp những chỉ trích, phê phán ngược lại lòng tin của
mình, ta vẫn bình thản, an nhiên mà không bị họ làm lung lạc.

Như
thời đức Phật còn tại thế, Ngài rất thận trọng khi nói đến lòng tin. Trong kinh
Nền Tảng Đức Tin, khi dân chúng Kalama hỏi đức Phậtviệc phảitin theo ai trong
số các bậc đạo sư thường đến giảng dạy tại làng họ, Ngài đã chỉ cho họ cách để
bảo vệ và phát triển lòng tin: “Này các thiện nam tín nữ, khi nghe một
điều gì, các vị phải quán sát, suy tư và thể nghiệm; chỉ khi nào sau khi kiểm nghiệm, quý
vị thực sự nhận thấy lời dạy này tốt lành, đạo đức, hướng thiện, chói sáng và được người
trí tán thán; nếu
sống và thực hiện các lời dạy này sẽ đưa đến hạnh phúc, an lạc ngay hiện tại và
về lâu, về dài,
thì lúc ấy quý vị hãy đặt niềm tinbất động và thực hành theo”.

Chính
chúng ta trải nghiệm, kinh qua để thấy lòng tin của mình được củng cố ra sao, vì giá trịvô giá của lòng tin ta không thể xem nhẹ những trải nghiệm
tự thân cần thiết này. Chúng đích thực là chất liệu, là năng lực giúp mọi ngườiduy trì để sống đời bình yên và hạnh phúc. Chúng ta hãy tìm hiểu lại cuộc đời
của đức Phật trước và sau khi Ngài thành đạo bằng đôi mắt thiền quán của chính
mình để có thể thấy được giá trị của lời dạy chân chính ấy. Là Phật tử, tất cả chúng ta đều biết rằng trước
khi Phật thành đạo, Ngài có làm gì đâu, Ngài chỉ ngồi lặng yên nơi cội Bồ đề để
chuyển hoá những tâm tư vọng động, hư dối, thế mà Thiên ma vẫn tìm đủ mọi cách để quấy phá sự thành
đạo của Ngài.

Ngài
đã thành tựu dưới cội Bồ đề nhờ biết cách buông xả, cho đến khi Ngài thành đạo rồi nhưng chưa có ý định đi giáo hoá thì Thiên
ma lại yêu cầu Ngài nhập Niết Bàn. Trong suốt 49 năm hoằng hoá độ sinh, Thiên
ma luôn luôn đi theođức Phật và tìm đủ mọi cách để khiến Ngài sớm nhập Niết Bàn. Cuối cùng, khi Ngài đến xứ Câu Thi La, đức Phật
nói với Tôn giả A Nan là Ngài dự định 3 tháng nữa sẽ nhập Niết Bàn tại đây. Sau khi đức Thế Tôntuyên bốbuông bỏthọ mạng, đến lúc đó, ngài A Nan mới nhận ra và vội vã đến thỉnh Phậttiếp tục trụ thế; nhưng Phật dạy: ”Như Lai đã nói là làm, Như Lai đã tuyên bốbuông
bỏthọ mạng. Bây giờ đã có đủ 4 chúng Tỳ kheo, Tỳ kheo ni, Ưu Bà Tắc, Ưu Bà Di, có giới
luật rồi, có pháp của Như Lai rồi, đã đến lúc Như Lai nhập Niết Bàn!”

KHI TA CÓ NIỀM TIN 

Nếu
chúng ta không biết tu thì có thể mình sẽ đụng chạm nhiều tới mọi người, bởi
thế gian này luôn tranh giành, sát phạt lẫn nhau; nhưng khi chúng ta có tu, quý vị dám bảo đảm là mình sẽ
không đụng chạm gì đến thế nhân hay không?Khi
mình tin Phật thì sẽ làm cho các loài ma rất lấy làm khó chịu, bởi chúng mất đi một bạn đồng minh và làm
những người theo ma cũng ghét lây. Chúng ta thấy rõ ràng giữa đời này ma nhiều
vô số kể, chúng ta chỉ tin Phật thôi là
đã đụng chạm đến nhiều người lắm rồi; nhưng ma ở đây là gì? Ma là những gì làm hại cho người và
vật. Mình
tin pháp Phật là những lời dạy chân chính
thì sẽ đụng đến các tà thuyết bất chính làm mê hoặc lòng người. Vì thế, mình
nói đúngChánh pháp và thực hành đúng Chánh pháp là đã đụng đến các người tuyên
truyền tà thuyết và mê tín dị đoan để làm mờ mắt thiên hạ. Chúng ta tin Tăng
thì sẽ đụng chạm tới những người nào? Tới các thầy tà, bạn ác. Ta nếu thật sự chỉ biết đi
chùatụng kinh, lễ Phật, làm công quả, ngồi thiền và buông xả các tạp niệm xấu ác thì ta đâu có
thời gian để đi nói xấu người này người kia, ấy thế mà vẫn đụng chạm tới họ.

Chúng
ta tin giới pháp của Phật và áp dụngtu hành là đã đụng chạm tới những sinh
hoạtphi đạo đức, gây ra các tệ nạn xã hội, làm khổ đau cho nhân loại. Cho nên, việc mình thực hiệnniềm
tin đối với Tam bảo thôi là mình đã đụng tới tất cả những người không có niềm
tin đối với Tam bảo rồi. Người đời vì không hiểu nên thích giết hại sinh vật để
ăn, tranh giành nhau để sống, tàn hại, huỷ hoại người khác để mưu cầu lợi ích cho riêng mình; còn chúng ta, khi đã tin Phật rồi
thì lại không thích tàn hại bất cứ một ai, hay dẫm đạp lên bất cứ loài vật nào
để tồn sinh,
vì đó là nhân dẫn đến ân oán, hận thù, làm khổ đau cho nhau. Đa số đều cho rằng giết vật để bảo
tồn sự sống là do thượng đế tạo ra để phục vụ cho con người, nên họ công khai giết và còn khuyến
khích nhiều người khác giết. Chúng ta không giết mà còn khuyên nhủ mọi ngườiphóng sinh, thế là đụng chạm lớn đến họ. Thế thì
cuộc sống này bắt buộc phải có đụng chạm, ta không thích đụng chạm nhưng vẫn cứ đụng chạm hoài.

Chúng
ta ưa tôn trọngcông bằng, lẽ phải, muốn sự sống này đều được bình đẳng để ta cùng san sẻ cho nhau
nhưng đâu có được, vì có những người luôn lợi dụngquyền cao chức trọng để bóc lột. Chúng ta hãy nên nhớ, cái gì làm được giúp ích cho mọi
người thì cứ làm, còn điều gì có hại thì thôi. Trong nhà Phật có nói, mong muốn mà không được như ý là
khổ, bởi vì sao? Vì chúng ta thấy cái đó được lợi ích cho mình
nhưng bất lợi cho người khác nên mới có giới khônggian tham, trộm cướp. Tiền bạc tài sản do công sức mình làm ra phải
tiết kiệm lắm mới dư chút đỉnh, giờ lại bị kẻ khác lấy đi thì ai chẳng buồn khổ, vậy màvẫn có một số người vì lười
biếng, ham hưởng thụ nhiều, hoặc kẽ có chức quyền đã bớt sén của người khác; thế là cuộc sống phải chịu đụng chạm, cọ xát lung tung mà thôi. Người khôn
ngoan, sáng suốt biết tạo nhân lành thì ít
bị tai hoạ,
còn số đông phải chịu nhiều đau khổ do không có hiểu biếtchân chính.

Phật
hay khuyên nhủ
chúng ta hãy nên sống tiết hạnh, thuỷ chung một vợ một chồng, nhưng những người có thói
quen đuổi bướm bắt hoa thì lại thích mua bán dâm, chỉ đơn giản vậy thôi thì
những người kinh doanh về mặt này trong xã hội đã ghét mình lắm rồi.

Người
đệ tử Phật chỉ thích nói lời chân thật, nói đúngchân lý, không nói dối để lừa gạt người khác; nhưng hễ nói lời ngay thẳng thì sẽ
đụng kẻ điêu ngoa, xảo trá, hễ nói sự thật thì sẽ đụng chạm đến người nói dóc, nói láo. Là người Phật tửchân chính, ai lại đi nói dối để lừa gạt người
khác phải không quý vị, chỉ cần mình nói thiệt thôi là đã đụng đến người ta
rồi, thà mích lòng trước đặng lòng sau còn hơn là sống trên sự giả dối, lừa đảo lẫn nhau.

Rượu
thuốc, xì ke, ma tuý tác hại đến chừng nào, nhưng thế gian lại tiêm nhiễm nặng
những thứ ấy, gây bệnh hoạn, làm mất an ninh, trật tự, bạo lực gia đình, rồi dẫn đến hiếp dâm, trộm cướp, lừa đảo, làm gia đình chia ly, tan nhà nát cửa, và cuối cùng là tù tội. Chúng ta đâu
có muốn như vậy mà vẫn bị nhiều người phê phán, chỉ trích kẻ đó ngu, không biết hưởng thụ gì hết. Mình
đâu có giành bia ôm, rượu thịt của họ mà ăn nhưng vẫn cứ bị đụng hoài.

Cho
nên, quý vị thấy, mình thật tu thì cũng bị đụng chạm tới những người không chịu
tu, vậy hỏi làm sao để thế gian này thật
sự được hoà hợp, hài hoà. Không thể có chuyện đó được, ai biết khôn thì nhờ, ai ngu thì phải chịu khổ đau đời đời
kiếp thôi. Bởi vậy màThiên ma ba tuần đã tìm mọi cách để ngăn Phật thành đạo, nên nó tìm cáchquấy nhiễu đủ thứ
nhưng không làm gì được Phật. Tại sao? Vì Phật dùng cây cung Thiền định và cây
kiếm trí tuệ để quét sạch chúng ma. Đến khi thành Phật rồi, Thiên ma lại muốn Ngài nhập Niết
Bàn sớm để họ được tự tung, tự tác giữa cuộc đời làm nhiễu loạn mọi người, để tất cả
đều phải là ma hết. Bởi vậy, người tu theo Phật là đụng chạm tới sự tham lam
của ma mị. Mình muốn cùng dìu dắt họ đi lên để chuyển hoá cõi ma thành cõi
Phật, nhưng chúng có chịu đâu, chúng cứ níu kéo lẫn nhau bày đủ mọi trò để
kích thích lòng tham lam của con người.

Cho nên, sống giữa cuộc đời, người biết gìn giữgiới đức
để không bị rơi vào hố sâu của tội lỗi rất là khó. Chúng ta phải can đảm, mạnh dạn, quyết tâm lắm mới có thể vượt qua
nổi vì chúng ma đông vô số. Không tu thì đụng đâu chửi đó, đánh đấm, mạ luỵ lẫn nhau, đụng chạm liên miên không có ngày thôi dứt.
Người có tu thì khéo sắp xếp hơn nên tuy có đụng chạm cũng không đáng kể; nhờ đâu mà được như vậy? Vì mình có sự kham
nhẫn, sức chịu đựngtrong suốt quá trình tu học để chuyển hoá nỗi khổ, niềm đau thành an vui, hạnh phúc. Chúng ta hay nghĩ rằng,
mình tu rồi thì ai cũng thương, ai cũng kính, ai cũng mến và ai cũng tạo điều
kiệnthuận lợi cho mình hết. Không có chuyện đó đâu quý vị, chúng ta đừng có ảo
tưởng mộng mơ như vậy. Ta càng tu thì càng bị nhiều người khảo hạch, chống đối; ví như muốn biết mình không còn nóng giận nữa thì bị
người trách mắng, đánh chửi, coi ta có động tâm hay không. Hiểu được như vậy, chúng ta mới cố
gắng, kiên trì, bền bỉ trong từng phút giây để có cơ
hội sống được trọn vẹn với niềm tin của mình trên bước đường tu tập, chuyển hoá. Thật ra, cuộc đời rất đẹp và trong sáng biết
bao, chỉ có tâm macon người tạo ra quẩn khúc của cuộc đời. Ta không hiểu nên hay đổ thừa cho cuộc đời, tại sao
mình không oán trách mình nhiều hơn, mình tạo ra thì mình phải gánh chịu, đâu có ai ban phước, giáng hoạ cho mình.

Thường
người thế gian hướng về Phật pháp rất ít vì
bị bộn
bề công việc, cơm áo gạo tiền, không có thời giantìm
hiểu,
tạo dựng niềm tin cuộc sống cho chính mình, nên đa số rơi vào lầm lạc, khổ đau. Phật thấy rõ sự tác hại của
nó nên vì lòng từ bi mà khuyên nhủ mọi người hãy sống có ý thức và trách nhiệm, thương yêu, đùm bọc, giúp đỡ lẫn nhau vì tình người trong
cuộc sống. Ngày xưa, khi con người chưa
văn minhtiến bộ nên thấy dường như có đấng quyền năngsắp đặt, định đoạt số phận muôn loài
vật. Nhiều người thiếu hiểu biết
do không suy xét, trải nghiệm mà
rơi vào tình trạngsi mê,
cuồng tín. Ngày nay, loại cuồng tín này cũng có phần suy giảm do sự tiến bộ của
con người, nhưng mê tín dị đoan thì còn quá nhiều.

Chúng ta có niềm tinchân chính sau khi
có sự thẩm xét bằng trí tuệ của mình;
nhờ vậy, niềm tin chân chánh không phải nhắm mắt tin càn, ai bảo gì làm đó mà không có
sự kiểm tra,
cân nhắc. Chúng ta thấy lòng thương người của Đức Phật khi chưa tu đã thể hiện
rõ trong cuộc sống của Ngài. Khi thấy Đề Bà Đạt Đa bắn chim bị thương, thái tử đã cảm nhận niềm đau của nó
như nỗi đau của chính mình, Ngài
vội vàng cứu chữa cho con chim lành mạnh và trả nó về thế giớitự dobao la. Ngài đã có tình thương vô điều kiện ngay khi chưa thành Phật, Ngài không đòi hỏi gì ở ta,
không buộc ta làm gì cho Ngài mà chỉ sẵn sàng giúp ta, cho chúng ta sự bình an
để sống, để vượt qua nỗi khổ,
niềm đau.

Niềm tin như một lý tưởng sống thì ta mới
có quyết tâmtheo đuổimục tiêu này hay mục tiêu khác, mà vươn lên vượt quacạm bẫycuộc đời. Trái lại, người không có đủ niềm tinchân chính thì không có hướng đi
và một tương lai tốt đẹp. Niềm tin càng vững chắc thì
bước đi càng rộng mở,
không có gì ngăn cản nỗi và ý chínỗ lực càng lớn mạnh. Vì vậy mà con ngườicần
phảinuôi dưỡng và xây dựngniềm tin về con ngườitâm linh, là tin chính mình có
khả năng làm được tất cả mọi điều thiện lành,
tốt đẹp. Trong cuộc sống, Đức Phật luôn nhấn mạnh về lòng tin sau khi có trí
tuệ, xem đó là động lựcthúc đẩy mọi sự tiến bộ của con ngườitrong suốt quá
trình tu tập và chuyển hoá hướng đến mục tiêugiác ngộ, giải thoát cùng lợi ích
cho nhân loại.

Như vậy, theo sự chỉ dạy của Đức Phật thì
niềm tin là điều tối cần thiết cho việc phát huy các phẩm chất đạo đức nhờ
chúng ta có tâm thanh tịnh,
sáng suốt đang tiềm ẩn nơi mỗi con người. Vậy niềm tin của người Phật tử là gì?
Nói chung,
niềm tinchân chính rất quan trọng và tối cần thiếttrong đời sống con người,
nếu niềm tin không đúng chân lý sẽ dẫn chúng ta rơi vào mê tín dị đoan, hoặc tin sau khi chết là hết
làm cho nhân loại dễ dàng rơi vào hố sâu tội lỗi. Cho nên, trước khi tin bất cứ
điều gì, ta phải cần xem xét và cân nhắc kỹ lưỡng, coi lời dạy của học thuyết đó có gì lợi
ích cho nhân loại không, hay chỉ là mục đích nhằm phục vụ cho riêng mình. Chính vì vậy, người Phật tửchân chính phải tìm
hiểu kỹ càng khi tin một điều gì và nhận ratính chất của nó là thiện hay ác, chỉ khi nào ta biết chắc nó mang lại lợi ích cho nhân loại thì ta mới
quyết định nên tin hay không. Đây là cách thức xây dựngniềm tin của người Phật
tửchân chính. 

Như
bài kinh người Kalmala đến tìm Phật và hỏi Ngài: “Bạch đức Thế Tôn, có rất nhiều vị đạo
sư đã đến thăm chúng con, người nào cũng tuyên truyền rằng đạo của họ là chân lý. Kính
bạch Ngài, chúng con không biết lời chỉ dạy của ai là đúng để tin theo và áp
dụng hành trì”. Phật không trả lời ngay câu hỏi mà
hỏi lại họ: “sát
sinh hại vật có từ bi hay không?” – “dạ thưa không” – “gian tham, trộm cướp, lường gạt của người có từ bi hay
không?” – “dạ thưa không” – “uống rượu say sưa làm não hạithân
tâm có từ bi hay không?” – “dạ thưa không”. Đức Phật của chúng ta rất khéo léo dẫn dụ, buộc mọi người phải cân
nhắc, suy nghĩ, bởi Ngài đang khuyên mọi người không
nên làm thế.

Một
lòng tinchân chính phải đi theo với một lý tríxét đoán, hiểu rồi mới tin thì cái tin ấy mới là
chánh tín. Đối với đạo Phật, tin Phật mà không hiểu Phật tức là phỉ báng Phật, như thế dễ dàng rơi vào đường tà.
Đạo Phật chủ trương cá nhân có quyền thẩm sát tất cả và tin hay không là tùy ở
nhận xét của chính mình; cũng đừng vội tin những gì người ta thường lặp đi, lặp lại; đừng vội tin một điều gì dù điều đó là một tập tục cổ truyền đã
trải qua nhiều thời đại; đừng
vội tin một điều gì dù đó là điều người ta hay đồn và hay nói đến; đừng vội tin một điều gì dù điều đó do
bút tích Thánh nhân xưa để lại; đừng vội tin một điều gì dù đó là một luật lệ đặt ra từ lâu
và được xem là chánh đáng; đừng vội tin một điều gì dù điều đó do quyền năng của một bậc thầy
hoặc do quyền lực của một nhà truyền giáo. Bây giờ, chúng ta sẽ tìm hiểu về niềm tin trong kinh Kamala. 

NIỀM
TIN TRONG KINH KAMALA 

Đạo
Phật là đạo của giác ngộ, giải thoát nên lúc nào cũng phát khởi tấm lòng vô ngã, vị tha với tinh thầntừ bi và trí
huệ. Trong suốt 49 năm hoằng dương Chánh pháp, đức Phật đem hết sự thấy biết của
mình qua sự tu chứng, trải nghiệm thực tế, nhằm thức tỉnh và giác ngộmọi người để có sự hiểu biết chân chánh bằng niềm tin
nơi chính mình và tin sâu nhân quả. Kinh Kamala được đức Phật nói trong hoàn cảnh khi Ngài
cùng các đệ tử đi đến thị trấn Kêsaputa của sắc dân Kalama thuộc nước Kôsala.
Người dân trong thị trấn này rất muốn tu tập để chuyển hoá những nỗi khổ, niềm đau thành an vui, hạnh phúc; nhưng họ không biết ai là đạo sưchân
chính vì có quá nhiều vị thầy đến đây để tuyên truyền, thuyết phục, ai cũng cho giáo pháp của mình là chân lý.
Chính vì có quá nhiều đạo sư làm dân chúng trong thị trấn cảm thấy phân vân, lo
lắng, vì không biết ai là đạo sưchân
chính để quy hướng và ứng dụnghành trì. Đức Phật do nhân duyên này, thay vì
trả lời trực tiếp sự thắc mắc của người dân, bằng sự thông minh và trí tuệ của
chính mình,
Ngài hỏi những
người dân ấy như sau: “Này các người dân Kalama, giết hại có từ bi hay không? Trộm
cướp có từ bi hay không? Uống rượu say sưa có từ bi hay không?” Tất cả người dân đều trả lời: “Dạ thưa không, kính bạch đức Thế Tôn”.

Đức
Phật dạy, việc phân vân, nghi ngờ khi chưa hiểu rõ là điều tất yếu, hợp lý khi nghe nhiều
lời tuyên truyền, thuyết giảng. Trong trường hợp đó, mọi người không nên vội tin
quan điểm nào, và
cũng không bác bỏquan điểm nào khi chưa tìm hiểu đạo ấy một cách thấu đáo và triệt để. Đây là lời dạy chân chính và thiết
thực, làm cho người dân Kamala phải suy nghĩ, nghiệm xét một cách
rõ ràng, tường tận. Có những Phật tử chỉ đọc
các câu “chớ vội tin” của Kinh Kamala mà đã quy kết, đã khởi kiến chấp trong
đầu, cho là quan điểm của mình đúng rồi quay lại bác bỏ, phỉ báng các học thuyết khác. Đây là một
điều rất tai hại có thể dẫn đến nhiều sai lầm đáng tiếc. Ở đây, chúng ta thấy đức Phậtrất đỗitừ bi và rộng lượng, Ngài không bắt buộc một ai tin theo mình
mà chỉ khuyên nhủ mọi người không nên vội tin và cũng không nên bác bỏ. Chỉ khi nào những lời dạy đó ta đem áp
dụngtrong đời sống hằng ngày mà cảm nhận được lợi lạc thật sự cho chính mình
thì mới hoàn toàntin theo.

Đức
Phật dạy: “Khi
nghe một điều gì, các vị phải quán sát, suy tư và thể nghiệm; chỉ khi nào sau khi kiểm nghiệm, quý
vị thực sự nhận thấy lời dạy này thiện lành, tốt đẹp, đạo đức, hướng thiện, chói sáng và được người
trí tán thán; nếu
sống và thực hiện các lời dạy này sẽ đưa đến hạnh phúc, an lạc ngay trong hiện
tại và về lâu, về dài thì lúc ấy quý vị hãy đặt niềm tinbất động và thực hành
theo”.

Khi
học, khi đọc, khi nghe một học thuyết nào đó, điều quan trọng bậc nhất là chúng ta
phải áp dụng,
thực hành. Khi chính mình thực hành và trải nghiệm theo giáo pháp đó mình cảm
thấy bình yên, hạnh phúc ngay trong hiện tại và lâu dài thì đó đúng là những lời dạy chân
chính, chúng ta hãy nên có lòng tintuyệt đối vào giáo pháp đó. Trong thời giangần đây, có một số
người học Phật khởi lên tâm niệmchấp trước, thấy mình hay, mình giỏi hơn người, ai theo tông
chỉ Thiền thì phỉ bángTịnh Độ, người theo Tịnh Độ thì chê bai Thiền, hoặc có
nhiều luận thuyếtbác bỏ lẫn nhau. Các quan điểm này đều sai lầm và cần phải
loại trừ trong ngôi nhà Phật pháp.

Thật
ra, trong đạo Phậttừ phápphương tiệncho đếnpháp cứu cánh, tất cả đều phải Thiền và Thiền có hai loại là Thiền chỉ
và Thiền quán. Pháp nào chỉ dạy nương vào một chỗ gọi là Thiền chỉ như niệm
Phật, niệm hơi thở chẳng hạn; còn dùng nhận thức để quán chiếu thân thọ, tâm pháp, cho đếnngoại cảnh bên ngoài đều gọi
chung là Thiền quán. Hai pháp này hỗ tương cho nhau, nhờ chỉ nên được định, nhờ quán mà phát sinh trí tuệ, buông xảphiền não tham-sân-si. Khi hai phương pháp này đã thuần
thục rồi thì mỗi hành giả phải trở vềtrung đạo, không dùng chỉ và quán nữa mà thể nhậpPhật tính ngay
nơi mắt-tai-mũi-lưỡi-thân-ý. Phương tiện của mỗi pháp tu có
khác, ai thích hợp với pháp nào thì pháp đó là số một. Ví như có người cảm thấyniệm Phật
giúp họ an lạc thì đó là chánh pháp đối với họ, ta không được chê bai, chỉ
trích; nhưng trì danhniệm Phật là phương
tiệnban đầu muốn được nhất tâm bất loạn như trong kinh A di Đà nói thì chúng
ta phải nhớ Phật, tức phải buông xả câu niệm Phật để thể nhập tâm hằng biết của
mình. Có người nhận thấytu Thiền giúp họ yên vui, hạnh phúc, thì ta không nên phỉ báng họ, vì đó là
gốc của đạo Phật. Thiền là nền tảng căn bản cho mỗi hành giả tu theo đạo Phật,
không có Thiền tức không phải đạo Phật, quý Phật tử phải nên nhớ như vậy.

Ngày
xưa, Tôn giả Anan trên đường đi giáo hoá
cùng đức Phật, hai người đệ tử đã phát tâm theo ngài học Phật. Người là thợ rèn thì tôn giả chỉ pháp tu quánbất tịnh,
người giữ nghĩa địa thì tôn giả dạy pháp tu quánhơi thở. Hai ông tu hoài nhưng không tiến
vì không buông xả được phiền não, nên mới than “sao thầy dạy con tu mà không tiến chút nào hết”. Nghe vậy, ngài liền hỏi Phật chỉ dạy. Phật bảo: “Tại ông dạy sai vì không phù hợp với
căn cơ, việc làm của họ, chớ không phải tại họ tu sai. Ông
phải dạy lại đi, người thợ rèn nên dạy quán hơi thở, vì họ thổi ống bễ phì phịch
hoài, quán hơi thở sẽ nhịp nhàng với công việc, tu như thế mau tiến hơn; người giữ nghĩa địa thường thấy xác chết
nên dạy họ quán bất tịnh thì sẽ có kết quả liền. Ngài Anan nghe lời dạy của Thế Tôn rồi đem dạy lại 2 vị đệ tử của mình. Quả nhiên, chẳng
bao lâu sau, cả hai tu đều có kết quả tốt đẹp nên
họ càng có niềm tinvững chắc với Phật pháp. Qua câu chuyện trên, cả hai pháp quán
bất tịnh và quán hơi thở đều do Phật dạy; nhưng đối với người thợ rèn thì quán bất tịnh không phù hợp
với căn cơ,
việc làm của họ hiện tại, nên dù có cố gắng tu cũng không đem lại an lạc; đối với người canh nghĩa địa vì thường xuyêntiếp xúc với nhiều xác
chết, nếu chỉ dạy quán hơi thở cũng không
thích hợp, vì khi thực hành người đó bị loạn tâm.

Trở
lại Kinh Kamala, đức Phật có nói những dấu hiệu của sự hạnh phúc là khi lòng
tham, lòng sân, lòng si, lòng hung hăng… đã được vứt khỏi nội tâmcon người,
thì con người sẽ được hạnh phúc. Khi ta không còn lòng tham, lòng sân, lòng si, lòng hung hăng… chi phối, chinh phục, ta sẽ không khởi lên ý nghĩ hay hành
động bức hại sinh linh, lấy của không cho, quan hệ tình cảm bất chính, nói láo,
uống rượu, cũng như không còn khích lệ người khác làm những điều xấu ác. Như
Laituyên bố sự xa rời ấy giúp cho con người sống hạnh phúc và an lạc về lâu về
dài. Như
vậy, pháp môn nào hướng bản thân mình đến bình yên, hạnh phúc thì đó là Chánh pháp cho
mình; nhưng pháp môn đó chưa hẳn đã là Chánh
pháp cho người khác. Vì thế, quá trình giảng dạy và truyền dạy pháp cần phải được phù
hợp với căn cơ của mọi người. Người dạy pháp trước tiên tâm phải định tĩnh, yên
vui và tỉnh thức, rõ biết được tâm lý của người khác thì mới được giảng pháp.
Nếu không rõ được điều này thì việc mình tự tu, mình tự chứng, dùng mình làm trung
tâmquán sát sự yên vui, sự hạnh phúc trong nội tâm là điều tối cần thiết, không nên xem xét lỗi người mà tự làm
tổn hại tâm mình.

Tóm
lại, khi nghe ai nói hay truyền đạt một điều gì ta phải biết cân nhắc, xem xét,
chỉ khi nào quý vị suy tư, chiêm nghiệm và nhận thức xác đáng điều gì là chân
chính, lợi ích cho mình và người thì hãy đem lòng tin tưởng và làm theo. Đó là tiêu chuẩn của
đức tin chân chánh, chúng ta nên học hỏi và bắt chước thực hành. Dựa trên nền tảng chung của Kinh Nền
Tảng Đức Tin, chúng ta hãy cùng tìm hiểu 10 niềm tin chơn chánh mà đức Phật chỉ dạy:

1.
Chớ vội tin một điều gì chỉ vì điều đó là truyền thuyết.

Truyền thuyết là những câu chuyện bắt đầu từ sự thậtlịch sử hoặc
hư cấu, được thêm thắt hoặc bớt đi, và được truyền tụng từ người này qua người
khác, từ đời này qua đời khác, rồi lại được dân chúng chấp nhận như những
chuyện lịch sử. Truyền thuyết là những câu chuyện được truyền tụng trong dân gian,
nhưng không thể kiểm chứng được, tựa như các chuyện hoang đường được dân chúng
kể đi kể lại nhiều lần trong nhiều đời, hoặc được thêm thắt, thần thánh hóa, để
trở thành nhân vật lịch sử có thật. Đó là những người hùng và những danh nhân,
danh tướngtrong lịch sử. Truyền thuyết cũng là một bộ phận của văn học dân gian.
Truyền thuyết thường được gắn bó với con người nhiều hơn bởi sự truyền miệng
qua nhiều người. Truyền thuyết cũng cung cấp cho ta một vốn kiến thức kha khá
về các địa danh lịch sử ở Việt Nam. Nói tóm lại, truyền thuyết là những câu
chuyện nửa thật nửa giả do người đời thêu dệt và dựng lên. Có thể truyền thuyếtdựa trên một sự kiện có thật, hoặc không có thật, và được người đời sau thêm
vào để tăng thêm tính hấp dẫn, thần thánh hóa cho câu chuyện trở nên sống động, mục đích là
có truyện kể với bạn bè, người thân, con cái, những người
chưa biết. Có thể nói rằng, mỗi một địa danh, mỗi vùng đất ở Việt Nam đều gắn với một
truyền thuyết nào đó, bởi vậy có vô sốtruyền thuyếtchúng ta biết và chưa
biết.

Ví
dụ như truyền thuyết Sơn Tinh và Thủy Tinh, đây là một truyền thuyết hư cấu về
hai vị thần núi và thần biển, nói lên sự phấn đấu tích cực của con người đối
với thiên nhiên. Mặc dù trong chuyện nói hai vị thần núi và biển cùng nhau cầu
hôncông chúa Mỵ Nương của vua Hùng Vương đời thứ 18 làm vợ, nhưng truyền thuyết này dựa vào những
dữ kiệnlịch sử. Từ ngàn xưa cho đến nay, hằng năm thường xuyên xảy ra thiên tai lũ lụt làm ảnh hưởng đến kinh tế của gia
đình và xã hội, vua
quan và dân chúng phải nỗ lựcthực hiện công việc đào kênh, đắp đê, ngăn đập, nhằm đảm bảođời sống cho nhân dân. Trong truyện
Sơn Tinh và Thủy Tinh, cả 2 vị thần đều là hư cấu, nếu ta không hiểu sẽ tin
rằng có hai vị thần thực sự đầy quyền năng thì ta sẽ rơi vào mê tín, vì tin mà không biết rõ
nguồn gốc của nó. Thần biển tượng trưng cho giông gió, bão tố, lũ lụt, làm thiệt hại đến đời sốngcon
người. Thần núi là tượng trưng cho người dân siêng năng, cần cù, thông minh, tìm cáchchống lạithiên tai, hoạn
nạn. Hình ảnh này nói lên tinh thầnchịu khó, chịu khổ của con người để khắc
phục tai hoạ do thiên nhiên gây ra. Đức Phật không bao giờ bác bỏ các truyền
thuyết, ngược lại đức Phật còn khuyên chúng ta hãy nên tìm hiểu nó cho kỹ càng, thấu đáo, để biết được giá trị thật
của nó.

2.
Chớ vội tin một điều gì chỉ vì điều đó thuộc về truyền thống.

Truyền
thống là những tập tục lâu đời do xã hội hình thành, nó trở thànhnếp sống, nếp
văn hóa cho mỗi cộng đồngxã hội đặc thù. Như truyền thốngtốt đẹp của người Phật tửViệt Nam là uống
nước nhớ nguồn, tinh
thần này hợp với đạo thờ cha kính mẹ của dân tộc Việt Nam. Truyền thốngtốt đẹp
này luôn nhắc nhở mỗi người biết được đạo lý làm người trước tiên là phải biết ơn
và đền ơn. Chim có tổ – Người có tông, đạo hiếu luôn đi đôi với nhân nghĩa, đạo đức, và làm người ai cũng phải biết như
thế. Một con ngườicông thành danh toại đều xuất phát từ sự cung kính, hiếu thảo với ông bà cha mẹ mà ra.
Người bất hiếu đa số rơi vào vòng tệ nạn xã hội vì cha mẹ của mình có công sinh
thànhdưỡng dục, nuôi nấng, bảo bọc, che chở, mà mình còn không biết ơn, thử hỏi sao người khác mình đối đãi tốt cho được.

Truyền
thống cúng sao giải hạn, giết vật cúng tế quỹ thần, xin xăm bói quẻ, đều là những truyền thống làm cho
con người thêm
hoang mang,
sợ hãi, nên phải cầu khẩn, van xin để được tai qua nạn khỏi.
Tất cả những thứ này đều là truyền thống, nhưng có những truyền thống giúp cho
ta tốt thêm và có những truyền thống làm cho ta mê tín và sợ hãi nhiều hơn. Đức Phật của chúng ta rất tế nhị nên hoàn toàn không bác bỏtruyền thống.
Do đó, đức Phật dạy ta không nên vội tin
một điều gì và cũng không nên bác bỏ một điều gì khi chưa thẩm sát; như những truyền thống giết heo, bò, gà, vịt để cúng tế ngày tết,
ngày giỗ, bản thân nó tạo ra nghiệp sát sanh, nghiệp lãng phí cho mỗi gia đình
và người thân. Những ai thực hành những truyền thống này thì thân tâm của họ
cảm thấybất an, vì nghiệp sát sinh hại vật và làm lãng phítiền của càng ngày
thêm tăng trưởng, nghiệp tham-sân-si gây ra ân oán, thù hằn không có ngày thôi dứt. Những người tin theo các
truyền thống này thì dần hồi sẽ bị lạc vào chỗ tối tăm, mê muội mà không có ngày thôi dứt.

Tuy nhiên, bên cạnh đó cũng có những truyền thống rất tốt đẹp, như truyền thống uống nước nhớ
nguồn, ăn trái nhớ kẻ trồng cây, hiếu thuận ông bà cha mẹ, cung kínhtôn trọng
người tu hànhchân chính, biết ơn thầy cô giáo, nhớ ơn người giúp đỡ mình.
Truyền thống nhớ ơn-biết ơn-đền ơn là một truyền thốngtốt đẹp luôn giúp mọi người sống yêu
thương bằng trái tim hiểu biết. Truyền thốnghiếu thuậncha mẹ điển hình là
ngày lễ Vu Lan trong mùa an cưkiết hạ của chư Tăng ni. Trong 3 tháng an cư kiết hạ, lượng mua bán thịt cá ở các chợ giảm
gần 50%, rõ ràng đây là một truyền thốngtốt đẹp giúp mọi ngườithể hiện được
lòng từ bi với các loài vật; hoặc kỷ niệm ngày của cha, ngày của mẹ bên phương Tây giúp cho
bản thân mình cảm thấy nhẹ nhàng, yên vui, vì đã góp phần làm tròn bổn phận con cái đối cha mẹ. Tâm hiếu là tâm Phật, là đạo của một người con đối với người mẹ đã mang nặng đẻ đau sinh thành, người cha làm lụng vất vả, nhọc nhằn để nuôi con khôn lớn
trưởng thành. Một người con hiếu thảo phải biết tôn trọng, cung kính ông bà cha mẹ, biết đền ơn
đáp nghĩa với thâm ân sâu dày và cao cả, còn thương yêu, đùm bọc, giúp đỡ mọi người và biết giữ niềm
tinchân chính đối với người khác.

Truyền
thốngtôn sư trọng đạo đối với các bậc sư trưởng khiến mình biết quý trọng, tôn kính những người đã có công dạy
dỗ mình nên người, thành tài, sống có nhân cách và phẩm chất đạo đức tốt. Chính
nó là động lựcthúc đẩy làm cho lớp trẻ đi sau noi gương làm theo, nhờ đó cũng được thành tài, hiền
thiện, mà làm tròn bổn phận đối với gia
đình, xã hội, sống
tốt trong hiện tại và mai sau. Do đó, những truyền thống nào làm cho ta mê tín hay làm
tổn hại cho người và vật thì ta không nên tin, còn truyền thống nào tốt đẹp, giúp cho mọi ngườivui vẻ, thuận thảo, hoà hợpvới nhau, thì chúng tacần phảigiữ gìn và
hướng dẫn cho gia đình, người thân cùng được biết và bắt chước làm theo.

3.
Chớ vội tin một điều gì chỉ vì điều đó được nhiều người nhắc đến hay tuyên
truyền.

Tuyên
truyền là một hoạt động làm lớn mạnh, làm rộng những hướng dẫn, những lời giảng
dạy của người khác. Tuyên truyền có 2 dạng, phục vụ cho lợi ích cá nhân và phục
vụ cho lợi íchcộng đồng. Chúng ta muốn cho việc tuyên truyền có kết quả tốt đẹp thì
phải biết cách vận dụng có nghệ thuật làm xúc động lòng người; như các cơ quan ban ngành đoàn thể
thường tuyên truyền, kêu gọi các nhà hảo tâm, những tấm lòng vàng, quý Phật tử gần xa
giúp đỡ người bất hạnh, già cả, bệnh tật, neo đơn, trẻ mồ côi, và thường được nhiều người ủng hộ, làm cho nhân loại ngày càng thêm yêu
thương, gắn bóvới nhau bằng tình người
trong cuộc sống.

Đức
Phật của chúng tahoàn toàn không bác bỏ những lời tuyên truyền, vì chính giáo
pháp của Ngài nhờ các vị Tổ hoạt động tuyên truyền nên ngày nay mới được thêm
lớn mạnh, nhiều người biết đến để áp dụngtu
tập và chuyển hoá nỗi khổ, niềm đau thành an vui, hạnh phúc. Tuy nhiên, đức Phật vẫn cảnh báochúng ta chớ vội tin. Vì sao? Nếu việc tuyên
truyền phục vụ cho mục đíchcá nhân, mang yếu tố và tính chấttiêu cực, làm tổn
hại đến nhiều người khác, như tuyên truyền tận thế trong thời gian vừa qua làm ảnh hưởng
đến một số người, gây hoang mang, sợ hãi, lo lắng, để cho một số người lợi dụng làm điều xấu ác.

Trái
lại, có những tuyên truyền mang ý nghĩa nhân văn đem lại lợi ích cho cộng đồng,
như tuyên truyền thực hànhtiết kiệm, tuyên truyền nâng caoý thức giao thông,
hay tuyên truyền giáo pháp đức Phật giúp cho mọi người cùng học hỏi, tham khảo, rồi thực hành để buông xả những tâm
niệmtham lam,
ích kỷ, sân giận, si mê, ganh ghét, tật đố, làm cho mình và người khổ đau. Những
tuyên truyền này luôn giúp mọi người tránh được những tai nạn đáng tiếc trong
cuộc đời, giúp cho nhân loại biết cách bỏ ác làm lành mà cùng sống yêu thương, giúp đỡ lẫn nhau bằng trái tim hiểu
biết.

4.
Chớ vội tin một điều gì chỉ vì điều đó được ghi lại trong kinh điển hay sách
vở.

Kinh
điển, sách vở là những tài liệu ghi chép lại những lời dạy của người xưa nhằm
hướng đến một mục đích nào đó. Ví dụ như sách lịch sử, sách y học… dạy cho con
người hiểu được lịch sử, truyền thốngcon người và đất nước Việt Nam phát xuất từ đâu, do ai sáng lập nên; sách y học dạy cho con người hiểu
được cách ngừa bệnh và trị bệnh cho con người; các loại Kinh của Phật dạy giúp con
người sống tốt hơn nhờ biết tránh xa điều xấu, hay làm các việc thiện lành, tốt đẹp trên nền tảng nhân quả. Do đó, để dạy con người phát triển lòng từ bi
rộng lớn, Phật dạy không được sát sinh hại vật, trộm cướp, lường gạt của người. Tóm lại, Phật
khuyên nhủ mọi người không nên làm điều gì gây tổn hại cho người và vật. Muốn vậy, con ngườicần phảigiác ngộ, tỉnh
thức và nhận thứcđúng đắn về nguyên lý thành-trụ-hoại-không của vạn vật, nguyên lý sinh-già-bệnh-chết của con người. Và điều trước
tiên Phật dạy chúng ta muốn sống tốt và đạo đức thì phải biết cung kính, hiếu thảo với ông bà cha mẹ, vui vẻ, thuận thảo với anh chị em, hoà hợp với bà con cô bác láng giềng bằng cách
yêu thương,
giúp đỡ lẫn nhau trong tình cảm sâu sắc của nhân loại.

Tóm
lại, Kinh điển và sách vở có 2 loại: Kinh sách chân chính và Kinh sách không
chân chính. Kinh sách chơn chánh là những Kinh sách giúp cho con người phát
triển tư duy, kiến thức, hiểu biết, trí tuệ, nhằm đem lại lợi íchvật chất và tinh thần cho
con người, giúp nhân sinhnhận thứcđúng đắn và hiểu biếtrõ ràng về nguyên lý
nhân-duyên-quả trong thân tâm mình và thế giới
bên ngoài. Kinh sách không chơn chánh là những tài liệu dạy con người phát
triển tham-sân-si, làm cho mê hoặc, khổ nãotrói buộc nơi tâm
trí. Thí dụ như sách viết về quan hệ tình dục, truyện dâm, truyện sex, tiểu thuyết tình ái. Người học
theo những sách vở này chỉ khởi tâmdâm dục và ham muốn hành dâm. Nó làm cho
người đó tâm tư không được thanh tịnh và trong sáng, nên dễ bị kích động làm chuyện bậy
bạ, làm ảnh hưởng không tốt đến cuộc
sống xã hội. Đức Phật luôn khích lệ và ủng hộ những Kinh sách chơn chánh và hay
khuyên nhủ
mọi người cần nên tránh xa những Kinh sách làm ảnh hưởngxấu xa và tổn hại đến
thân tâmcon người. 

5.
Chớ vội tin một điều gì chỉ vì điều đó thuộc lý luận siêu hình.

Lý
luận siêu hình là những lý luận bằng suy nghĩ, tư duy, nghiệm xét, mới có thể lý giải, hiểu rõbản chất của nó, do đó không thể cảm nhận bằng trực
giác, giác quan của chính mình. Lý luận siêu hình có hai loại: lý luậnthực tế và lý luận
không thực tế.

Lý
luậnthực tế là các lý luậngiải thíchcụ thể, rõ ràng, đúng bản chất theo tinh thần khoa
học của thế giớitự nhiên muôn loài vật, và thực tế nhất là con người đang sống
trong đời sống xã hội hiện nay. Ví dụ như lý luận về nguyên tử là lý luận siêu
hình, vượt qua sự thấy nghe và cảm nhận
của con người,
các nhà khoa học đã nghiên cứu hàng loạt các thí nghiệm mới thấy được các dấu hiệu và
bản chấtsự thật của nó. Đó là lý luận siêu hình trên hình thể vật chất mà mắt
con người khó nhìn thấy được. Lý luận về tâm thức của một con người, hay còn gọi là con ngườitâm linh mà
đức Phật thường nói trong các bản Kinh là lý luận siêu hình. Muốn biết rõ được bản chất thật sự
của nó, chúng tacần phảithực hành, trải nghiệm mới thấu rõ được cội nguồn của nó là trong
sạch, tinh khiết, lặng lẽ, nhưng lại chiếu soi muôn loài vật. Đó là Phật tínhsáng suốt của mọi người
nhưng ít ai quay nhìn lại để nhận ra, chân lý ấy nương nơi mắt thì thấy biết rõ ràng, không lầm lẫn, tai-mũi-lưỡi-thân-ý cũng lại như thế.

Lý
luận không thực tế là các lý luận không có căn cứ khoa học, không có căn cứ vàobản chất thật sự của con người trong cuộc sống hiện tại. Ví dụ các lý luận về đấng tối cao sinh ra
vũ trụ, quyết định sự sống chết và vận mệnh
của muôn loài vật, cụ thể nhất là của con người. Không ai thấy rõ hay sẽ thấy
về các truyền thuyết này, nó chỉ nằm trong tín ngưỡng dân gian được truyền tụng
nhiều đời,
và cũng không ai thấy được đấng tối caoquyết định vận mệnh của con người, nó hoàn toàn không có căn cứ thực tếcụ thể, rõ ràng. Lý luậnđạo Phật về con ngườitâm linh
của chính mình được các nhà khoa học kiểm chứng và xác minh rõ ràngđức Phật là
một con người có
thật, các Thiền sư khi ra đi cũng đã để lại rất nhiều nhục thân trên cả
ngàn năm, không cần các kỹ thuật ướp xác mà vẫn giữ nguyên hình thể với tư thế
ngồi hoa sen không bị mục nát. Cụ thể nhất là ở miền Bắc nước Việt Namchúng ta hiện nay
có 4 nhục thân đang được thờ tại các chùa
Đậu, chùa Phật Tích, chùa Tiêu và có rất nhiều nhục thân khác ở các nước tu
theo Phật giáo. Quý vị muốn biết chính xác hãy liên hệ với các ban ngành lãnh đạoPhật giáo thì sẽ biết rõ hơn.

Đức
Phật của chúng ta luôn luôn ủng hộ những lý luận giúp cho con ngườihiểu biết về tự nhiên, xã hội, hiểu biết về thân tâmthanh tịnh của tất cả chúng sinh và cụ thể nhất là
con người. Ngược lại, Ngài khuyên chúng ta hãy nên tránh xa những lý luậnvô
căn cứ và làm cho nhiều người mê tín, dấy khởi lên những tâm niệmtham lam, ích kỷ, sân hận, nóng giận, hờn mát, si mê và đố kỵ để làm tổn hại cho nhau.

6.
Chớ vội tin một điều gì chỉ vì điều đó phù hợp với lập trường của mình.

Lập
trường là những quan điểm, hệ thốngtư duy của một người hoặc của một nhóm
người nào đó về các vấn đề trong cuộc sống. Lập trường được hình thành từ những
kiến thức, hiểu biết, được học hỏi qua lại từ các trường lớp, hoặc được học hỏi từ các tôn giáo mà
người đó đã được giáo dục, học tập trong suốt một quá trình lâu dài. Có những
lập trườngphù hợp với đời sốngcon người, giúp con người ngày càng sống tốt hơn về mọi phương diệnvật chất lẫn tinh thần. Có những lập trường không phù hợp với đời sốngcon người, khi làm theo sẽ bị tổn hại về lâu
dài. Tùy thuộc vào thói quen và khả năng nhận thức của mỗi người mà chúng ta có
những lập trường và quan điểm khác nhau. Như người mới học lớp 1 có suy nghĩlập trường về cuộc sống còn rất giới hạn, hoàn toàn khác với một sinh viên đại học chuyên ngành đã
ra trường và đang làm việc.

Nếu
lập trường nào đó không làm cho con người bị vẩn đục bởi phiền não tham-sân-si, nghĩa là người đó suy nghĩ, nói
năng và hành động luôn làm lợi ích cho nhiều người nhưng vẫn tỉnh thức, thân tâmthư thái, an lạc, nhẹ nhàng, thì đó là
lập trường chơn chính. Lập trường này giúp cho con người sống ngày càng tốt hơn trên
nền tảng của nhân quả, chúng ta hãy nên khuyên khích người khác tin tưởng và tu học theo. Lập trường nào dựa vào tranh cãi, bác
bỏ, chê bai, chứng tỏ đẳng cấp chính mình bằng những hiểu biết, nhận thức không đúng đắn, do đó bị tham ái, sân giận, si mêchi phối thì đó là những lập
trường không có ích cho người nói, người nghe, và làm ảnh hưởng xấu đến quá
trình tu học của những người tu theo đạo Phật. Một số người nói Kinh điển
nguyên thuỷ là giáo lýTiểu thừa, Kinh điển Đại thừahư dối là do ngoại đạo
nguỵ tạo, ai có những nhận định và lập trường như thế thì chưa phải là người học Phật chân
chính, thử hỏi làm sao có đủ tư cách hướng dẫn cho mọi người
khác học và tu theo.

Người
có lập trườngvững chắc là người đã xác định rõ ràngmục tiêu mình đang theo
đuổi và quyết chíứng dụngthực hành để đạt được kết quả tốt đẹp trong hiện tại
và mai sau. Như lập trường của người Phật tử sau khi tìm hiểu những lời dạy
chân chính của đức Phật thông qua sự quán chiếu, soi sáng lại chính mình, nên ngày càng cảm nhận được bình yên, hạnh phúc; biết được sự tác hại của sát sinh, hại vật, trộm cướp, lường gạt, nói dối để hại người và dùng rượu, xì ke, ma tuý và các chất kích thíchđộc hại khác
làm cho mình và người khổ đau; và mục đíchcuối cùng là được giác ngộ, giải thoát, nhưng
không tự mình hưởng an nhàn mà phát tâmđi vào đời vì lợi íchchúng sinh với
tinh thầnvô ngã, vị tha. Nhiều người không biết nên phê phán, chỉ trích, nói sống như vậy là ngu, không giúp được gì cho gia đình, người thân. Họ tìm cáchngăn cản, đả
phá, làm cho ta lay động, bất an, mà không giữ vững lập trường, nên một số người vì không quyết chí
và tin tưởngcon đường của mình đang đi và đành bỏ cuộc nửa chừng. Người làm cách mạngsở dĩ họ thành công là nhờ
vào lập trườngvững chắc; còn chúng ta là người Phật tửchân chính, trên cầu thành Phật, dưới cứu độ tất cả chúng sinh, vừa làm lợi ích cho mình, vừa giúp đỡ người khác bằng tình
người trong cuộc sống với trái tim yêu thương, hiểu biết. Đây là lý tưởng cao cả
của những con người có tấm lòng bao la, rộng lớn vì tất cả chúng sinh trên thế gian này.

7.
Chớ vội tin một điều gì khi điều đó được căn cứ trên những dữ kiện hời hợt.

Những
dữ kiện hời hợt là những thông tin không đủ căn cứ chuẩn xác, không đủ tính
chơn thực và không có một hệ thốngtư duy, nghiên cứu, thể nghiệm rõ ràng. Đức Phật không
hoàn toànbác bỏ các căn cứ dựa trên những dữ kiện hời hợt, nhưng Ngài vẫn
khuyên chúng ta khi nghe điều gì phải biết tìm hiểu, chiêm nghiệm, rồi mới tin khi thấy được lợi ích
thật sự. Những dữ kiện hời hợt đôi khi không phải là sai, mà chẳng qua nó không
đủ tính chuẩn xác, tính khoa học, nên có thể làm cho người tiếp nhận những
thông tin đó không biết rõ nguyên nhân, nguồn gốc của chúng. Chính cái không rõ, không biết nguồn
gốc đó sẽ làm nhiều
người hoang mang, nghi ngờ, nên làm cho họ khởi lên những tâm niệm không tin tưởng; nên khi viết và đặt vấn đề, chúng tacần phải chú ý đến các dữ
kiện của mình, trích dẫn nguồn gốc cụ thể thì người viết và người đọc sẽ được
lợi ích thật sự.

8.
Chớ vội tin một điều gì chỉ vì điều ấy phù hợp với định kiến của mình.

Định
kiến là những quan điểm cố định, không thay đổi của một con người về một sự vật,
hoặc cụ thể là
một hiện tượng nào đó; như một số người cho rằng chết là hết, cát bụi trả về cát bụi; một số người cho rằng tất cả mọi hiện
tượng, sự vật xảy ra đều là ngẫu nhiên, đương nhiên khi không; một số người cho rằng có một ông
trời ban phước giáng hoạ, tạo ra tất cả muôn loài vật trong bầu vũ trụbao la này v.v… Có những định kiếndiễn tả đúng bản
chất của thế giới và con người, có những định kiến do học hỏi và thói quen của
con người nên chỉ
là những quan điểmphiến diện, bảo thủ, cố chấp của con người.

Định
kiến thứ nhất cho rằng có một đấng thần linhthượng đếban phước giáng hoạ, ai
sinh ra như thế nào thì trước sau như một không thể thay đổi được, như trời chết sinh trời, người chết
sinh người, thú vật chết sinh thú vật, và còn tuỳ thuộc đẳng cấp giàu nghèo, sang hèn. Định kiến này sẽ làm con người mất
tự chủ, sống phải lệ thuộc vào đấng bề trên mình không hề biết, nên rơi vào mê tín, tà vạy. Định kiến thứ hai cho rằng chết là
hết, không có nhân quả, nghiệp báo, tội phước, nên mặc tình hưởng thụ, đến khi phước hết thì chịu hoạ si
mê. Hai định kiến này đối lập nhau và đều rơi vào hai trạng thái có và không; có một ông trời ban phước giáng hoạ và
không có gì hết sau khi thân này hoại diệt.

Đức
Phật không hoàn toànbác bỏ các định kiến của thế gian. Đối với những định kiến
cho rằng có-không, đúng-sai, tốt-xấu và tất cả những định kiến nào dựa trên nền
tảng tham-sân-si làm tổn hại cho người và vật thì
Ngài khuyên chúng ta nên tìm cáchxa lìa, vì nó không lợi ích và không tốt cho
ta trong suốt quá trình tu tậpchuyển hoá những nỗi khổ, niềm đau thành an vui, hạnh phúc. Ta nên tin
tưởng hành theo những định kiến nào dựa trên nền tảng nhân quả, làm chủ bản thân, mọi việc tốt-xấu, nên-hư, thành-bại trong cuộc đời đều do mình tạo lấy, lại còn hay san sẻ, giúp đỡ mọi người trên tinh thầnthương yêu bằng trái tim hiểu biết. Định kiến là cái thấy cố định tuỳ theo sự
huân tập của mọi người nên không ai giống ai; chúng ta là con người nên phải biết khôn ngoan, sáng suốt chọn lựa. Muốn được như vậy ta cần phảihọc hỏi, tìm tòi,
nghiệm xét, dùng trí tuệsoi sáng để biết được bản chất thực-hư của nó. Định kiến nào giúp ta làm
chủ bản thân, hoàn
toàn chịu trách nhiệm về mọi hành vi tốt xấu của chính mình, thì ta hoàn toàntin theo và áp dụnghành trì để mình và người được an lạc, hạnh phúc ngay tại đây và bây giờ.

 9. Chớ vội tin một điều gì chỉ vì điều ấy
được sức mạnh và quyền uyủng hộ.

Sức
mạnh và quyền uy, thế lực thường đi đôi với nhau. Người có thế lực luôn dựa vàouy tín của mình bằng địa vị cao
trong xã hội,
nhân danh một cá nhân hay một tổ chức tập thể nào đó; họ nhờ có địa vị cao nên được bảo trợ
bằng vũ lực để khống chế các đối tượng khác; hoặc một băng nhóm, đảng phái nào dùng sức mạnh để thị uy với thiên hạ. Như các ông vua thời phong kiến đã dùng địa vị của mình để bắt buộc người
khác phải tuân theo, vua bảo tôi thần chết là phải chết, không chết là bất
trung. Vua muốn phong quan, tiến chức cho ai thì phong, muốn giết ai thì giết. Ai
sống thuận theo vua và làm lợi ích, bảo vệ cho vua thì được hưởng vinh hoa phú quý suốt đời. Cũng như nhà nước đảm bảo mọi công dân có
quyền đi học và làm việc để nuôi sống bản thân, gia đình, đóng góp lợi ích cho xã hội; ngược lại, nhà nước nghiêm cấm việc
giết người, cướp của, trộm cắp lường gạt của người khác…

Đức
Phật không bao giờ bác bỏ những loại ủng hộ này, vì nhờ có luật pháp và kỹ cương phép
nước nên con người mới cố gắng sống tốt với
nhau. Thay vào đó, đức Phật hướng dẫn tất cả mọi người biết cách lựa chọn những
thông tin đúng, hợp pháp, phù hợp cho quá trình tu tập và chuyển hoá các phiền muộn, khổ đau. Những sự ủng hộdựa vàolợi ích cá
nhân trên nền tảng tham lam, ích kỷ, sân giận, si mê, thì ta không nên đặt niềm tin để làm tổn
hại người và vật; như quan niệm từ nghìn xưa cho đến nay, cái đúng thuộc về kẻ chiến thắng nhờ
có sức mạnh và uy quyền. Đây là quan niệmdựa trên nền tảng chấp ngã của cái
tôi, là tôi và của tôi, nhằm phục vụ cho những người muốn chiến thắng vì thế lực mạnh, nên lúc nào cũng sân hận,si mê. Quan niệm người giàu có quyền vui
chơi hưởng thụ, bóc lột người nghèo phải phục vụ cho riêng mình là dựa trên nền
tảng tham lam, ích kỷ, bỏn sẻn, phục vụ cho tầng lớp người có nhiều tài sản và quyền lực.

Tuy
nhiên, những sự ủng hộdựa vàolợi íchcộng đồngxã hội, phục vụ vì quyền lợi
chung cho nhiều người, không bị tham-sân-si chi phối thì chúng tacần phải đề cao và duy trì. Chẳng hạn như quyền đi học của tất cả
mọi công dân được nhà nước khích lệ và ủng hộ, đây là một dấu hiệu tốt cho xã
hội đang trên đà phát triển, giúp con ngườitiếp thutri thức, hiểu biết. Trên thực tế, những lời dạy của đức Phật đã được
rất nhiều người trên thế giớiủng hộ, nó giúp con người sống yêu thương, đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau trên tinh thầnvô
ngã, vị tha nhờ quyền bình đẳng trong
cuộc sống. Con người ngày nay văn minh, tiến bộ vượt bực nhờ biết học hỏi và nghiệm xét, nên thấy
rõ chỉ có đạo Phật mới là đạo của con người; vì con người sống yêu thương bằng trái tim hiểu biết và
sẵn sàng chia sẻ nỗi khổ, niềm đau; nhưng vì nó đi ngược lại lòng tham lam, ích kỷ của con người, nên số đông khó thâm
nhập bởi tính tự giác bằng ý thức của mỗi người.

10.
Chớ vội tin một điều gì chỉ vì điều ấy được các nhà truyền giáo hay đạo sư của
mình tuyên thuyết.

Như
chúng ta đã biết, những lời dạy vàng ngọc của đức Phật là các phương pháp giúp
mọi ngườiđạt được sự tỉnh thức khi thực hành và làm cho thân tâm được vui vẻ, lạc quan, yêu đời, bình yên, hạnh phúc ngay tại đây và bây giờ.
Các nhà truyền giáo hay đạo sư là những người thuyết pháp, chia sẻ với chúng ta
về điều Phật
dạy. Tuy nhiên, đức
Phật vẫn khuyên ta chớ vội tin mà khi nghe phải biết suy xét, chiêm nghiệm; khi thực hành đã cảm thấy được an lạc, lợi ích cho
chính mình và người thì khi đó ta mới tin. Tin như vậy là người có hiểu biếtchân chính bằng sự trải nghiệm trong thực tế, không phải tin suông, tin càn, tin bướng. Việc tin tưởngmù quáng, không có căn cứ sẽ làm phát khởiphiền não tham-sân-si để làm hại mình và người. Do đó,
đức Phật dạy chúng ta chớ vội tin một điều gì khi chưa có sự nghiệm xét và kiểm
chứng rõ ràng.

Tuy
nhiên, đức Phật không bác bỏ các điều được các nhà truyền giáo hay các đạo sư
khác tuyên thuyết. Đức Phật chỉ dạy mỗi người nên tiếp nhận chúng bằng sự nhận
thứcđúng đắn và được soi sáng bằng trí tuệ. Nếu khi tiếp nhận, thực hành theo mà thấy tâm mình không dấy khởi tham
lam, sân giận, si
mê, giúp mình tỉnh thức thì những lời đó nên tin. Nếu khi tiếp nhận, thực hành
theo mà thấy mình phiền não, tham-sân-si dẫy đầy thì chúng ta nên từ bỏ
những lời dạy đó vì không thật sự lợi ích cho mình và người. Qua đó, chúng ta có thể rút ra kết
luận: Mục đích của việc học Phật không phải dùng kiến thức của mình để tranh
đấu hơn thua với nhau nhằm chứng tỏ khả năng hiểu biết. Mục đích của việc học
Phật là điều phục và chuyển hoá tâm mình, làm sao cho tâm được định tĩnh, không bị tán loạn bởi
các cảnh duyên bên ngoài. Việc tu học Phật là một quá trình nỗ lựcthực hànhlâu dàicần phải có sự kiên trì, bền chí, nhẫn nại, không cạnh tranh hơn thua,
không dò tìm lỗi người khác, thường xuyên tu sửa chính mình. Chúng ta chỉ
chuyên chúhọc hỏi, chiêm nghiệm, tu tập làm sao cho thân tâm được an ổn, nhẹ nhàng, biết rõ ràngtừ ý nghĩ cho đếnlời
nói và mọi hành động của mình một cách chính xác.

NIỀM TINCHÂN CHÍNH 

Người Phật tử
phải thiết lập được niềm tịnh tín đối với Tam bảo, bởi chỉ có ánh sáng của Tam bảo
mới đủ năng lực xua tan bóng tối vô minh mê mờ từ muôn kiếp, dập tắttham ái do
chấp ngã mà ra và dứt trừ được tất cả phiền muộn, khổ đau. Trong bất kỳ sự nỗ lực nào của
con người thì niềm tin đều đóng vai trò rất quan trọng trong cuộc sống, người
thiếu niềm tin sẽ sống một cuộc đờivô vị không có ý nghĩa và giá trịthiết
thực. Niềm tin như một lý tưởng sống thì ta mới có quyết tâmtheo đuổimục tiêu
này hay mục tiêu khác mà vươn lên vượt quacạm bẫycuộc đời. Trái lại, người
không có đủ niềm tinchân chính thì không có hướng đi tốt đẹptrong đời. Niềm
tin càng vững chắc thì bước đi càng rộng mở, không có gì ngăn cản nổi và ý chínỗ lực càng lớn
mạnh. Vì vậy mà con ngườicần phảinuôi dưỡng và xây dựngniềm tin về con ngườitâm linh, tức tin mình có khả năng
giác ngộ và chuyển hoáphiền não tham-sân-si thành vô lượngtrí tuệ, từ bi.

Trong cuộc sống, Đức Phật luôn nhấn mạnh
về lòng tin sau khi có trí tuệ, xem đó là động lựcthúc đẩy mọi sự tiến bộ của
con ngườitrong suốt quá trình tu tập và chuyển hoá hướng đến mục tiêugiác
ngộ, giải thoát. Một
đoạn Kinh nói rằng “kính bạch đức Thế Tôn, chúng con có niềm tinchân thành đối với Ngài bằng
sự tôn trọng,
quý kính nơi lời dạy vàng ngọc của Ngài và nơi đoàn thể sống an vui của Tăng
trên tinh thầnlục hoà. Mỗi khi chúng con đem giáo lý của đức Thế Tônáp dụngtrong đời sống hằng ngày, chúng con thấy có sự chuyển hóa và thay đổi
của nội tâm để dần hồi giảm bớt và dứt trừ các tạp niệm xấu ác. Chúng con thấy
rõ ràngnăng lực của mình ngày càng thăng tiến nhờ huân tu giới-định-tuệ giúp chúng con vượt thoát khổ đau
và các bế tắc trong cuộc đời. Do đó, chúng con là những Phật tửtại giatu học và hành trì theo lời dạy của
Ngài đã cảm nhận được bình yên, hạnh phúc nhờ khéo biết buông xả.
Chúng con biết rằng, niềm tin của chúng con được xây dựng trên nền tảng nhân
quả có sự trải nghiệm trong cuộc sống từ chính bản thân chúng con, không phải trên lý thuyết suông như
các giáo điềumê hoặc lòng người. Chúng con biết đức tin nơi chúng con đối với Tam bảo là một năng lượngsáng suốt nhờ có thực hànhtu tập, không phải là một niềm tinmê tín, sai lầm. Càng học hỏi và thực tập
theo lời Phật dạy, chúng con ngày càng đủ niềm tin hơn vì dựa trên sự thực tập
của chính mình. Đức
Thế Tôn đã từng dạy chúng con làm thân con trâu hay bò chuyên cày bừa, chở nặng chưa hẳn đã là khổ, ngu si
không hiểu biết mà nói càn, tin bậy mới thật sự là nỗi khổ, niềm đau cho người đó. Chúng con đã
có niềm tin với Tam bảo rồi nên phải tự mình vạch ra hướng đi thăng tiến đến bờ
giác ngộ, giải thoát; nhờ vậy, con không còn phải lo lắng, sợ hãi nữa
vì chúng con đã đủ niềm tin; thật là hạnh phúc lớn lao cho cuộc đời của chúng con.
Chúng con thấy thế gian này có rất nhiều người đang khổ đau cùng tột, đang bị
các sợi dây oan khiên trói buộc do tham ái, sân hận, si mê, kiêu mạn, nghi ngờ,
ganh ghét, tật đố, ác kiến gây ra và tàn phá thân tâm của họ, chỉ vì họ chưa có
đủ một niềm tin đối với nhân quả và chính mình”. 

Đỉnh
cao của lòng tịnh tín là tin tâm mình, ta tin tưởng rằng mình có bản tâmthanh
tịnh, sáng suốt, nhiệm mầu đang hằng hữu nơi thân này. Từ đó ta nỗ lựctu tậpbuông xảphiền não tham-sân-si làm hiển lộchơn tâmthanh tịnh, thể nhập tánh biết sáng suốt, nương nơi mắt thì thấy biết rõ ràng
không lầm lẫn, tai-mũi-lưỡi-thân-ý cũng lại như thế. Khi ta đã có lòng tin thì người cư sĩ được 5 lợi ích lớn. Đó là:

_ Được chư tôn Thiền đức Tăng ni thương
tưởng, khi nào có dịp sẽ đến nhà thăm viếng, thọ trai, thuyết pháp, hướng dẫn cho ta biết được điều hay
lẽ phải và phương pháphành trì; đến khi thân hoại mạng chung được sanh lên cõi trời hưởng
phước tối cao muốn gì được đó.

_Đức tin là mẹ của tất cả công đức
lành, là nền tảng để phát sanh mọi thiện pháp trong cuộc đời. Vì vậy, chúng ta
nếu chưa có đủ lòng tin đối với Tam bảo, ta hãy nên cố gắngtham khảo, học hỏi, tu tập, chuyển hoá; khi đã phát khởi được lòng tin thanh
tịnh rồi thì cố gắngcủng cố và quyết tâm trau dồi để niềm tin không bị lui sụt bất cứ
trong mọi trường hợp nào.

_Chánh tín và tin tuyệt đối vào Tam
bảo là một trong những vấn đề quan yếu mà mỗi người con Phật phải thành tựu để
làm cơ sở cho việc tu học nhằm giúp người, cứu vật trong hiện tại và mai sau.

_ Trong cuộc sống nếu chúng ta không đủ
niềm tin đối với Tam bảo, ta hay nghi ngờ các giá trị về nhân cách đạo đức,
chạy theo nhu cầu vật chấtquá đáng như cuộc sống hiện nay thì coi chừng ta
đánh mất đi con ngườitâm linh của chính mình.

_ Người Phật tửchân chính phải tin sâu
lời Phật dạy để sống đời lương thiện, vô ngã, vị tha, an vui, tự tại và giải thoát mọi phiền muộn, khổ đau. Con người khi không có niềm
tin về cuộc sống thì hay bi quan, chán nản khi gặp việc khó khăn, bức bách thường oán trời, trách đất, đổ thừa cho xã hội bất công, nên dễ
dàng tìm lấy cái chết một cách oan uổng.

Niềm tin ở đây là tin sâu nhân quả chứ không phải tin vào thần
linhthượng đếban phước, giáng hoạ, mà ta phải đủ niềm tin về Tam bảo, niềm tin đối với
nhân quả và niềm tin chính mình. Ta phải có niềm tin như thế để sống tốt cho tha nhân và chính mình
bằng tình người trong cuộc sống.

TIN PHẬT LÀ NGƯỜI GIÁC NGỘHOÀN TOÀN

Trước hết, chúng ta nói về tin Phật.
Vậy tin Phật là tin như thế nào? Lâu nay chúng ta cứ ngỡ tin vào đức Phật là
tin Ngài có đủ tất cả các năng lực nhiệm mầu, huyền bí, có đủ điều kiệnban phước
giáng hoạ như bao nhiêu người thường lầm tưởng, nên khi đến chùa đa số đều cầu xin chớ
không thật sự tu tập để tăng trưởngphước đức nhằm chuyển hoá nỗi khổ, niềm đau thành an vui, hạnh phúc. Niềm tin đối với Phật không
giống như thần linhthượng đế trong thời xa xưa, tin Phật ở đây có khả năng
giác ngộ của một con người bằng xương bằng thịt giống như tất cả mọi ngườichúng ta. Chúng
ta thường tin Ngài sẽ đem đến an vui,
hạnh phúc cho chính mình, sẽ gia hộ cho ta bình an mà không cần phảitu tập.
Nhưng sự thật có phải như vậy không? Chúng ta tin Phật vì Ngài là bậc giác ngộviên mãn, từ một con ngườiphàm phutục tử như chúng ta do quyết chíbuông bỏ,
tu hành mà thành tựuđạo pháp. Ngài là một con người giống như tất cả mọi người, Ngài tu hànhthành Phật thì ta cũng có thể thành Phật
như Ngài, nên Phật nói: “Ta là Phật đã
thành, chúng sinh là Phật sẽ thành”.

Chữ Phật nói cho đầy đủ là
Phật đà, có nghĩa là người giác ngộhoàn toàn,
không còn bị các thứ ngũ dục ở thế gianchi phối. Vì giác ngộviên mãn nên
những gì Ngài chỉ dạy cho chúng ta đều là chân lýtối cao đúng với lẽ thật.
Phật là danh từ chung chứ không phải của riêngchúng sinh nào, ta cũng là một chúng sinh nên cũng có thể thành Phật. Vậy
chúng ta tin Phật là tin người giác ngộhoàn toàn, một bậc giác ngộ sẽ giúp chúng
tathoát khỏimê lầm từ muôn kiếp để được thanh tịnh, sáng suốt, chớ không phải
tin Ngài có khả năng ban phước,
giáng hoạ giúp cho ta được mọi điều như ý muốn. Phật dạy: “Ta không có quyền
ban phước,
giáng họa cho một ai”.

Chúng ta đọc lịch sử đều biết
rằng đêm thứ 49
Ngài ngồi Thiền định dưới cội Bồ Đề,
từ canh một cho tới canh hai Ngài chứng được Túc Mạng Minh, tức là nhớ biết lại vô số
kiếp về trước Ngài làm gì,
ở đâu; từ canh hai cho tới canh ba
Ngài chứng được Thiên Nhãn Minh,
thấy rõ chúng sinh theo nghiệp tái sinh trong 6 đường luân hồi; từ canh ba cho tới canh năm
Ngài chứng được Lậu Tận Minh,
thoát ly được luân hồisinh tửhoàn toàn và
biết rõ nguyên nhân nào khiến chúng sinh phải trầm luânsinh tử. Đức
Phật sau khi đã chứng được Túc mạng minh, Ngài nhớ lại vô số kiếp về trước cả
hàng trăm ngàn kiếp, chớ không phải năm mười kiếp mà thôi. Trong kinh Phật thường
nói: “Ta nhớ lại vô số kiếp về trước như người nhớ việc mới xảy ra chiều hôm
qua, nhớ rõ ràng như người đang đói
khát thèm thức ăn trong từng phút giây”.
Do đó, Ngài biết được mình từ đâu
đến và sau khi chết đi về đâu nên chứng tiếp Thiên nhãn minh, Ngài có con mắt
thấu rõ, thấy suốt từ những vật nhỏ
nhẹm nhất cho đến xa tít tận
trời cao, bao la trong vũ trụ, mà
con mắt phàm phutục tử của chúng ta không thể nào thấy được. Ngài thấy rõ tất cả chúng
sinhsau khi chết rồi không phải là hết, mà chỉ thay hình đổi dạng theo nghiệp
tái sinh trong luân hồilục đạo.

Trong sáu đường luân hồi ta thăng lên, lộn xuống, gồm có ba đường lành và ba
đường dữ. Ba đường lành là cõi người, A-tu-la và cõi trời.
Ba đường dữ là địa ngục, ngạ quỷ và súc sanh. Nếu chúng ta gieo tạo nghiệp
thiện lành,
tốt đẹp thì khi nhắm mắt lìa đời sẽ đi theo ba đường lành sống đời an vui, hạnh phúc. Nếu ai gieo
nghiệp xấu ác thì tuỳ
theo mức độ nặng nhẹ mà khi nhắm mắt ra đi sẽ bị rơi vào ba đường dữ, chịu khổ đau không có ngày
cùng. Do thấy biết đúng như thật từ sự buông xả tất cả mọi vọng niệm dù tốt hay
xấu nên đức Phật nói: “Ta
thấy chúng sanh trôi lăn trong 6
đường luân hồisinh tử như người đứng trên lầu cao nhìn xuống ngã tư đường, thấy kẻ qua người lại rõ
ràng không lầm lẫn”. Đức
Phật thấy rõ dòng luân hồi của tất cả chúng sinh từ đời này sang kiếp nọ không
có ngày thôi dứt, nên Ngài mới chỉ dạy chúng ta biết cách tu tập để thoát khỏi
sinh-già-bệnh-chết của dòng luân hồivô tận
trên thế gian này. Cho
đến canh năm khi sao mai vừa mọc, Ngài đã chứng được Lậu Tận Minh, biết cách
thoát khỏi mọi trói buộc do phiền não tham-sân-si-mạn-nghi-ác kiến gây ra bởi chấp thân
tâm này làm thật ngã. Điểm đặc biệt là Phật không bắt chúng tanhất quyết phải tin
theo như các giáo điều khác mà ta
có quyền kiểm chứng, nghiệm xét lại coi có đúng tinh thầnnhân quả và có lợi
ích thật sự cho mình và người hay không.

Thoạt đầu, đức
Phật thấy tất cả chúng sinh từ vô số kiếp về trước đã từng sinh sống, làm gì, ở đâu trong lục đạo luân
hồi. Chúng ta tự kiểm lại xem mình có mang tính cách gì của quá khứ dẫn đến
hiện tại hay không? Ngài thấy có khi
cũng đã hưởng phước báotối cao ở các cõi trời
muốn gì được đó,
và ngược lại có lúc phải chịu đoạ
lạc vào chỗ khốn cùng do gây tạo nghiệp nhân xấu. Ngài đã nhớ lại vô số kiếp về trước một cách rõ ràng, tường tận. Khi đã chứng được
Lậu Tận Minh, Ngài thấu
tột được nguyên nhân nào khiến chúng sanhtrầm luân trong sanh tử, và phương pháp nào đưa chúng
sanh ra khỏi vòng luân hồi ấy, không còn bị buộc ràng trong lục đạo nữa. Biết
rõ nhân và quả như vậy nên Ngài dạy
chúng ta cách tu hànhthoát lysanh tử. Từ chỗ tu chứng ấy, những gì Ngài thấy
biết và nói lại cho chúng ta nghe đều
là chân lý, là sự thấu triệt nguồn gốc của con người và muôn loài vật. Phật dạy
rằng, sở dĩchúng ta có mặt ở thế
gian này là do tích lũy nghiệp của đời trước. Đời trước ta đã từng làm gì thì
đời này sanh ra ảnh hưởngnghiệp nhân của đời trước mà cho ra kết quả trong
hiện tại. Điều này chứng tỏhọc thuyếtnhân quả của nhà Phật rất phù hợp với chân
lýcuộc đời, không có gì bỗng
dưng khi không mà ra,
hoặc số phận đã an bài. Đời trước chúng ta đã từng làm việc lành-dữ thì đời này tuỳ theo duyên mà
thọ hưởng quả tốt-xấu.
Vì vậy, mỗi người chúng ta có mặt
trong cuộc đời này đều mang
theo những tâm tư, ý niệm, thói quen khác nhau. Bởi thế, tuy cùng là cha mẹ sinh ra
nhưng anh chị em không ai giống ai, chỉ giống một phần nào do tính di truyền
của gen mà thôi. Đức Phật thấy biết rõ ràng
như vậy nhưng nói ra để mọi người hiểu hết sự thật của nó quả là điều không đơn
giản chút nào, chỉ ngoại trừ ai
đã đủ lòng tin sau khi trải nghiệm. Người Phật tửchân chính nhờ biết nghiệm
xét nên thấy rõ ràng đó là một lẽ thật, do
đó không nghi ngờ.

Tất cả người thế gian lớn lên
đều nghĩ tới chuyện lập gia đình để gầy dựng giống nòi nhân loại, nên hễ ai có quyền cao chức trọng
là tìm cáchvơ vét cho riêng mình, tìm cáchbóc lột người khác gây ra ân oán, thù hằn không có ngày thôi
dứt. Đó là quy luật sống ở thế gian, ai làm khác đi thì bị chỉ trích, phê bình, phán xét. Dù biết
rằng trong tình yêu lứa đôi ít ai được hạnh phúctrọn vẹn mà đa số chịu khổ
nhiều hơn vui. Tuy
nhiên, việc đời là như thế nhưng có
những người lớn lên đòi đi tu, thậm chí các chú thiếu niên còn nhỏ tuổi vẫn
muốn vào nhà chùa để được xuất gia sống đời đơn giản, đạm bạc. Điều này có ai chỉ
dạy hay không? Cha mẹ không dạy, thầy cô giáo không xúi bảo, vậy cái gì thúc đẩy để các
em phát tâm đi tu. Rõ ràngchủng tử tu của những người này trước đã huân tập, giờ gặp duyên liền phát sinh
không cần ai xúi giục, không ai bắt
buộc mà tự phát nguyện đi tu. Khi chúng ta hiểu rồi thì biết rằng mọi thứ đều do
duyên nghiệp đời trước thúc đẩy, những
việc này không phải đời này mới
có mà đã được tích luỹ từ trong
quá khứ. Sau khi thấy tột lý nhân quả của Phật dạy rồi, chúng ta phải cố gắng
làm sao trong đời này tu tạo những nghiệp thiện lành, tốt đẹp, ngăn dừng những
việc xấu ác,
để khi ra đi ta phải khỏi bận lòng lo lắng mà biết chắc rằng mình sẽ tái sanh trong cõi lành.
Nhiều người không hiểu, không biết,
rồi cho rằng chết là hết, mặc
tình gây tạo tội lỗi để chuốc lấy quả khổ đau. Một số người thế gian không tin
mình có con ngườitâm linh,
cứ nghĩ chết là hết,
nên khi gặp điều gì quá bức bách không chịu nổi thì đòi tự tử. Họ cứ nghĩ chỉ cần chết là giải quyết xong mọi việc.
Giết người thì phải đền tội,
luật phápthế gian còn như vậy, tự giết mình cũng là một cái tội huỷ diệt mạng
sống, bởi duyên nợ với gia đình và
xã hội chưa giải quyết xong mà ta tự bức bách mình. Hạng người như vậy là thuộc
hạng người quá sân hận,
chối bỏ tất cả những gì hiện thực,
để lại sau lưng nhiều nỗi đau của sự mất mát.

Bản thânchúng tôi đã từng
ngu si như vậy, vì không
có tiền cưới vợ, vì sĩ
diện với bạn bè, người thân, gia đình bên vợ, và nghĩ rằng chết là hết nên
uống thuốc tự tử cho xong kiếp khốn khổ này; nhưng
vì nghiệp chưa hết, nợ thế gian
trả chưa xong mà được
cứu chữa thoát qua cơn hiểm nghèo. Không phải ai cũng có may mắn và phước duyên
tốt mới vượt qua những tai ương,
hoạn nạn trong cuộc đời nếu kiếp trước không gieo trồng phước đức. Tôi bây giờ đã xuất gia làm người tu Phật
nhưng bệnh hoạnliên miên,
đủ các chứng bệnh hiểm nghèo, oằn oại,
đau thương,
vật vã, mất trí nhớ, mệt mỏi, đờ đẫn như kẻ mất hồn. Nhờ có Phật pháp, có Minh sư chân chính cùng thầy lành bạn tốt đã hun đúc
cho chúng tôivượt qua tất cả chướng nạn trong cuộc đời. Hậu quả này cũng từ sự giết hại và huỷ
hoại thân mình làm khổ người khác, nên
phải gánh lấy hậu quả như thế, may
nhờ có tu chút chút nên cũng giảm bớtưu phiền, sầu muộn.

Đức Phật đã dạy, từ con ngườicho đến muôn
loài vật đều do nhân duyên quả mà thành, nên mọi thứ đều có nguyên nhânsâu xa
của nó. Sỡ dĩ Ngài nói ra là do tu chứng mà thấy, không phải suy luậnvu vơ, huyền hoặc, mộng ảo, mà đó là một lẽ thật. Phật thấy
chúng sanh theo nghiệp luân hồi chịu quả báo khổ vui, nên nói những bài Kinh dạy
về nhân quả-nghiệp
báo-tái sinh để chúng taý thức
mà tu hành. Nếu ai đủ khả năng dứt sạch những nghiệp duyênràng buộc do tham-sân-si-mạn-nghi-ác kiến gây ra thì sẽ thoát
khỏiluân hồi sanh tử. Người Phật tửchân chính phải biết tin sâu nhân quả và
ứng dụngnhân quả vào trong đời sống hằng ngày, để làm hành trang tốt đẹp trong hiện tại
và mai sau. Chúng ta biết được quả khổ để truy tìm ranguyên nhân mà tìm cáchchuyển hoá chúng thành an vui,
hạnh phúc trong giờ phút hiện tại, phá
dẹp được nhân gây ra quả khổ thì chúng ta khỏi phải lo lắng, sợ hãi, vì biết chắc ta là
người tốt trong hiện tại và mai sau. Như vậy,
chúng ta tin Phật là một con người bằng xương bằng thịt cũng được sinh ra từ
cha mẹ, do biết cách tu tập, buông xả mà được tự tại, giải thoát, không phải chuyện mơ hồ, huyền hoặc như các học
thuyết khác. Đó là ta tin Phật và cố gắng bắt chước làm theo vì ai cũng có tính
biết sáng suốt nương nơi thân này. Nhờ vậy, ta phát khởiniềm tinchân chính và hiểu biếtsâu rộng mà không
dám làm những điều xấu ác, có chăng là do tập khí hại người, hại vật còn quá nhiều trong ta. Ta
phải tỉnh giác trong từng phút giây mới dần hồi chuyển hoá chúng được, bằng
không thì bỏ được niệm này thì đưa niệm kia vào, cứ như thế ta phải chịu trong
cái vòng lẩn
quẩn của niệm tốt hay xấu.

Niềm tin của người Phật tử là gì? Đó là tin Phật, tin Pháp, tin
Tăng, tin giới và tin chính mình có khả năng thành Phật. Tất cả chúng sinh hay
loài có tình thức đều có Phật tínhsáng suốt ngay nơi thân này. Đó là lòng tin
của người Phật tửchân chính. Vì tin rằng mình có tâm giác ngộ, có khả năng thành Phật,
nên chúng tacố gắngnuôi dưỡngBồ đề tâm bằng cách thực tập 4 oai nghi đi-đứng-nằm-ngồi. Sự phát khởiBồ đề tâm đó ở ngay nơi
mắt thấy biết rõ ràng không lầm lẫn, tai-mũi-lưỡi-thân-ý cũng lại như thế. Sự vận hành của nó tác động qua thân xúc chạm và ý nhận
biếtrõ ràng. Người Phật tửchân chính là người có lòng tin sâu sắc khôngthối
chuyển, tin tất cả chúng sinh đều có khả năng thành Phật, nên không khinh khi
bất cứ một ai. Người đó tìm cách gần gũi, thân cận mọi người để tạo điều kiện
cho họ phát khởi được Bồ đề tâm, nuôi dưỡng được Bồ đề tâm, làm cho Bồ đề tâm thêm lớn mạnh. Chính nhờ vậy, con người
biết cách hoà hợp, cùng san sẻ tình yêu thương bằng trái tim hiểu biết để giúp nhân
loại cùng vui sống trong bình yên, hạnh phúc. Đạo Phậtthâm nhập vào nơi đâu thì nơi đó có
chất liệu của sự yêu thương, gắn bóvới nhau bằng tình người trong cuộc sống. Như trong kinh Diệu Pháp Liên Hoa có nói, Bồ tát Thường Bất Khinh tu hạnh khởi
mở Phật tính cho mọi người biết. Dù bị người đời mắng chửi, nguyền rủa, đánh đập, nhưng Ngài vẫn không than vãn hay
oán trách một ai, mà còn nói rằng: “Tôi không dám khinh các Ngài vì các Ngài sẽ thành Phật”. Suốt một đờiBồ tát chỉ nói như vậy
và không buồn phiền một ai, nên tâm tư Ngài trong sáng, thanh tịnh, nhiệm mầu, làm cho nhiều người cảm nhận được
niềm an lạcvô biên mỗi khi gặp Ngài.

Niềm tin là chất liệu cần thiết cho sự sống của tất cả mọi người.
Con ngườinếu không có niềm tinchân chính thì khó có thể sống đàng hoàng mà sống thác loạn, điên cuồng, buông
thả, bất cần đời, nên khi phước hết thì chịu hoạ vô
cùng cực. Nhưng niềm tin là gì và tin vào cái gì? Đó là vấn đề mà mỗi chúng
ta phải tự vấn để thẩm địnhgiá trịniềm tin của mình. Nếu ta tin tưởng vào một
điều gì đó mà dẫn đến bế tắc, gây ra khủng bố, bạo động, mất an ninh trong cuộc
sống thì đó không phải là niềm tinchân chính mà là cuồng tín; còn tin mà không hiểu điều mình tin là
gì thì đó là mê tín. Chúng tachắc chắn không phải là những hạng người này vì chúng ta là Phật tử. Cho nên, tin Phật là một con người bằng xương
bằng thịt như chúng ta, cũng sinh ra từ cha mẹ và lớn lên có vợ con, sống đời vương giả mà người đời ai
cũng mong muốn;
nhưng hạnh phúc ấy chỉ tạm bợ và đi đôi với khổ đau, Ngài bỏ lại sau lưng hết tất cả để
sống đời đơn giản, đạm bạc, và cuối cùng dứt được kiếp luân hồisinh tử, không còn phiền não tham-sân-si chi phối. Chúng ta cũng như Phật, nếu quyết tâmtu hành đến nơi đến
chốn thì cũng sẽ thành Phật trong tương lai, vì tất cả chúng sinh đều có tính biết sáng suốt hằng chiếu soi muôn sự vật.

TIN
LỜI PHẬT DẠY LÀ CHÂN CHÍNH 

Ta tin
những lời dạy vàng ngọc của Phật,
tức là ta thực hành lý nhân quả-luân hồi-nhân duyên để áp dụng vào
trong đời sống hằng ngày. Muốn được quả tốt thì ta
phải tạo nhân tốt và những duyên phụ thuộc cũng phải tốt mới được. Từ lý nhân
quả này, chúng ta xét thấy mọi việc trên thế gian không có gì xảy ra bỗng dưng
khi không mà có được. Chúng ta phải đi từ nhân tới quả bằng sự quán chiếu và
nghiệm xét. Nhân mình làm tốt thì quả tốt, nhân mình làm xấu thì quả xấu. Biết
được nhân quảphù hợp với đạo lý làm người rồi, chúng ta phải quyết tâmcố gắngngăn ngừa từ nhân, không cho nhân xấu phát sinh. Ta đã không tạo nhân xấu mà
biết tìm cách phát huy tạo nhân tốt, đó là người Phật tửchân chính. Như chúng
ta thường thấy,
“gieo nhân thì gặt quả” như trồng dưa được dưa,
trồng đậu được đậu. Người làm nghề nông chon lựa
giống tốt, chuẩn bị cày bừa thì
phải làm sạch cỏ dại, rồi mới phân nước đầy đủ, chờ khi thời tiếtthuận lợi mới có thể gieo
giống. Bởi giống tốt và siêng năng chăm sóc đúng kỹ thuật nên cây lúa tốt tươi,
bông lúa nặng trĩu, nhiều hạt,
và cuối cùng là thu
hoạch một mùa bội thu.

Như có anh nông dân kia sau
thời cuốc ruộng mệt nhọc,
anh vào ngồi nghỉ dưới gốc cây, vô tình có một con thỏ bị con thú lớn rượt đuổi
nên hoảng hồn chạy thụt mạng,
đâm sầm vào gốc cây chết liền tại chỗ. Anh nông dân mừng quá, nghĩ rằng từ nay về sau khỏi
cần làm ruộng,
cứ mỗi ngày ra đây ngồi chờ con thỏ đến nộp
mạng. Đây
là quan niệm của những kẻ
lười biếng muốn ăn không ngồi rồi mà hưởng thụ.
Họ nghĩ rằng tất cả đều là ngẫu nhiên khi không nên sinh ra tư tưởng
không muốn làm mà muốn có ăn; như
anh chàng nông dân kia thay vì tin sâu nhân quả, muốn trúng mùa lúa bội thu thì trước tiên phải
lựa giống tốt, sau đó cuốc ruộng,
phơi đất, vô nước, bón phân, chăm sóc theo quy
trình kỹ thuật làm ruộng,
cộng với thời tiết,
nhân duyênthuận lợi thì chắc chắn sẽ trúng mùa. Nếu chúng ta cứ mỗi ngày ra
ngoài bờ ruộng,
chắp taynguyện Phật trời cho con mùa này trúng lúa mà không chịu làm gì hết
như anh nông dân trên thì thật
là điều vô lýhết sức. Ta không chịu gieo giống, tạo nhân duyên đầy đủ về mọi
phương diện mà đòi có quả trọn vẹn,
tốt đẹp thì không bao giờ có được. Đó là lẽ thật. Người thông minh, sáng suốt biết siêng năng, cần cù trong mọi công việc,
biết chọn nhân tốt để gầy dựng tương lai và sự nghiệp cho gia đình được kết quả
trọn vẹn trong hiện tại và mai sau. Ngược lại, người không biết tu tạo phước đức,
thường hay tạo nhân xấu ác thì quả xấu sẽ đến như người trộm cướp sẽ bị bắt và
chịu tù tội. Tất cả quý Phật tử khi nghe
lời Phật dạy đã hiểu rồi thì ráng cố gắng
chọn lựa nhân tốt để làm, nhân xấu loại ra, bất cứ làm việc gì chúng ta cũng
lấy nhân quả làm nền tảng thì lợi íchvô cùng.

Thế gian có nhiều người gây
nhân mà không dám chịu quả; như
trong nhà có nhiều anh chị em mà
ta lỡ tay làm bể cái chén quý của
mẹ, do không dám nhận lỗi nên khi cha mẹtra hỏi ta đổ thừa
không biết. Cuối cùng,
mẹ phải bắt tất cả anh chị em trong nhà ra điều tra, mấy đứa kia đâu có làm bể
nên chúng nói không biết. Mẹ giận quá phải đánh đòn hết để điều tra ra sự việc
coi ai làm bể. Chúng ta đã lỡ tạo nhân thì phải can đảm chịu quả, nhận lỗi lầm
về mình do sơ xót làm bể, “dạ
thưa mẹ, đây là lỗi của con, con lỡ
như vậy, xin mẹ thương mà tha thứ bỏ qua cho con”. Ta biết
nhận lỗi như vậy thì
mẹ nào lại chẳng thương yêu, tha thứ. Ta khỏi làm phiền
hà khiến
anh chị em bị đòn oan. Thế cho nên,
người biết tin sâu nhân quả và dám chịu trách nhiệm về mọi hành động của mình
là người sống có nhân cách và phẩm chất đạo đức tốt. Người nào không tin nhân quả là người
yếu đuối, hèn nhát,
không có hiểu biết và nhận thứcđúng đắn,
nên sống càn, sống dở,
làm tổn hại cho gia đình,
người thân và xã hội.

Kế đến ta tin con ngườisau khi chết
không phải là hết mà chỉ thay hình,
đổi dạng tuỳ theo nghiệp nhân gieo tạo tốt-xấu
của mình. Ta tin có tái sinh, luân hồi thì càng làm mình thêm dè dặt hơn để trong đời sống như thế nào cho phải đạo
làm người; bởi
ai cũng muốn đời sống sau được bình
yên, hạnh phúc, có tất cả tiền tài, danh vọng, nên phải giữ gìn 5 điều đạo đức, là chuẩn mực thước đo lòng
người trong hiện tại và mai sau: Không sát sanh hại vật; không gian tham trộm cướp, lường gạt của ai; không tà dâmphi pháp; không nói dối hại người; không uống rượu say và hút
chích xì ke, ma túy. Ai giữ được 5
điều trên thì
bảo đảmđời sau được sinh trở lại làm người có nhân cách và phẩm chất tốt đẹp.
Chúng ta tu để chuyển hoá nỗi khổ,
niềm đau thành được an vui,
hạnh phúc, làm tròn trách nhiệm bộn phận đối với gia đình, người thân và phục vụlợi
ích cho xã hội. Người không sát sanh hại vật thì đời sausống thọ và ít bị bệnh
hoạn. Người không gian tham trộm cướp thì đời sau không bị ai lấy cắp,
lường gạt. Người không tà dâm thì đời sau sẽ đẹp đẽ, đoan chính, trang nghiêm, ai thấy cũng mến thương.
Người không nói dối hại người thì đời sau nói năng lưu loát, nói ra mọi người
đều tin theo,
không bị ai nghi ngờ. Người không uống
rượu say, không hút
chích xì ke,
ma túy thì đời sau sanh ra thông minh,
sáng suốt, trí tuệ đầy đủ. Như chúng ta đã thấy, chỉ cần tin sâu nhân quả và
giữ giới đầy đủ,
trọn vẹn thì ta sẽ có một tương lai tốt đẹp mà khỏi cần phảicầu khẩn, van xin một ai. Những ai không tin sâu nhân
quả và kiếp luân hồitái sinh thì đâu có biết tu, nên đời sau họ sẽ đau khổ, lầm mê.

Một người biết giữ gìn 5 giới và tất cả mọi người đều
giữ giới thì thế gian này sẽ là thiên đường của hạnh phúc, làm gì có chiến
tranh, binh đao tàn sát, giết hại lẫn nhau. Nhà nào
có người bị vướng vào tệ nạn xã hội thì trộm cướp hoặc rượu chè be bét, hút chích xì ke, ma túy thì đó là họa lớn làm
tổn hại cho mình và người. Cho
nên, người Phật tửchân chính sẽ
không làm phiền luỵ đến một ai mà
con đem lại hạnh phúc cho gia đình,
người thân và giữ gìn tốt an ninhtrật tự cho xã hội. Chúng ta nhờ tin lời Phật
dạy nên quyết tâmứng dụng và hành trì thì
kết quả mang lại nhiều lợi íchthiết thực cho
cuộc sống. Qua đó,
chúng ta mới thấy lời Phật dạy là chân lý nhiệm mầu luôn giúp cho mọi người
biết sống yêu thương nhau bằng tình người trong cuộc sống.

TIN
CHƯ TĂNG VÀ BIẾT CUNG KÍNH

Ta tin
Tăng – tức những người vừa học, vừa
tu, vừa hướng dẫn cho mọi người biết cùng tu học. Tăng là những người hiến trọn
đời mình cho mục đích trên cầu thành Phật,
dưới cứu độ tất cả chúng sinh. Nhờ có chư Tăng ni thay Phật truyền đạt lời dạy
của Ngài, khiến Chánh pháp được mở mang rộng rãi giúp nhiều người sống tốt hơn.
Nhờ vậy, những ai tiếp thu được Phật pháp sẽ
sống bình yên,
hạnh phúc hơn và sẵn sàng chia vui,
sớt khổ trên tinh thầnvô ngã,
vị tha. Tuy nhiên, Tăng cũng có nhiều loại, đại khái lược
lại có 3 loại là: Bồ tát Tăng, Thanh văn Tăng
và phàm phu Tăng. Đây là Tăng bảochân chính xứng đáng được mọi ngườiy chỉtu
học và tôn kínhcúng dường. Phật dạy,
đối với Tam bảo Phật-Pháp-Tăng ta phải kính tin trọn
vẹn. Phật thì tuỳ duyêngiáo hoá,
cứu độchúng sinh vượt thoát biển khổ,
sông mê và đã nhập Niết bàn, nay chỉ còn lại lời dạy vàng ngọc của Ngài. Tăng là những người kế thừasự nghiệp của Phật,
hiến trọn đời mình vì lợi íchnhân loại; nhưng
ta tin Tăng mà không thần tượng quá vị
thầy của mình, vì thần tượng dễ
sụp đổ và dễ dàng đả phá,
công kích người khác do
thấy thầy mình nhân cách,
đạo đức hơn người.

Tăng phàm phu là những người
chân thật, vừa học,
vừa tu, vừa hướng dẫn mọi người, nguyện hiến đời mình cho lý
tưởnggiác ngộ, giải thoát, giúp
mọi người bớt khổ,
thêm vui, tránh ác,
làm lành với tinh thầnthương yêu,
đùm bọc, san sẻ cho nhau nhằm chuyển
hoá nỗi khổ,
niềm đau thành an vui,
hạnh phúc trong từng phút giây. Tuy
phàm phu Tăng vẫn còn nhiều khiếm khuyết do chưa
thành tựuđạo quả, nhờ học hiểu,
tu tập tới đâu thì đem ra hướng dẫn mọi người tới đó. Cho nên, ai phát tâmcúng dườngphàm
phu Tăng vẫn được phước báovô lượng,
vô biên. Ngày nay, đối
với Tăng bảo trong thời đại này chúng
tacần phảitìm hiểu và chọn lọc. Vì
sao vậy? Vì thời đức Phật còn tại thế, Ngài biết
căn cơ, trình độ,
căn tánh của mọi người, nên khi giáo hóa gặp ai có cơ duyên, Ngài dạy xong họ
nhận hiểu và ứng dụng rất mau ngộ đạo. Vì vậy, thời Phật trực tiếp giáo hóaTăng Ni
cũng như Phật tử được gọi là thời Chánh pháp, 100 người tu thì 100 người ngộ đạo.

Thực tế trong cuộc đời này, phàm phu
Tăng là số đông gần gũi với chúng ta nhất. Phàm phu Tăng chân thậttu hành,
thuyết phápđộ sinh mang tinh thầnThánh TăngBồ tát và Thánh TăngThanh Văn, đem đạo pháp vào đời cũng
bắt đầu từ phàm phu Tăng. Phàm
phu Tăng là số đông đang tu học nên quý Phật tử dễ tiếp cận và gần gũi hơn, do
đó mọi người vẫn học hỏi được những điều hay lẽ phải để áp dụngtu tập vào
trong đời sống hằng ngày. Nhiều khi
chúng ta rất mâu thuẫn, mình khuyên
nhủ mọi ngườichuyển hoá lòng
tham hoặc không nên uống rượu, hút thuốc,
mà bản thân lại uống,
hút liên miên. Như vậy,
mình dạy người thì ai
tin được? Cho nên,
buộc lòng mọi người phải
chọn lọc, tìm hiểu kỹ càng chứ không nên nghe ai nói sao tin vậy. Do đó, chúng
ta phải dè chừng,
cẩn thận, nếu ta dễ tin mà không tìm
hiểuchín chắn thì
vô tình làm cho Tăng bảo bị mất giá trị và ảnh hưởng không tốt đến sự tu tập của nhiều người.

TỰ
TIN CHÍNH MÌNH

Kế đến, ngoài việc tin Tam
bảo, tin lời Phật dạy, chúng ta còn phải tự tin nơi chính mình.
Tin mình là tin cái gì? Tin ta có đủ khả năng thay đổi hoặc chuyển hóa những
nghiệp nhân xấu-ác
trở thành nghiệp thiện lành-tốt
đẹp. Ta tin mình có
khả năng bỏ được những hành động xấu và cố gắng làm những điều hay lẽ phải để
giúp người,
cứu vật. Trước kia khi chưa biết tu, quý Phật tử trực tiếp giết hại những
con vật như gà, vịt, bò, heo để nuôi sống gia đình. Bây giờ
biết tu, mặc dù vẫn ăn thịt cá nhưng chỉ mua ăn những con đã chết hoặc làm sẵn,
như vậy chúng ta đã biết chuyển nhân giết hại từ từ, tự mình thấy được sự tác hại của nó, thấy sát sinh hại vật là nhân gây thù
chuốc oán,
làm khổ đau cho người và vật. Ý thức được sự giết hại là khổ đau nên ta quyết tâmtừ bỏ thì bỏ được, chớ
đâu ai bỏ thế cho mình được. Thật vậy, ai tin nhân quả tức cũng là tin vào
chính mình. Ta tin rằng khổ đau hay hạnh phúc đều do chính mình tạo lấy từ
những suy nghĩ, nói năng, rồi dẫn đến hành động. Đạo Phật không tin vào một đấng thần linhthượng đế hay tạo hóa nào có quyền ban phước, giáng họa trên thế gian này. Cho nên, Kinh nói ta là chủ nhân của nghiệp, là kẻ
thừa tự của nghiệp, nghiệp là thai tạng, nghiệp là quyến thuộc, nghiệp là điểm
tựa. Phàm nghiệp nào đã làm, thiện hay ác, ta sẽ thừa tự nghiệp ấy. Do đó, tin
nhân quả là tin thành Phật hay thành chúng sanh, sống cuộc đờihạnh phúc hay
khổ đau, sang hay hèn, phú quý hay bần tiện… đều tùy thuộc vào chính bản thân
mình có tu tập hay không tu tập mà thôi. Nhận rõ được quả báohành vi, ngôn ngữ
và ý niệm của chính mình như vậy, chúng ta sẽ không oán trách trời đất, không phiền muộngia đình và xã hội, mà chỉ biết tự trách mình. Chúng ta sẽ
tích cựctu tâm dưỡng tánh làm sao cho mỗi ngày mỗi tốt đẹp hơn, để cuộc đời được tươi sáng và gia đình hạnh phúc hơn.

Nếu chúng tatin tưởng ở
chính mình có khả năng thay đổi được các nghiệp nhân xấu ác và các thói quen
nghiện ngập,
thì ta sẽ trở thành người tốt trong hiện tại và mai sau. Ngược lại, nếu ta
không tin nơi chính mình, cứ đổ thừa tại-bị-thì-là mà không can đảmvượt qua để rồi phải chịu khổ đau suốt đời, suốt kiếp. Cho nên, niềm tin nơi chính mình rất
quan trọng, nó đòi hỏi chúng ta phải có quyết tâm cao độ và nhận thứcrõ ràng
về sự tác hại của nó, nhờ vậy giúp ta thăng tiến trên con đường tu tập mà cố
gắngvượt quacạm bẫycuộc đời. Đó
là ta đã tự tin chính mình để chuyển hoá những thói quen bên ngoài, nhưng tin như vậy chưa đủ, ta còn
phải tin mình có tính biết sáng suốt ngay nơi thân này, nương nơi mắt thì thấy
biết rõ ràng không lầm lẫn, thấy chỉ là thấy mà không khởi niệm phân biệt đẹp-xấu, sự vật như thế nào thì ta
thấy biết rõ như thế ấy, tai-mũi-lưỡi-thân-ý cũng lại như thế. Như vậy, ai cũng có Phật tínhthanh
tịnh, sáng suốt hay chiếu soi muôn
loài vật, nên thấy biết, nghe biết,
ngửi biết, nếm biết, thân xúc chạm nóng lạnh biết và ý biết tất cả. Khi chúng
ta tu, ta biết cách chuyển hoá và buông
xả thì tâm hoàn toànthanh tịnh;
do đó, trí tuệ sáng suốt sẵn có phát ra. Trí tuệ ấy vượt ngoài tất cả hiểu biết
thông thường của thế gian, nên Phật gọi là vô sư trí, tự nhiên trí hay căn bản
trí. Chúng ta có trí vô sư, có trí căn bản, có trí tự nhiên, nhưng không chịu
tin nhận nên đành phải chịu sống trong đau khổ, lầm mê.

Đức Phật là một con người,
chúng ta cũng là con người, đức Phật có sẵn trí vô sư, trí tự nhiên, trí căn
bản, thì chúng ta cũng có đầy đủ như
Ngài. Vậy tất cả mọi người có tin không? Nếu không tin là bởi lòng tin của chúng ta còn yếu
quá, vì thế mình tu hoài mà không
thấy giác ngộ. Nếu chúng ta vững niềm tin nơi chính mình, khẳng định mình cũng
sẽ giác ngộ như Phật trong nay mai thì ta mới mong thực hiện được nguyện vọng
cao cả ấy,
trên cầu thành Phật,
dưới cứu độ tất cả chúng sinh. Ở thế gian, các nhà khoa học hoặc bác học khi
muốn nghiên cứu một đề tài gì họ phải dồn hết cả tâm lực vào đó, có khi quên cả
vợ con, quên cả tắm rửa, quên cả ăn uống, họ
dồn sức đi sâu trong vấn đề đang nghiên cứu. Nhờ dồn sức mãnh liệt như vậy, qua
một thời gian bỗng dưng họ sáng lên nên
mới gọi là phát minh. Như vậy có ai dạy họ phát minh
không? Tự họ sáng ra do tâm thanh tịnh,
sáng suốt và chuyên nhất, không tạp loạn. Đó là trí vô sư đã sẵn mà trước kia họ lo học, lo tìm
kiếm, lượm lặt bên ngoài,
nên trí ấy không thể phát ra được. Bây giờ,
họ trở lạichuyên tâm dồn sức để phát huy trí tuệ của mình, do đó nó phát ra.
Điều này chứng tỏchúng ta ai cũng có sẵn trí vô sư, nhưng vì mình không chịu
nhận mà lãng quên nên không dùng được,
rồi tự cho mình là ngu
si, mê muội.

Phật
dạy: “Ta
là Phật đã thành, các ngươi là Phật sẽ thành”. Như vậy, tất cả chúng ta đều có chủng tử, có
nhân duyên sẽ thành Phật. Người tu quyết chí đi tới giác ngộviên mãn, chớ
không phải tu cầm chừng cho có, thì nhất định sẽ thành Phật trong tương lai.
Chúng ta đến với đạo Phật không phải để cầu khẩn, van xin, không phải để nương tựa
thần quyền hay đấng tối cao nào khác, mà ta phải biết nương tựa chính mình, hoạ hay phúc từ ta
mà ra. Niềm tin trong đạo Phật hướng về những điều mà Đức Phật đã giác ngộ, đó
là duyên sinh, là nhân quảnghiệp báo, là vô thường-khổ-không-vô ngã. Nếu chúng taxây dựngniềm tin không
vững chắc,
hoặc niềm tin có được trên cơ sở nhận thức cảm tính mà không xuất phát từ lý
trí, từ kinh nghiệmthực tiễn, thì sớm muộn gì niềm tin ấy cũng bị đổ vỡ. Người ta dễ dàng bỏ đạo, thay đổi
thái độ, quan điểm, cũng chỉ vì niềm tin không vững chắc và kiên cố, do không có sự
tìm tòi, cân nhắc và do tham muốnquá đáng.
Người ta dễ dàng bị lôi cuốn, tha hóa, chạy theotà đạo, rơi vào mê tín dị
đoan, làm điều bậy bạ cũng vì không có niềm tinchân chính, lâu dài.

Ngoài
ra, còn một điều hết sức quan trọng là
lòng tự tín của người Phật tử. Đây là niềm tincăn bảnnhất không thể thiếu.
Lòng tự tín là lòng tin vào khả năng giác ngộ của chính mình, tin rằng mình sẽ
thành Phật nếu biết cách nỗ lựctu hành. Bởi sự giác ngộ là tự mình giác ngộ
chứ không ai có thể giác ngộ thay thế cho mình, vì thế nếu không có lòng tự tin thì chúng ta không cố
gắngnỗ lực bền bỉ, lâu dài. Tóm lại, niềm tincăn bản trong đạo Phật là niềm tinTam bảo Phật-Pháp-Tăng và niềm tin chính mình, tin vào
khả năng giác ngộ của chính mình, tin mình có thể đạt đến chỗ hoàn toàngiác
ngộ, giải thoát. Một khi có niềm tin nơi Tam bảo là những gì được xem là chân
lý, là thánh thiện, thì con người sẽ phấn đấu hướng đến những gì tốt đẹp nhất để đạt
đượcmục tiêuan lạc, hạnh phúc trong hiện tại và tương lai; cũng như con thuyền đã xác định được phương hướng nên biết bến đỗ nơi đâu. Phật
ngày xưa khi chưa thành tựuđạo pháp, nhưng nhờ có niềm tin đã khơi dậy được
tánh giác nên Ngài thành Phật, còn chúng ta có tánh giác mà chưa chịu nhận nên
ông Phật của mình còn ngủ quên chớ không phải không có. Bây giờ, nếu khéo tu, khéo chuyển thì chúng ta sẽ thành Phật, sẽ giác ngộ như Ngài trong nay
mai.

Có nhiều người cứ nghĩ mình
đủ thứ mê muội, nhiều tội lỗi, đủ thứ xấu xa nên dễ gì thành Phật, nhưng Phật đã mở ra một con
đường sáng để chúng ta có đủ niềm tin mà tu hành; bởi chư Phật luôn muốn chúng sanh được
giác ngộ chớ các Ngài không muốn chúng sinh
chìm mãi trong biển khổ,
sông mê. Quí
vị khi nào được năm ba phút không nghĩ việc này, việc nọ hay không, nếu làm được vậy sẽ thấy trong đầu
mình thảnh thơi,
sáng suốt và an lạcvô cùng. Chúng ta càng suy nghĩ, tính toán thì càng thêm rối rắm; càng suy nghĩ thì càng bị căng thẳng, nên dễ bị bệnh thần kinh; cũng như muốn cho nước trong
mà ta cứ quậy hoài thì biết bao giờ nước mới trong được. Cũng vậy, tâm chúng talăng xăng,
điên đảo, cuồng loạn, hết nghĩ cái này lại tính cái kia vì sợ bị mất mát, thiệt thòi. Bây giờ biết tu
rồi ta phải ngồi lại nhìn nó, thấy
được từng tâm niệmlăng xăng chạy đôn chạy đáo, chạy ngược chạy xuôi, biết nó
là vọng tưởng liền buông
bỏ không theo, nhờ vậy dần hồi tâm bớt
loạn động.

Muốn vượt ra ngoài biển khổ, sông mê thì chúng ta phải giác ngộ, giải
thoáthoàn toàn mới được. Như hiện giờ trong tâm mỗi người mình nhớ cái gì nhiều nhất? Chắc
chắn là không ngoài hai niệm thương và ghét, thương nhiều cũng nhớ mà ghét nhiều lại càng nhớ hơn, quý vị có thấy vậy không? Vì hai niệm thương-ghét này mà chúng ta phải đau
khổ hoài, thương mà không được gần cũng khổ, ghét mà gặp nhau hoài càng khổ.
Như vậy, trong lòng mình cứ luôn chất
chứa cái thương-cái
ghét, cái buồn-cái
giận và
đủ thứ hết. Những thứ đó là nhân sẽ đưa chúng ta đi trong luân hồi sanh tử, gặp
lại nhau để đền trả mãi không thôi. Nhà Phật gọi thương nhiều là ái, tức là yêu thích; từ ái sẽ dẫn tới luyến lưu
trong đời này và đời sau gặp lại nhau tiếp. Ghét nhiều là tắng, tức là bực tức, thấy mặt là không ưa rồi,
cũng là nhân dẫn tới đời sau phải gặp
lại nhau. Muốn không nằm trong cái vòng lẩn
quẩn thương-ghét
đó ở mai sau nữa thì chúng ta phải dứt lìa hai niệm thương-ghét đó. Do không tỉnh giác
hoặc thói quentập khí quá sâu dày, nên chúng ta cứ ôm ấp những nhân đau khổ,
vì vậy đời này khổ và
đời sau càng khổ hơn. Thế cho nên,
Phật dạy chúng ta tu là phải ngăn ngừa từ nhân, chừa bỏ những niệm xấu-ác để đời sau có mặt trên thế
gian không gặp phiền muộn,
khổ đau nữa. Đó là ta biết tu và có niềm tin nơi chính mình. Người Phật tửchân chính phải
tập làm chủ bản thân ngay nơi từng ý niệm của mình. Một niệm vừa khởi lên ta
tìm cáchchuyển hoá,
bỏ hoặc không bám víu theo thì
tự động nó sẽ lặng xuống cho đến khi nào tâm mình lắng trong, thanh tịnh, sáng suốt; được như vậy
ta mới sống đời giác ngộ, giải thoát.

Đức Phật dạy: “Chiến thắng
vạn quân không bằng thắng chính
mình.
Thắng mình mới là chiến công oanh liệt nhất”. Cho nên, làm chủ chính mình mới là
việc làmhết sứccần thiết và quan trọng. Người Phật tửchân chính phải cố gắng, nỗ lực, quyết tâmchuyển hóatừ ý nghĩ cho đếnlời nói, hành động, làm sao chuyển hóa nghiệp xấu-ác trở thành an vui, hạnh phúc ngay tại đây và
bây giờ, rồi chúng ta sẽ từng bước chuyển
từ một phàm phutrở thành một Thánh
nhân. Đó là quyền của mỗi cá nhân, ai
cũng có thể làm được và
ta phải tin chắc như vậy. Gốc của sự tu hành chính là tin nơi khả năng giác ngộ
của mình, tin nơi trí tuệ sẵn có của mình, Phật có thì ta cũng có, vì Phật là con
người mà ta cũng là con người.

 

 

ꂘ